روز شمار وقايع آذربايجان در سال1384

تهيه و تنظيم:تايماز نظمي

کاري از:

مرکز تحقيقات مجمع دانشگاهيان آذربايجاني (آبتام)

آدرس:تهران- صندوق پستي 159-16845

E-mail:azbiltop_gis@yahoo.com

فهرست مطالب:

مقدمه

بخش اول:مهمترين حوادث و وقايع سال

بخش دوم:دستگيري،احضار و احکام صادره براي فعالين سياسي فرهنگي و اجتماعي آذربايجان

بخش سوم:ادامه  اعتزاض مدني به  تحريف گران و نژاد پرستان باستان گرا

بخش چهارم:ناآرامي و خشونت كردها در آذربايجان

بخش پنجم:ديگر مراسم و برنامه هاي فرهنگي- مدني

بخش ششم:نامه هاي بي پاسخ

بخش هفتم:بيانيه و اعتراضات رسمي تشكل ها و فعالين حقوقي حركت ملي

مقدمه:

تاريخ را شناسنامه فرهنگي هر ملت مي نامند. بازخواني تاريخ و استفاده از تجارب تلخ و شيرين حوادث و وقايع تاريخي براي فعالين جنبش هاي اجتماعي و سياسي لازم و ضروري مي باشد بطوريکه گفته مي شود:" تدوين تاريخ به اندازه آفرينش تاريخ اهميت دارد"

نگارنده با درک اهميت تاريخ نگاري و ثبت وقايع، در نظر دارد با گرد آوري حوادث و وقايع مهم حرکت ملي در سال 1384 آنها را در اختيار محققين و علاقمندان قرار دهد.

هرچند در بطن حوادث بودن و از نزديک مشاهده کردن خيلي از وقايع و حوادث، از ويژگيهاي برتر اين نوشته است ولي با توجه به مشکلات متعددي  چون عدم وجود گردش راحت اطلاعات و کمبود منابع اطلاع رساني و خبر رساني، بديهي است نوشته زير جامع و کامل نخواهد بود.بخصوص بخش دوم نوشته پيش رو که مربوط به "دستگيري،احضار و احکام صادره براي فعالين سياسي فرهنگي واجتماعي  آذربايجان"مي باشد بنا به مشکلات متعددي که براي خوانندگان بيش از هر چيز واضح و روشن است داراي کمبود و نقصان هايي خواهد بود که اميد است دوستان آگاه، به تکميل نوشته حاضر بپردازند.

حال با توجه به محدويت هاي پيشرو و برخي مصلحت سنجي ها، نگارنده سعي کرده است بدور از گرايشات شخصي و حزبی حوادث و وقايع منطقه را از راههاي ممکن من جمله سايتهاي اينترنت ، نشريات دانشجوئي و غير دانشجوئي،مشاهده حضوري و... جمع آوري نموده و بصورت يکجا ارائه نمايد.

اميد است با مطالعه تاريخ نگين طلايي کشور، با ديدي واقع بينانه و منطقي به قضاوت نشسته و نقاط مثبت آن را تقويت و ضعف آن را بر طرف سازيم.

تايماز نظمی

بخش اول:

مهمترين حوادث و وقايع سال

نهمين دوره انتخابات رياست جمهوري

آذربايجان با کمترين مشارکت اعتراض مدني خود را نشان داد.

بي شك  نهمين دوره انتخابات رياست جمهوري مهمترين حادثه سياسي كشور در سال 1384 بود.در اين انتخابات فعالين

حرکت ملي آذربايجان با اتکاء به تجربيات پيشين خويش،در صدد بود تا از اين فضا حداکثر استفاده را برده و اينبار گوي سبقت را به رقيب وانگذارد.به همين خاطر حتي از ماهها پيش از آغاز سال 84 بحث و رايزني در مورد چگونگي موضع گيري در قبال اين واقعه مهم شروع شد.

اينبار حركت ملي آذربايجان در اقدامي سنجيده كه نشان از پختگي روشنفكران و فعالين حركت داشت با اين واقعه برخورد كر.نقد عملكرد كانديداهاي احتمالي انتخابات در نشريات ،جلسات و نشست هاي حضوري با كانديداها و نمايندگان آنها، از جمله حوادث اين انتخابات بود.

با حضور مصطفي معين،کروبي،علي اكبر ولايتي،محسن رضائي،اکبر اعلمي و... در دانشگاههاي تبريز، تهران، زنجان، اروميه و... دانشجويان آذربايجاني با تسلط و اشراف كامل به موضوع، در قبال آنها موضع گيري كرده و عملكرد هركدام را بدزستي به نقد كشيدند.

18 ارديبهشت اكبر اعلمي نماينده مردم تبريز در مجلس شوراي اسلامي و كانديداي انتخابات رياست جمهوري به اورميه سفر کردوبه شدت مورد انتقاد دانشجويان قرار گرفت.

کروبي عصر روز پنج شنبه 5 خرداد در سالن سينما تربيت اروميه سخنراني کرده و در جواب به اعتراض يکي از حضار در خصوص عملکرد ضعيف خود در مجلس ششم در مورد قوميتها، رياست مجلس را فاقد اختيارات اجرائي دانسته و قول داد در صورت رئيس جمهور شدن اصل 15 و 19 قانون اساسي را اجرا کند.همچنين حاج آقا کروبي در ديدار با جمعي از فعالين آذربايجاني –حوزه تهران هم قول اجراي اصل 15 قانون اساسي را داده بود.

علي اکبر ولايتي  مشاور عالي مقام معظم رهبري در امور بين الملل در جمع خبرنگاران استان اردبيل گفت:"ضمن حفظ تماميت ارضي ايران و يکپارچگي کشور بايد مطالبات اقوام ايراني احقاق شود.

معين در دانشگاه تبريز هنگام سخنراني در مورد فرهنگ آذربايجان آن را خرده فرهنگ ناميد که به شدت مورد انتقاد حاضرين قرارگرفت.و مجبور به عقب نشيني از موضع خود شد و در دانشگاه علم و صنعت هم  مورد انتقاد دانشجويان آذربايجاني قرارگرفت.ايشان دليل عدم فعاليت خويش در دوران وزارت علوم را مصوبات شوراي عالي امنيت ملي خواند و گفت در صورت رئيس جمهور شدن رياست اين شورا با خودم خواهد بود که به قوميت ها رسيدگي خواهم کرد.

دکتر شيرزاد عضو شوراي مرکزي جبهه مشارکت در مسجد جامع شهرستان خلخال زير انتقادات دانشجويان آذربايجاني هيچ حرف براي گفتن پيدا نکرد و از پاسخ دادن به سوالات طرفه رفت.محسن رضائي در جمع دانشجويان آذربايجاني تبريز مراسم قلعه بابک را قانوني دانست.و....

حوادث قبل از انتخابات براي آذربايجان دست آوردي بزرگي داشت و براي اولين بار در کشور مسائل ملي و قومي بيش از تمام مسائل و مشکلات مردم منطقه مطرح گرديد و ملت آذربايجان بيش از پيش با حقوق ملي و قومي خويش آشنا شدند.

 همچنين نتيجه انتخابات،در حوزه انتخابيه آذربايجان هم بسياري را شگفت زده کرد. نتيجه انتخابات در متن خود معاني و مفاهيمي را داشت که مي توان مسئولين کشور را به تفسيرها و تفکرهاي عميق تر از گذشته سوق دهد و آنها را در برنامه ريزيهاي آتي که نيازمنديهاي اقوام و اقشار مختلف جامعه را بيشتر از گذشته در نظر بگيرد.اين نتايج بيش از همه،فعالين حرکت ملي آذربايجان را به آينده اميدوار کرد.

در مرحله اوّل  اين انتخابات  ملت آذربايجان  بعد از کردستان کمترين رأي را به صندوقها ريختند.معدل رأي سه استان آذربايجان شرقي،آذربايجان غربي و اردبيل کمتر از 50 % بود،و اين در حالي است که در بعضي از استانهاي کشور بيش از 95 % مردم در انتخابات شرکت کرده بودند و ميانگين شرکت کنندگان کشور در انتخابات مرحله اوّل نيز 63 % بود.

رأي دهندگان آذربايجاني علاوه بر اينکه کمترين رأي را به صندوقها ريختند،بيشترين آرا خود را هم بنام کسي ثبت کردند که از منشور اوليه و 28 ماده اي روشنفکران آذربايجاني که در آستانه انتخابات نهمين دور رياست جمهوري انتشار داده بودند، حمايت کرده بود.همچنين فرداي انتخابات مهندس مهر عليزاده – همان کسي که اولين راي را در آذربايجان بدست آورده بود- با صدور بيانيه ايي از حضور ترکها و آذربايجانيها قدرداني کردند.

تدوين اوليه منشور حرکت ملي آذربايجان

ترسيم دوايرمتحدالمرکز

فعالين حرکت ملي آذربايجان با درک شرايط حساس منطقه و بين المل تصميم به تدوين مانيفست حرکت ملي آذربايجان نمودند.

اين منشور که جهت تنظيم و تهيه آن جلسات متعددي با حضور طبف هاي مختلف حرکت در اکثر شهرها و مناطق آذربايجان برگزار گرديد سرانجام پيش نويس آن اوايل سال 1384 آماده شد و جهت بررسي نهائي روي تلکس خبرگزاري ها قرارگرفت.

متاسفانه بنا به عللي، تا پايان سال1384 خبري از تکميل نهائي اين منشور منتشر نشده است.اميد است در سال جديد اين حرکت عظيم تکميل شده و مانيسفت حرکت ملي آذربايجان به چندين زبان دنيا منتشر گردد.در قسمتي از اين مانيفست آمده است:

حرکت ملي آذربايجان:

 با اعتقاد به:

* آزادي و کرامت انسانها و ملتها بر اساس حق تعيين سرنوشت ملي بدون مداخله ديگران.

* دموکراسي و پلوراليسم.

* حق داشتن زندگي سعادتمند براي ملت و آحاد جامعه.

 با احترام به:

* معنويت و ارزشهاي والاي انساني و پوياي دين مبين اسلام.

* منشور سازمان ملل متحد.

* اعلاميه جهاني حقوق بشر.

* کنوانسيون رفع کليه اشکال تبعيض عليه زنان.

* کنوانسيون جهاني حقوق کودک.

* اعلاميه جهاني حقوق زباني.

* اعلاميه جهاني حقوق جمعي خلقها.

به عنوان حرکتي عدالت طلبانه، هويت خواهانه، آزاديخواهانه، مدرن، ملي و مدني با عزمي راسخ معتقد و متعهد .در چهار بخش زير نظرات و ديدگاه حرکت را بيان داشته است.

 الف) حقوق و آزاديهاي فردي    ب) حقوق و آزاديهاي اجتماعي      ج) حقوق و آزاديهاي ملي   د) حاکميت و حکومت

 تحريف اسامي جزاير درياچه اروميه

قطره آبي روي حناي رنگين تزوير

در حالي هنوز چند روزي ازاعتراض هاي بي سابقه برخي اقشار مختلف مردم ايران نسبت به  اقدام نشريه جغرافيائي اينتر نشنال در مورد درج عنوان "خليج عربي" در نشريه خويش نگذشته بود سازمان آموزش‌وپرورش‌ استان آذربايجان غربي، در اقدامي سؤال‌برانگيز اسامي 60 جزيره درياچه اروميه را از تركي به فارسي تغيير داد.

اين اقدام شونيستي و نژادپرستانه شايد آزموني کوچکي براي مدعيان تحريف تاريخ بود که متاسفانه در اين آزمون هم بسان يکصد سال گذشته با شرمساري تمام شکست خوردند. و هيچ کس جزء آذربايجان هميشه مظلوم کوچکترين اعتراضي به اين عمل نژاد پرستانه و مغرضانه نکرد.

اين سازمان طي نامه‌اي از مديران و دبيران مدارس مقطع متوسطه استان آذربايجان غربي خواسته است تا از اين پس، به جاي نام‌هاي تركي  جزاير درياچه اروميه، از اسامي فارسي  آن استفاده كنند. اين اسامي که توسط گروه جغرافيايي سازمان آموزش‌وپرورش‌ آذربايجان غربي تهيه شده است در سال دوم متوسطه براي كليه رشته‌ها، درس جغرافيا گنجانده شده بود.

اين اقدام سازمان آموزش‌وپرورش‌ آذربايجان غربي، خشم بسياري از روزنامه‌نگاران، فعالان فرهنگي، تشكلات غيردولتي و حتي دبيران آموزش‌وپرورش‌  و دانش آموزان مدارس را بر انگيخت.

"مجمع دانشگاهيان آذربايجان"- "انجمن صنفي نشريات دانشجويان آذربايجاني"- جمعي از دانشجويان هويت طلب دانشگاه تبريز،فعالين فرهنگي و مطبوعاتي آذربايجان غربي و... از جمله معترضان به اين اقدام بودند. برخي دانش‌آموزان و دبيران مقطع متوسطه استان، گفته ‌بودند كه در صورت عدم لغو اين بخشنامه، از حضور در كلاس‌هاي درس، خودداري خواهند كرد.

سر انجام با هوشياري ملت آذربايجان اين اقدام شوونيستي در نطفه خفه شد و يکي از سياستهاي آسيميلاسيون آذربايجان با شکست مواجه شد.

24 آوريل 2005

ارامنه با مجوز رسمي در" ام القراي اسلام" تظاهرات کردند.

امسال هم بسان چند سال گذشته همزمان با سالگرد 24 آوريل ، ارامنه  موجود در ميهن اسلامي مان مراسم و برنامه هاي خاص خود را براي اين روز تدارک ديدند.

امسال ارامنه برخلاف سال قبل، با مجوز رسمي کميسيون ماده 10 احزاب و در شهر تهران- ام القراي اسلام - وبا تمهيدات بي­نظير دولت وقت ، مراسم پرشكوهي را درخيابانهاي تهران برپا نمودند.

اما از صحنه هاي به ياد ماندني مراسم 1384 حضور خودجوش متعرضان تحريف تاريخ در آنسوي مسير ارامنه جهت اعلام انزجار و خشم خود از اين عمل غير انساني بود.آري! اگر آنسوي مسير ارمني  موج مي­زد، در اين سو هم صدها نفر آذربايجاني غيور که در اعتراض به تحريف تاريخ و دروغ­پراکني ارامنه گرد هم آمده بودندخروشان بودند.

جمع کثيري ازفعالان جوان حرکت ملي آذربايجان در اعتراض به تحريف تاريخ توسط داشناکهاي ارمني در خيابانهاي مركزي تهران تجمع و راهپيمايي كردند. جوانان آذربايجاني چنان منسجم و با قلب­هاي راسخ به ميدان نبرد حق عليه باطل رفتند که رنگ از رخسارة هزاران تن از ارامنه­اي که با هماهنگي کليساي سياست­پيشة کرکيس و سفارت ارمنستان تجمع يافته بودند پريد. بسياري از آنها با ديدن آذربايجاني­هاي مسلمان، صحنه را ترک گفتند.

لکن آنها با شکوه هر چه تمامتر و با مشتهايي گره کرده با شعار "ارمني جنايت مي­کند، خاتمي حمايت مي­کند" به تظاهراتي شکوهمند دست زدند که تاريخ دروغ پراکني ارامنه چنين روزي به خود نديده بود. آنها حدود يک ساعت در شلوغ­ترين ميدان و بلوار شهر تهران به راهپيمايي پرداختند و تمام توان خود را در افشاء اين نيرنگ پليد به کار بستند. 

در ساعت 10.30 دقيقه برتعداد شرکت کنندگان بحدي اضافه شد که حضور آنها در ميدان وليعصر کاملاً محسوس بود.

اين امرسبب هشدارهاي مكرر نيروهاي امنيتي گرديد.تلاش نيروهاي امنيتي براي متفرق كردن جمعيت با مقاومت شرکت کنندگان روبرو شد.متعاقب اين امر آذربايجانيها در ساعت 10.40 دقيقه به سمت پارک مريم حرکت نمودند.شرکت کنندگان دراين تجمع درحاليكه دربرابر پارك مريم به تحريف تاريخ توسط ارامنه افراطي اعتراض مي كردند با حمله نيروهاي انتظامي مواجه گشتند که تعدادي از پلاکاردها و پارچه نوشته­هايشان توقيف شد.شدت حمايت نيروهاي انتظامي از ارامنه تعجب همه را برانگيخته بود. فعالان جوان آذربايجان پس از مقاومت درمقابل هجوم نيروهاي امنيتي،درحالي که پرچمهاي محمد رسول الله (ص)و لا اله الله را همراه با پلاکاردهاوپارچه نوشته­هاي با شعارهاي مختلف حمل مي كردند مسير خود رابه سمت ميدان وليعصر تغيير دادند. برخي پلاكاردهاو پارچه نوشته هاي معترضين به شرح ذيل بود:

نقش ارامنه در تاريخ: خيانت، جنايت، غارت - قاراباغ فلسطيني ديگراست - فلسطين و قاراباغ دو زخم جهان اسلام -  قاراباغ بيزيمدير، بيزيم اولاجاق - هيهات من الذله و...

  جمعيت معترض از جلوي کليساي سرکيس  به سمت ميدان وليعصر و از آنجا به طرف بلوار کشاورز (پارک لاله) به راه افتادند.در تمام طول مسير نيروهاي امنيتي از زواياي مختلف در حال فيلمبرداري از شرکت کنندگان دراين تظاهرات مردمي بودند. در تقاطع بلوار کشاورز با خيابان 16 آذر فعالان ملي آذربايجان به سر دادن شعارهاي ياشاسين آذربايجان، محو اولسون ائرمنستان و ... پرداختند.وبه اعتراض خود پايان دادند.

همچنين در محل خليفه‌گري تبريز مراسم ديگري جهت محکوميت به اصطلاح نسل کشي ارامنه برگزار گرديد. در بيرون از محل خليفه‌گري هم حدود پنجاه نفر از فعالين آذربايجاني در حوالي آن محل تجمع كرده بودند. حضور ماموران امنيتي در اين محل چشم گير بود و آنها سعي مي‌كردند هرگونه خشونتي را كنترل كنند. به طوري كه وقتي افراد شركت كننده در مراسم داخل خليفه‌گري، بيرون مي‌آمدند پليس چند متري را با آنها همراهي مي‌كرد تا از محل دور كند.اين مراسم در حوالي شامگاه همان روز بدون هيچ گونه تنشي پايان يافت.

طرح اوليه‌اي از  خواسته‌هاي ملت آذربايجان

سندي براي سنجش ادعاهاي مدعيان

جمعي از روشنفکران و فعالين حرکت ملي آذربايجان به همراه تشکل ها و N.G.O هاي فعال حرکت، بيانيه مشترکي 28  ماده صادر کرده و خواسته هاي خويش را از کانديداهاي نهمين دوره انتخابات ريات جمهوري خواستار شدند.در قسمتي از اين بيانيه آمده بود":ما امضاءکنندگان ذيل به مثابه بخشي از فعالين سياسي، فرهنگي و اجتماعي آذربايجان وظيفه ملي خويش مي‌دانيم که با تکيه بر مبارزات يکصد‌ساله آزادي‌خواهانه، هويت‌جويانه و عدالت‌طلبانه ملت آذربايجان، به ارائه طرحي از خواسته‌هاي مشخص اهالي آذربايجان (شامل استانهاي آذربايجان و مناطق ترک‌نشين مجاور آن) بپردازيم و از اين طريق به سهم خود معيار و شاخصي را پيشنهاد نماييم تا مردم بتوانند آنرا در انتخاب خويش بکار گيرند.

لازم به توضيح است که طرح اين خواسته‌ها درواقع عزمي براي توسعه همه‌جانبه آذربايجان و مناطق ترک‌نشين کشور است و اميدواريم با دريافت نظرات کارشناسانه ديگر، بتوانيم نسبت به ارائه طرح تکميلي و عملياتي آن و همچنين تدوين و نشر مجموعه مدوني از اصول و ديدگاههاي ملي خود در آينده نزديک اقدام نماييم."

هر چند بسياري از کانديداهاي رياست جمهوري تحويا مفاد اين منشور را تاييد کردندولي کسي جزء محسن مهر عليزاده اين بيانيه را امضا نکرد.و بار ديگر مدعيان حقوق بشر و عدالت اجتماعي در مقابل آزمون عملي ملت نتوانستند نمره قبولي بگيرند.

طرح  به اصطلاح تمركززدايي سازمان مديريت و برنامه ريزي کشور

سانتراليسم در قالبي ديگر

سازمان مديريت و برنامه ريزيکشور، جهت تمركز زدايي از سيستم اداري و دولتي كشور طرحي را ارائه داد كه بر اساس آن براي تمرکز زدايي،مديريت منطقه اي ايجاد مي گردد.

در اين طرح پيشنهاد شده ۳۰ استان فعلي کشور به ۹ منطقه جغرافيايي تقسيم و وزارتخانه ها درسطوح ملي، ‌مرکزي و منطقه اي تعريف شوند.

9 منطقه اعلام شده در اين طرح به شرح زير بودند:

منطقه شمال( استان هاي مازندران، گيلان و گلستان)، منطقه آذربايجان (استان هاي آذربايجان شرقي، آذربايجان غربي و اردبيل)، منطقه مرکزي (استان هاي تهران، مرکزي، قم، زنجان و قزوين)، منطقه خوزستان و لرستان (استان هاي خوزستان و لرستان)، منطقه باختر( استان هاي همدان، کرمانشاه، کردستان و ايلام)، منطقه سپاهان (استان هاي اصفهان، يزد و چهار محال وبختياري)، منطقه پارس ( استان هاي فارس، بوشهر و کهگيلويه و بوير احمد)، منطقه خراسان (استان هاي خراسان شمالي،‌ خراسان رضوي،‌خرسان جنوبي و سمنان) و منطقه نيمروز (استان هاي سيستان و بلوچستان، کرمان و هرمزگان)

وزراي سطوح ملي در اين طرح عبارتند از وزير اطلاعات، وزير دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح، وزير امور خارجه، وزير کشور و وزير دادگستري.

وزراي مرکزي نيز از وزير آموزش و فرهنگ، وزير جهاد کشاورزي، وزير سلامت و رفاه اجتماعي، وزير ارتباطات و حمل و نقل و وزير کار و تعاون تشکيل شده است.

بر اساس اين طرح وزراي ملي و منطقه اي از طرف رئيس جمهور انتخاب و توسط مجلس تائيد مي شوند.

همايش ساليانه قلعه بابک،

صعود در ميان رعب و وحشت؛ شکست حکومت نظامي

امروزه همايش ساليانه قلعه بابک شهرتي جهاني يافته وبه کنگره عظيم ملت مظلوم آذربايجان تبديل شده است.بديهي است در دهه اول تير ماه نگاه اکثر کارشناسان و متخصصان حوزه خاورميانه و ايران به قلعه بابک دوخته شده است تا نظاره گر خواسته ملي آذربايجانيان باشند.

همايش امسال قلعه بابک متاثر از فضاي انتخاباتي کشور بر خلاف سالهاي پيشين ار احضار ها و دستگيريهاي قبل از مراسم به آن صورت خبري نبود و امسال حاکميت تاکتيک جديدي را آزمايش نمود. امسال سياست برگرداندن مردم و ايجاد رعب و وحشت به جاي سياست دستگيري هاي گسترده اعمال شد. براي اولين بار در خروجي اکثر شهرهاي آذربايجان مامورين با تفتيش مسافران و راهيان قلعه، سعي در بازگرداندن آنها داشتند.از ساعات اوليه چهارشنبه شب - هشتم تير ماه-  خروجي اهر به کليبر بسته شد و بسياري از مسافران پس از ساعتها سردرگمي در خروجي اهر به ناچار به ديار خويش برگشتند و برخي هم پس ازساعتها انتظار اجازه خروج گرفته و رهسپار ميعادگاه خويش شدند.

ايستهاي بازرسي شناسايي شده بدين شرح بودند:

  اولين ايست بازرسي :پليس راه ميانه -  دومين ايست بازرسي : خروجي تبريز به سمت اهر -سومين ايست بازرسي :

پليس راه اهر -  چهارمين ايست بازرسي: خروجي شهر اهر به سمت كليبر -پنجمين ايست ب