Güney Azerbaycan’da Öğrencilerin

Ayaklanma Nedenleri Üzerine

Geçtiğimiz günlerde Azerbaycan öğrencileri ve toplumu ciddi bir süreç başladıklarını göstermişlerdir.Güney Azerbaycan’da 9 Mayıs “ Azerbaycan Öğrenci Günü” münasebetiyle İran üniversitelerinde Azerbaycanlı Türk öğrencileri tarafından başlatılan gösteriler 12 Mayıs’ta Tahran’da devletin resmi gazetesi “İran” gazetesinin , bir karikatürde Türkleri tahkir etmesiyle yeni bir döneme girmiştir. Bu karikatür karşısında yapılan gösterilere ve eylemlere geçmeden önce bu olaylara zemin oluşturan “ Azerbaycan Öğrenci Günü” üzerinde durmakta yarar vardır.

Bilindiği gibi 9 Mayıs Azerbaycan öğrenci harekatı sürecinde önemli bir yere sahip olduğu için “ Azerbaycan Öğrenci Günü” olarak önerildi. Bu öneri bir çok faal ve kuruluş tarafından ciddi olarak desteklenirken bazı kesimler buna karşı çıkarak 12 Haziran ( 1945’te Milli Hükümet döneminde Azerbaycan üniversitesinin kuruluş günü) ortaya attılar . 12 Haziran Azerbaycan öğrenci harekatı sürecinde bir başlangıç noktası olsa da biçim açısından öğrenci günü olamaz. Çünkü o günden itibaren Azerbaycan öğrenci harekatını sistemli bir şekilde faaliyet göstermemişlerdir. 12 Haziran “ Azerbaycan Öğrenci Günü” değil de “ Azerbaycan Üniversite Günü” olarak adlandırılması gerekmektedir. Dolayısıyla 9 Mayıs’ın ( 19 Ordibeheşt) “ Azerbaycan Öğrenci Günü” olarak adlandırılması yerinde bir harekettir. Elbette 1995’ten önce Tebriz, Tahran üniversitelerinde gerçekleşen öğrenci eylemlerini de göz önünden kaçırmamak gerekmektedir. 1993 öğrencilerin Ermenilerin Karabağ’a saldırılarına karşı gösterileri Azerbaycan Öğrenci hareketinin sistemli bir şekilde ortaya çıkışıdır. 1993 Azerbaycan öğrencileri 1995 gösterilerini önemli bir zemin oluşturmuşlardır.

12 Mayıs’ta Tahran’da devletin resmi gazetesi olarak bilinen “İran” gazetesinin , bir karikatürde Türkleri tahkir etmesiyle başlayan Azerbaycan öğrenci ayaklanmasını dikkatli bir şekilde incelediğimiz zaman , öncelikle bu ayaklanmayı öğrenci harekatı içerisinde bir ilk gerçekleştiğini söyleyebiliriz. Azerbaycan öğrencisi “ İran” gazetesinin tahkirleri ile ayaklanmamıştır. Öğrenciler bu gazetenin tahkirine karşı Tebriz, Tahran, Urmiye, Zencan, Erdebil ve bir çok üniversitelerde bu gazeteyi protesto amacıyla bir sıra gösteriler gerçekleştirmektedir. Bu protestolar çığ gibi büyümektedir. Protestocular bu eylemlerine “ ölüm olsun Fars şovenistine”, “ Benim dilim ölen değil Başka dile dönen değil” , “ Yaşasın Azerbaycan” sloganlarını vermektedirler. Öğrencilerin protesto nedenlerinden birisi de Dünya kupasında İran milli futbol takımına “ Fars yıldızları” adını verdikleri içindir. “İran “ gazetesi Azerbaycan öğrenci hareketini ayaklanmasına bir zemin oluşturmuştur. Hatırlarsak 1995’te de Azerbaycan Türk öğrencileri Radyo Televizyon Kurumunun tahkir içerikli bir anketiyle başlamıştır. Bu gün yine Azerbaycan öğrencileri bu vesile ile kendi milli isteklerini kapsamlı bir şekilde ortaya koymaktadırlar.

Azerbaycanlı Türk öğrencilerinin bu ayaklanmaları özellikle bu hassas dönemlerde önemlidir. Azerbaycan Türk öğrencisi gelecekte bu bölgede oynanacak oyunlarda nasıl rol alacağını bu protestolar ile ortaya koymaktadır. Azerbaycan öğrencisi kendi milli varlığına sahip çıkarak onlara hakaret edilmesine izin vermemektedir. Bu da Azerbaycan milli hareketi içerisinde öğrencilerin kendi çizgilerini bağımsız bir şekilde çizdiklerini göstermektedir.

Türk varlığını İran’da inkar eden Fars merkezli yönetim bu gün Azerbaycan öğrencisinin gerçek yüzü ile karşı karşıyadır. Azerbaycan öğrenci hareketi ortaya çıkışından beri milli kimliğine ve varlığına nasıl sahiplendiğini göstermiştir. 1995’te nasıl ki milli varlığının ezilmesine izin vermeyerek Azerbaycan öğrenci hareketinde bir süreç başlatmışsa , bu günde yine Azerbaycan Türk öğrencisi, Tebriz, Urmiye, Erdebil, Tahran, Zencan, miyana, Halhal, Hoy, Merend,… de yine aynı çizgi üzerinde yürüdüğünü göstermektedir.

Azerbaycan Türk öğrencisi bu protestolarda çerçevesinde Azerbaycan milli hareketi sürecinde varlığını ve ağırlığını ortaya koymaktadır. Sloganlara baktığımız zaman “ Ben Türküm” sloganı Azerbaycan öğrencisinin milli kimliğine nasıl sarıldığını göstermektedir. Azerbaycan öğrencisi bu gün kendi kaderini eline almış durumdadır.

Bu durumda Azerbaycan Milli hareketine mensup bütün kişiler, kuruluşlar, teşkilatlar ses birliği ile Azerbaycan öğrenci ayaklanmasına destek vermelilerdir. Bu ayaklanmanın önüne taş atmaktansa bu hareketin yayılmasında, asıl çizgisinden sapmamasında adımlar atılmalıdır.

Davut Turan