فارس
تمامیتچیلری
نین ایرانیت
مقوله لری
بیلیندیگی
کیمی
وطنداشلیق و
میللت مقوله
لری ایکی
بیربیرلریندن
آیری مقوله
لردیر.
وطنداشلیق
مقوله سی
اینگیلیس
دیلینده citizenship (شهروندلیک
حاققی و
تابعیت حاقق)
دئییمینی
ایفاده
ائتدیگی
حالدا، میللت
آوروپا
دیللرینده Nation خالق
دئییمینی
ایفاده
ائتمکده دیر.
خالق/ میللت
ائتنیک
آچیدان
اورتاق دیل،
مدنیت، گله نک
و گؤره نک و
جوغرافی
بؤلگه نی
اولوشدوران
توپلوم
آنلامی
داشییار. بو
باخیمدان
بعضی
تمامیتچی
گؤروش
صاحابلاری
نین
فیکیرلرینی
نظردن
کئچیرمک پیس
اولماز دئیه
دوشوندوک. بو
آرادا مرتضا
ثاقب فر آدلی
موألیف "ناسیونالیسم
ایرانی و
مساله ی میلت
ها در ایران"
آدلی بیر
مقاله یازمیش.
بو مقاله نین
بعضی
پاساژلارینی
گؤزدن
کئچیرمک پیس
اولماز دئیه
دوشونوروک.
مرتضا ثاقب فر
یازیر:
"الف)
ناسيوناليسم
در ايران
...در
اروپا ... همراه
با رشد
بورژوازي و
تشكيل
فرمانرواييهاي
بزرگتر و
يگانهتر كه
اغلب و به طور
طبيعي متشكل
از مردمي با
زبانها،
آداب و عادات و...
يگانهاي
بودند، مفهوم
ملت در ذهن
اروپايي شكل
گرفت. حال آن
كه در ايران، اين
مفهوم به دليل
ديرينگي، «ملت»
از ديرباز در
آگاهي ايراني
وجود داشته
است."
(1)
اوسته
گؤروندوگو
کیمی مرتضا
ثاقب فر
آوروپاداکی
مودئرن
میللیت
آنلاییشی نی
اورتاق دیل،
گله نک و گؤره
نک (آداب و
رسوم) و ساییر
لره نیسبت
وئرمه نی قبول
ائدرکن ایران
ممالیکی
محروسه سینده
کی میللت
آنلاییشینی "ایران
ممالیکی
محروسه سی"
سونرا رضاخان
میرپنج
واسیطه سی
ایله
دگیشدیریلمیش
"ایران" آدی
ایله دویونله
مگه چالیشیر.
بو آرادا
مودئرن میللت
مقوله سی بیر
یانا
قایدیریلمیش
اولاراق و
یئرینی فارس
تمامیتچیلیگینه
بوراخمیش
اولور. بو
مسئله ایران
ممالیکی
محروسه سینده
کی میللتلرین
ایستکلری
ایله دئییل،
بیر سایدا پان
ایرانیست و
باستانگرای
خیالاتچیلاری
نین
خیاللارینداکی
یئریتدیکلری
تئوریلره
اساسلانیر.
مرتضا ثاقب فر
گئنه ده یازیر:
" مفهوم
ملت، همانند
هر مفهوم و نيز
هر نهاد
اجتماعي،
زادهي آگاهي
اجتماعي
معيني است، و
بنابراين
مسبوق و مشروط
به آن آگاهي
است. در بيشتر
دانشنامهها،
به تعريفهايي
مشابه دربارهي
ملت برميخوريم
با اين
خصوصيات كلي
كه: جماعتي از
انسانها كه
در يك سرزمين
زندگي ميكنند،
خاستگاه
مشتركي
دارند، از
ديرباز منافع
مشتركي داشتهاند،
داراي آداب و
رسوم مشابهي
هستند، زباني
همسان دارند و
غيره. البته
اين شرطها
براي تشكيل
ملت لازمند
ولي كافي
نيستند. داشتن
سرزميني
واحد، زباني
يگانه و آدابي
همسان، خود به
خود ملتي را
پديد نميآورد
مگر آنكه آن
جامعه به وجود
خويش به عنوان
يك ملت آگاهي
يافته باشد.
بايد جامعه،
خود به اين
نتيجه رسيده
باشد كه
اعضايش
خاستگاه
مشترك دارند،
از ديرباز
منافع مشتركي
داشتهاند و
به طور كلي
هويتي معين
دارند، نه آن
كه «پژوهشگر»
بعداً چنين
نتيجهاي
بگيرد. هرگاه
ملتي در تاريخ
خود، ادبيات
خود، هرگونه
نوشته و سند و
حتا سنگ نبشتهاي
و به خصوص كتاب
ديني خود ـ در
صورتي كه
داشته باشد ـ
از خويشتن به
عنوان ملتي
نام برد،
معلوم ميشود
صاحب آگاهي
ملي است
ولاغير. پس با
آن كه در سراسر
تاريخ در
سراسر كره
زمين، قومهايي
با نژادها،
زبانها،
اقتصاديات،
اعتقادات و
حتا سرزميني
يگانه وجود
داشتهاند،
آنها را نميتوان
«ملت» ناميد. (1).
اوسته
گؤروندوگو
کیمی مرتضا
ثاقب فر مؤدرن
میللت مقوله
سینی من ده
ائشیتمیشم
دئیه قلمه
آلدیغی حالدا
بو مسئله نین
کیفایت قدر
قودرته صاحیب
اولماسینی
عئلم و بیلیم
ایله اساسلی
دئییل،
فارسلیق
سیاستینه
اساسلانمیش
تاریخ بیلگی
سی دئیه یالان
پالان گؤز
بویامالاردا
اؤز عکسینی
تاپمیش اولور.
بو دا
تمامیتچی و
باستانگرایلارین
واقعیتلر
قارشیسیندا
دیزه چؤکمه
حئکایه لری
ساییلمالیدیر.
بونلار
واقعیتلره
تسلیم اولماق
یئرینه عوام
ساخلانیلمیش
خالق کیتله سی
بو مسئله نی
درک ائتمیش
دئییل دئیه،
ایران
ممالیکی
محروسه سینده
کی میللیتلر
مسئله سینی "ایران"
آدی و "ایران
میللتی"
ایله دوگونله
مگه
چالیشیرلار.
مرتضا ثاقب فر
گئنه ده یازیر:
".. در ايران،
آگاهي به وجود
خويشتن به
عنوان يك ملت
چنان ريشه
كهني دارد كه
تاريخ آن به
اوستاـ كتاب
ديني باستاني
ايرانيان ـ
باز ميگردد. در
اوستا از قوم
ايراني، زبان
ايراني و نيز
كشور «ايرانويج»
با شاه ـ
پيامبراني
معين نام برده
ميشود كه
آرمانهاي
دينيـ ملي
ويژهاي را
دنبال ميكنند. و
در متون ديني
زرتشتي و نيز
شاهنامهي
فردوسي
پيوسته با
واژهي ايران
و ايرانشهر
برخورد ميكنيم."(1)
اوسته
کی ایفاده لری
بیر اؤنجه کی
پاراقرافداکی
ایفاده لر
ایله
قارشیلاشدیردیقدا
مرتضا ثاقب فر
ذات عالی نین "ناسیونالیسم
ایرانی و
مساله س
میلّیت ها در
ایران"
مقوله سی بیر
ایلوسیون
Ilusion (اؤزونو
آلداتما)
ماهیتیندن
باشقا هئچ نه
ایفاده ائتمز.
دئمک، ایران
ممالیکی
محروسه سینده
کی میللیتلر
بوگونکو
وارلیقلارینی
و اؤز
کئچمیشلرینی
فارس
باستانگرایلاری
اؤنه
سوردوکلری "دین
باستانی
ایرانیان...
اوستا، زبان
ایرانی..
ایرانویج ...
دینی زرتشتی ...
شاهنامه
فردوسی...
ایرانشهر"
عوامفریبلیک
ایفاده لری
ایله ایضاح
ائتمگه
ایسترلرسه، "...
مساله میلیت
ها در ایران"
دئییمینه
هانکی حاجت
گؤرونور؟
ایران
ممالیکی
محروسه سینده
کی میللیتلر
مسئله سی
ایستر
فارسنامه
یازانلارین و
فارس
باستانگرایلاری
نین
اویدوردوقلاری
دین باستان
ایرانیان...
اوستا، زبان
ایرانی...
ایرانویج..
دینی زرتشتی...
شاهنامه
فردوسی..
ایرانشهر،
ایسترسه ده
بوگونکو فارس
دیل و مدنیتی
اساسلاریندا
دئییل، ایران
ممالیکی
محروسه سینده
کی میللیتلر
مسئله سی،
موختلیف دیل و
مدینتلره
اساسلانمیش
میللیتلرین
مسئله لریدیر.
مرتضا ثاقب فر
گئنه ده یازیر:
"... بنابراين، ممكن
است آگاهي
قبيلهاي
ايلات كوچرو و
قبايل
چادرنشين
مهاجم به
كشورهاي
همسايهي
خويش، در حدي
ابتدايي به
آگاهي قومي
تحول يافته
باشد، اما نه
به آگاهي ملي،
حتا غلبه بر يك
ملت در يك
سرزمين يگانه
از سوي قوم
يورشگر، و
تشكيل دولتي
از سوي قوم
مهاجم، كافي
نيست كه قوم
اخير به آگاهي
ملي دست يابد مگر
آن كه اولاً
اين آگاهي را
در خود داشته
باشد و ثانياً
داراي فرهنگي
برتر باشد تا
بتواند ملت
شكست خورده را
همراه با
فرهنگي كه
دارد در خود
تحليل برد.
تجربهي
تاريخي يورشهاي
تركان و
مغولان و
تاتاران به
ايران نشان ميدهد كه
آنها به رغم
پيروزيهاي
خود، هيچ گاه
نه خواستند (زيرا
چنين آرماني
در آگاهيشان
وجود نداشت) و
نه ميتوانستند
به آگاهي ملي
دست يابند،
زيرا در برابر
آگاهي ملي
ايران قرار
گرفتند كه از
فرهنگي
پرمايهتر،
نيرومندتر و
سابقهاي كهنتر
برخوردار بود. از
همينرو،
آنها با وجود
پيروزي، خود
را جزئي از ملت
ايران شمردند
و در فرهنگ و
آگاهي ملي
ايراني ادغام
شدند. "(1)
اوسته
کی ایفاده لری
نظره آلدیقدا
فارس
راسیستلیگی
اورتایا
چیخیر. بو
راسیستلیک "فرهنگی
برتر.. فرهنگی
پرمایه تر،
سابقه ای کهن
تر" ایفاده
لری
بیچیمینده
اورتایا
چیخیر. بو
وارساییملارا
اساساً فارس
فرهنگی و دیلی
تورک دیل و
مدنیتیندن
اوستون
ساییلمالی،
فارسلار
یئرلی باشقا
میللتلر ایسه
بو ممالیکی
محروسه یه
سونرادان
گلمیش و
قوناقلار
ساییلمالی،
فارسلارین
کئیفلری
ایستمزسه،
فارس
اولمایان
میللیتلری
یاشادیقلاری
تاریخی
اراضیلریندن
ائشیگه
سالابیمه
لیدیرلر. بو
تمامیتچی و
راسیستی
تئوریلره
اساسلاناراق
ایران
ممالیکی
محروسه سینده
کی فارس
اولمایان دیل
و مدنیتلرین
دیرچلمه سینه
فارس
شوونیستلری و
راسیستلری
ایجازه
وئرمیرلر.
مرتضا ثاقب فر
بو مسئله لری
گونون
موضوعسو
ائدرکن 300 ایل
عرب دیل و
مدنیتی ایران
ممالیکی
محروسه سینه
حاکیم
اولدوقدان
سونرا فارس
دیلی نئجه و
هانکی یوللار
ایله ایران
ممالیکی
محروسه سینه
گلمه مسئله
سینی قلمدن
دوشورموش
گؤرونور.
بیلیندیگی
کیمی فارس
دیلی
سامانلیلار
زامانی
بوخارا و
سمرقند
آراسینداکی
کیچیک بؤلگه
ده
دانیشیلارکن
قزنه لی سلطان
محمودلار
حیمایتینده
دری (فارس)
دیلی
افغانیستاندا
دیرچلمگه
باشلامیش
سلجوق
اوغوللاری
واسیطه سی
ایله ایران
ممالیکی
محروسه سینه
گتیریلمیش
بیر دیلدیر.
تورک شاهلاری
الی ایله
ایران
ممالیکی
محروسه
گتیریلمیش
بیر دیلی داها
اوستون سایان
ذات عالیلر بو
دیل و مدنیتی
بو ممالیکی
محروسه یه
گتیرن ذات
عالیلری داها
مدنیتلی،
داها اوستون
حئساب ائتمه
لی ایدیلر.
آنجاق
راسیستلیک
سؤز قونوسو
اولدوقدا
راسیوناللیق
و حئسابگرلیک
اوزاغا
بوراخیلمیش
اولار. مرتضا
ثافب فر گئنه
ده یازیر:
"اعراب
نيز با آن كه
افزون بر جنگ
افزار به سلاح
عقيدتي و ديني
نيز مجهز
بودند، يعني
آرماني كامل
داشتند، از
آنجا كه در
برابر آگاهي
ملي نيرومند
ايراني قرار
گرفتند، موفق
به سركوب آن
نشدند. حال آن
كه در جاهاي
ديگر مانند
مصر و فنيقيه و
شمال آفريقا،
كامياب گشتند
و امروز از
مردم كهن آن
سرزمينها و
تمدنهاي
باستاني
ايشان، «به
عنوان ملت»
كمتر نشاني بر
جا مانده است." (1)
گؤروندوگو
کیمی میللی
مسئله سؤز
قونوسو
اولدوغو
اوچون فارس
نژادپرستلیگی
مرتضا ثاقب
فرین قلمینده
"آگاهی ملی"
قالیبینده
اورتایا
چیخیر.
بیلیندیگی
کیمی 300 ایل
عربلر ایران
ممالیکی
محروسه سینه
حؤکومت
ائتدیکلری
زامانلار
بوتون اثرلر
هامیسی عربچه
یازیلمیش.
سلجوق
تورکلری نین
ایران
ممالیکی
محروسه سینه
آخیشی ایران
ممالیکی
محروسه سینده
عرب خلیفه
لیگینه سون
قویاراق فارس
دیلی دیوان
ساحه سینده
ایشلنمگه
باشلاماسینا
باخمایاراق
دینی ساحه 1530
اینجی ایللره
دک یالنیز
عربجه
یازیلیب
یارادیلمیشدیر.
شاه طهماسب
صفوی تبریزده
حاکیمیته
گلدیکدن
سونرا قم
شهریندن شیعه
لیگی یایماق
اوچون عربچه
شیعه لیک
ریساله سی نی
دیوانداکیلار
اوچون
فارسچایا
ترجومه
ائتدیرمیشدیر.
بئله لیکله
فارسجا داها
آرتیق
یاییلماغا
باشلامیشدیر.
دئمک، فارس
دیلی نین
دیوان دیلی
اولماسی و
یاییلماسی
فارسلارین
میللی
بیلینجلری
ایله دئییل،
تاریخی بیر
شانس کیمی
فارس دیلی
تورک سلاله
لری نین
مرحمتی ایله
قارشیلاشماسینا
بو مسئله
ایضاحینی
تاپمالیدیر. مرتضا
ثاقب فر ایران
ممالیکی
محروسه سینده
میللیتلر
مسئله سی
اوزره یازیر:
" اما
بررسي «مسالهي
مليتها» در
ايران را درحد
بضاعتي كه
دارد وظيفهي
خود ميبيند
كه پرسشهاي
اساسي زير را
مطرح كند:
" 1. تاريخچهي
طرح «مسالهي
مليتها و خلقها»
در ايران: مسالهاي
به نام خلقها
و مليتها در
ايران، به
صورت «نظري»
نخستين بار
توسط كمونيستها
مطرح شد و
بعدها ايرانشناسان
شوروي نيز، 29
مليت گوناگون
در ايران كشف
كردند! پيش از
آن، دولت
انگلستان «عملاً»
با نفوذي كه
توسط مأموران
و جاسوسان
خود، مانند
سراسر
خاورميانه،
در ميان عشاير
و ايلات به
ويژه در مناطق
مركزي و جنوبي
ايران داشت،
هر چند گاه بنا
به مصالح
سياسي روز خود
و در رقابت با
روسيهي
تزاري و
مشاهدهي
لزوم تزلزل در
دولت ايران و
باجخواهي از
آن، به تحريك
جداييخواهي
در ميان عشاير
و حتا استانها
ميپرداخت. پس
از جنگ جهاني
دوم نيز در
موارد
گوناگون از
جمله هنگام
بروز غائلهي
آذربايجان و
كردستان، در
مواد 6 و 7 طرح
محرمانهاي
كه براي
كنفرانس مسكو
با شركت سه
دولت شوروي و
انگليس و
امريكا تهيه
شده بود، از «اصلاح
مقررات انجمنهاي
ايالتي و
ولايتي» و «استعمال
زبانهاي
اقليت تركي،
عربي و كردي»
سخن به ميان
آمده بود." (1)
اوسته
گؤروندوگو
کیمی مرتضا
ثاقب فر ایلک
اولاراق
ایران
ممالیکی
محروسه سینده
میللی مسئله
نین وار
اولدوغونو
واقعیت
دئییل،
کمونیستلره
نیسبت وئرمگه
چالیشیر.
آنجاق
کمونیستلیک و
جاهان
وطنلیگین
میلللت مقوله
سی نین
اویمازلیغینی
نظره
آلمازدان
ایران
ممالیکی
محروسه سینده
کی میللیتلر
مسئله سینی
سؤویئتلربیرلیگینده
کی ایران
شناسلارا
نیسبت وئرمگه
چالیشیر. بو
آرادا مرتضا
ثاقب فر روسیه
اوریئنتالیستلری
نین دیلچیلیک
باخیمیندان
قلمه
آلدیقلاری
موختلیف
ائتنوسلاری
دیل بیلیم
آچیسیندان
دئییل، سیاست
آچیسندان و
یالانچی (باخ
اوسته: 29 ملت
گوناگون در
ایران کشف
کردند!)
اولدوقلارینی
ایفاده
ائتمگه
چالیشیر.
مرتضا ثاقب فر
سونرا ایران
ممالیکی
محروسه سینده
کئچمیشده کی
تاریخی
اولایلاری
نظره آلاراق
ایران
ممالیکی
محروسه سینده
کی میللیتلر
مسئله سینی
اینگیلتره
دؤولتی و
سؤویئتلربیرلیگینه
نیسبت وئرمگه
چالیشیر. بو
مسئله ده باش
توتمادیغی
اوچون
آذربایجان
تجددودلوک
حرکتی نین
نتیجه سی
اولان "انجمنهای
ایالتی و
ولایتی"
مسئله لرینی
سؤویئتلربیرلیگی،
اینگیلتره و
آمریکا
بیرلشمیش
شتاتلارینا
نیسبت وئرمگه
چالیشیر. بو
ایتتیهاملارا
باخمایاراق
یئری گلدیکده
آذربایجان
مشروطه
قهرمانلاری
نین دالیندا
فارس
شوونیستلری
گیزلنمگه
چالیشاراق
ایران
ممالیکی
محروسه سینده
آذربایجان
میللی مسئله
سی نین
اولمادیغی
ایددعا
ائدیرلر.
دئمک، ایران
ممالیکی
محروسه سینده
میللی مسئله
یوخدورسا، نه
اوچون بو
مسئله نین
وارلیغینی
دانماق اوچون
مرتضا ثاقب
فرلر
یالانلاری
پالان ائتمگه
چالیشیرلار؟
مرتضا ثاقب فر
گئنه ده یازیر:
"... راديوي
لندن از اواسط
ديماه 1324ـ
يعني فقط چند
هفته پس از
اعلام «جمهوري
خودمختار
آذربايجان» ـ
به دفاع از آن
پرداخت و
پيوسته
دربارهي «محق
بودن» فرقهي
دموكرات داد
سخن ميداد (17،
ص 218). سرلشگر
ارفع، كه به
دوستي با
انگلستان
شهرت دارد، در
كتاب خاطراتش
از قول يك
ديپلمات
انگليسي مينويسد،
انگليسيها
قصد داشتهاند
ايران را به
جمهوريهاي
مختلف
كردستان،
مازندران،
گرگان،
گيلان،
آذربايجان،
خوزستان،
بختياري،
فارس و غيره
تقسيم كنند. و
هدف آنها «كمك
به اقليتهاي
ملي كه زيرستم
ملي فارسها
ميزيستهاند»
بودهاست (26،
صص 51 و 349). "(1).
اوسته
گؤروندوگو
کیمی میللی
مسئله نین
صورتینی
سیلمگه
چالیشان
مرتضا ثاقب فر
ایران
ممالیکی
محروسه سینده
بیر سیرا
ائتنوسلارین
آدینی
سیرالاماغا
چالیشماسینا
باخمایاراق
ایران
ممالیکی
محروسه سینده
کی میللیتلر
مسئله سینی
اینگیلتره
دؤولتینه
نیسبت وئرمگه
چالیشمیشدیر.
بیلیندیگی
کیمی رضا
میرپنج
خاریجی
عامیللر او
جومله دن
اینگیلتره و
روسیه واسیطه
سی ایله قاجار
ممالیکی
محروسه سینده
کی حاکیمیتی
چئویره رک
فارسلیق
حاکیمیت
ائتمه
سیستیمی نی
قورماغا
چالیشمیشدیر.
رضا میرپنج
ائتدیگی
ظولملر نتیجه
سینده ایران
ممالیکی
محروسه سی نین
موختلیف
یئرلرینده بو
مسئله خالق
اعتیراضینا
یول آچمیشدیر.
بئله لیکله
اؤز
ایستعمارچی
چیخارلارینی
بؤلگه ده
قوروماغا
دوشونن
اینگیلتره
گوجلری اوزون
موددت ایچره
اؤز
چیخارلارینی
سؤویتلر
قارشیسیندا
تأمین آلتینا
آلماق اوچون
فیکیرلر
یئریتمیشلرسه،
بو مسئله
ایران
ممالیکی
محروسه سینده
کی
ائتنوسلارا
عایید دئییل،
ایستعمار
گوجلرینه آلت
اولموش فارس
شوونیستلری
بو مسئله یه
مسئولیت
داشیمالیدیرلار.
بیلیندیگی
کیمی
آذربایجان
فداییلری
تجددودلوک و
دئموکراسی
اوغروندا
ایران
ممالیکی
محروسه سینه
حاکیم اولموش
قاجارلار
علیهینه
ووروشدوقلاری
زامان فارس
میللیتچیلری
قاجار
شاهلیغینی
حاکیمیتدن
سالماق اوچون
خاریجی
دؤولتلرین
سفیرلیکلرینه
پناه
آپاراراق
حاکیمیتی
فارسچی قووه
لره وئردیرمک
اوچون بست
اوتوروروق
دئیه
دیلنچیلیک (گئدالیق)
ائتمگه
چالیشمیشلار.
مرتضا ثاقب فر
گئنه یازیر:
".. نطق آشكار
ارنست بوين،
وزير خارجهي
دولت كارگري
وقت بريتانيا
در مجلس عوام
در همان سال كه
راجع به «اقليتهاي
زير ستم ملي»
در ايران بحث
ميكند و
نگران است كه «قانون
اساسي سال 1906
ايران هرگز به
موقع اجرا
گذارده نشده
است ... [ تا]
مسائلي از
قبيل مسالهي
زبان را كه
اهميت حياتي
دارد، مورد
دقت و حل و فصل
قرار دهد» و
غيره، مبين
سياست علني
انگلستان در
اين زمينه است
(17، صص 77 و 275)." (1)
گؤروندوگو
کیمی حقوق بشر
مقوله سی
اوزره خاریجی
گوجلر فارس
شوونیستلری و
تمامیتچیلریندن
داها
اینسانجا
داورانماغا
چالیشیرمیشلار.
بورادا مرتضا
ثاقب فر
ایشاره ائتمک
ایستمه دیگی
مقوله مشروطه
زامانی نظره
آلینمیش "انجمنهای
ایالتی و
ولایتی"
موضوعلارینی
ایچرمکده دیر.
مرتضا ثاقب فر
گئنه ده یازیر:
"مسالهي
«خلقهاي
ايران» و بهخصوص
«خلق
آذرباريجان»،
نه در زمان
مشروطيت و
قيام سرداران
بزرگي چون
ستارخان و
باقرخان يا
هنگام شورش
خياباني مطرح
شد و نه در
كنگرهي اول
حزب كمونيست
ايران در
انزلي، هيچ
سندي از اين
كنگره (كه
كساني چون سيد
جعفر
جوادزاده ـ
پيشهوري
ـ و سلطانزاده
و حيدر عمو
اوغلي در آن
شركت داشتند)
در دست نيست كه
حاكي از اين
امر باشد. اما
مسلم است كه
اين مساله در
كنگرهي دوم (كنگرهي
اروميه)
پيشنهاد شد و
اين كنگره در
برنامهي
خود، به
اصطلاح «مسالهي
ملي» را نيز
گنجانده بود،
و در آن از «شعار
حق ملل ايران
بر استقلال
كامل خود، حتا
تا مجزا شدن از
حكومت مركزي»
حمايت ميشد.
(20، شمارهي 4،
سال اول) "
(1).
بیلیندیگی
کیمی ایران
ممالیکی
محروسه سینده
خالقلار،
میللی و مدنی
آزادلیقلار
مسئله سی
آذربایجان
انجمنی
طرفیندن
تکلیف اولموش
"انجمنهای
ایالتی و
ولایتی"
مقوله سینده
اؤز عکسینی
تاپیردی.
آذربایجان
تجددلوک
حرکتی خاریجی
عامیللر
واسیطه سی
ایله یئنیلگه
یه
اوغرایاراق
فارس
شوونیستلری
نین حاکیمیته
گلمه سی بو
مسئله نین
ایران
ممالیکی
محروسه سینده
سیاسی چکی و
اؤنم (اهمیت)
داشیماسینا
اولاناق
وئرمه میشدیر
دئیه دوشونمه
لی ییک. او
زامانکی
ایران
ممالیکی
محروسه سی نین
خاریجی ایشلر
ناظیرلیگینه
تمجیدالسطان
یازدیغی
مکتوبدا
آذربایجان
مجاهیدلرینه
دئموکراسی و
میللیتلر
مسئله سینه
موخالیف
اولان
گوجلرین
داورانیشلارینی
اؤیرنمک
اولار،
اوخویوروق:
" این
فداییان ملت
قریب پنجان
نفر که به
همراهی حضرت
سردار ملی به
طهران آمده
ایم، گمان نمی
کنیم که، از
ورود الی
امروز حرکاتی
که موجب
انزجار خاطر
دولت و ملت
بوده باشد از
ما به عرصه
بروز و حضور
رسیده باشد.
قریب سی کرور (15
میلیون) ملت
ایران به
علاوه
اوروپاییان
شاهد حال این
فداییان ملت
است که، چه
اندازه زحمات
کشیده و خدمات
نموده ایم.
نمیدانیم جه
سبب شد که، این
قسم موجب همه
گونه بی
مرحمتی های
دولت و ملت
واقع شدیم.....
آیا ما
بیچارگان
غارت زدگان چه
گناهی کرده
ایم و چه
جنایتی از ما
بروز کرده
بود، چه وقت
دولت و اداره
نظمیه از ما
تفنگ خواستند
از دادن آن
مسامحه و تمرد
کردیم، در
مقابل این همه
زحمات و خدمات
که اظهرالشمس
است به انواع
عقوبات و
بلیات گرفتار
کردند..... خانه
احسانشان
آباد، رسم
مهمان نوازی
همین است؟ اگر
مردم طهران
روزها روزه
میگیرند، ما
بیچاره ها از
مرحمت دولت و
ملت شب و روز
روزه میگیریم.
از مال دنیا
غیر از قرض
برای ما چیز
دیگر
نگذاشتند.."(2).
شئیخ محمد
خیابانی
زامانی
آذربایجان
میللی مسئله
سینه گلدیکده
او آذربایجان
مسئله سینی
رضاخان
ایستیبدادینا
قارشین "آزدیستان
حؤکومتی"
قالیبینده
اورتایا
قویموشدور.
بونلارا
باخمایاراق
آذربایجان
دئموکرات
پارتیسی و
ایران
دئموکرات
پارتیسی ایله
قارداش
پارتیلر
اولدوقلاری
اوچون ایران
دئموکرات
پارتی
باشقانی احمد
مخبرالدؤوله
نین خیانتی
نتیجه سینده
شئیخ محمد
خیابانی
حرکتی
یئنیلگه یه
اوغرامیشدیر.
ایران
کومونیست
پارتیسی نین
قورولتایلاریندا
میللی مسئله
نین طرح اولوب
اولمادیغی
مسئله سینه
گلدیکده
بیلیندیگی
ایران
کومونیست
پارتیسی نین
بیرینجی
قورولتایی 1920 (1299)
ایل انزلی
شهرینده
حیاتا
کئچمیشدیر (3).
او تاریخده
احمد شاه
ایران
ممالیکی
محروسه سی نین
شاهی، رضا
میرپنج ایسه
ساواش وزیری
اولاراق
حاکیمیت
چئوریلیشینه
حاضیرلانما
چاغلارینی
یاشاییردی (4).
دئمک، رضاخان
حاکیمیته
گلمدن اؤنجه
میللی ظولمون
نه اولدوغونو
دویمایان، آنجاق
رضا خان
یئریتدیگی
شوونیستی و
فاشیستی
سیاست نتیجه
سینده
میللتلر
مقوله سی نین
اؤنم و
اهمیتینی درک
ائتمیش ذاتلار
حیاتا
کئچیرمک
ایسته دیکلری
ایکینجی
قورولتایلاریندا
1927 (1306) ایلینده
اورمیه
شهرینده
میللتلر
مقوله سینی ده
رضاخان
علیهینه بیر
عامیل کیمی
اؤز
پروقراملاریندا
یئرلشدیرمگه
قرار
آلمیشلار. بو
کومونیستلرین
کؤنوللو
اولاراق
میللیتلر
مقوله سی
اوزره
دوشوندوکلری
اوچون دئییل،
رضاخان
حاکیمیتی
گونو گوندن
ایستیبدادینی
آرتیراراق
فرقلی دوشونن
اینسان و
تشکیلاتلارا
میدانی
داراتماسیندان
ایرلی گلن بیر
مسئله ایدی.
ایران
کومونیست
پارتیسی نین
ایکینجی
قورولتاییندان
سونرا
کومونیست
تشکیلات
رضاخان
طرفیندن
باسقیلارا
معوض قالاراق
یوخلوغا
دوغرو ایرلی
لمیشدیر. بو
مسئله دن 9 ایل
کئچدیکدن
سونرا 1934 (1313)
اینجی ایل تقی
ارانی قوروهو
آدینا کامبخش
و سیامک آدلی
شخصلر
کومونیست
پارتیسینی
بیر داها احیا
ائتمگه
چالیشمیشلار.
بو تشکیلاتین
خلفی حزب توده
ایران دئیه
فارس توده
پارتیسی
اولموشدور (3).
اوسته کی
مقامدا "سلطانزاده"
آدیندان
منظور ایران
ممالیکی
محروسه سی
مطبوعاتیندا
مشروطه
زامانی
سلطانزاده
ایمضاسی ایله
یازیلاری
یاییلان محمد
امین
رسولزاده
دیرسه،
موألیفین
ایفاده سی
دوغرولاری
عکس ائتمیر .
محمد امین
رسولزاده
باکیدا ایران
ممالیکی
محروسه سیندن
اولان
آزادلیق سئون
اینسانلار
ایله سیخ
ایلیشکیسی
اولموش، فارس
و عرب
دیللرینی
یاخشی
بیلدیگی
اوچون سوسیال
دئموکراتلار
کومیته سی
طرفیندن بیر
ناظیر کیمی
رشت شهرینه
گلمیش و
هامانکی ایل
تهرانی
مشروطه
موجاهیدلری
آلماق عرفه
سینده
موجاهیدلر
ایله
بیرلیکده
تهرانا
گئتمیش و
مشروطه
اینقلابیندا
کؤمکچی
اولموش. محمد
امین
رسولزاده
تهراندا
ایران
دئموکرات
پارتیسینه
عوضوو
اولموش، سید
محمد
ابوالضیاء
شبستری ایله "ایران
نو" آدلی بیر
درگی
یایماقلا و
چارلیق
علیهینه
یازیلار
یازماقلا
مشغول اولموش
و ایران
ممالیکی
محروسه سی
مطبوعاتیندا
اؤزونه گئنیش
رغبت
قازانماسینا
باخمایاراق
روسیه دؤولتی
نین تهران
حاکیمیتینه
خواهیشی
اساسیندا
محمد امین
رسولزاده
تهران
حاکیمیتی
طرفیندن (محمدولیخان
سپهسالار باش
وزیر اولدوغو
زامان)
ایراندان
ائشیگه
سالیناراق
عثمانلی
ممالیکی
محروسه سینه
گئتمک
زوروندا
قالمیش،
اورادا جاوان
تورکلره
قوشولموش،
1910 اونجو ایل
باکییا گئری
قاییتمیش و موساوات
پارتیسی نین
قوروجوسو
اولموشدور (5،5.1).
محمد امین
رسولزاده 1918- 1920 (انزلیده
ایران
کومونیست
پارتیسی نین
قورولتایی
کئچیلن زامان)
ایللری قوزئی
آذربایجان
جومهوریتی
نین جومهور
باشقانی
اولموش و
آذربایجان
جومهورتی
روسیه قیزیل
اوردوسو
طرفیندن
یئنیلگه یه
اوغرادیغی
زامان
توتولاراق
جوزئف
ایستالین نین
ایستگی
اساسیندا
موسکووایا
آپاریلمیشدیر
(5.1). کئچمیشده
فارس سولچوسو
اولان مرتضا
ثاقب فر یازیر:
"گروه
بعدي كه به نام
ماركسيست در
ايران فعاليت
ميكردند،
گروه دكتر
تقي اراني،
دانشمند
فرهيخته و با
سواد، بود كه
تا جايي كه من
ميدانم در
هيج جا در مورد
وجود خلقهاي
گوناگون در
ايران، سخني
ندارد. اراني
در دفاعيهي
خود در
زندان، همهجا
از «ملت ايران»
نام ميبرد (1)
تقی
ارانی تورک
اولدوغونا
باخمایاراق
کومونیست
اولمادان
اؤنجه اؤزو
بیر آریا
راسیستی
اولدوغونو
آلمانیانین
برلین
شهرینده
یاییلان فارس
دیلینده کی فرهنگستان
و ایرانشهر
درگیلریندن
اؤیرنمک
اولار. تقی
ارانی
یازیردی:
"... در نواحی قفقاز به واسطهء استیلای روسها و تبلیغات ترکها تقریباً اثری از زبان شیرین فارسی نمانده... تبلیغات ملل دیگر زبان مارا از بین برد. پس مردان فداکار و ملیت دوست ما باید جان نثاری کرده برای تبلیغ زبان فارسی از فرستادن معلمین فارسی زبان و انتشار رساله های مجانی و ارزان در این نواحی خودداری نکنند. ... چنانکه در صفحات فوق شرح داد