Göran Persson                                                                                                           Stockholm

İsveçin möhtərəm Baş Naziri                                                                                      2006-02-07

Ermənistan prezidenti Robert Köçəryanın İsveçə səfəri ilə əlaqədar, aşağıdakı məqamlara diqqətinizi cəlb etmək istərdik.

Ermənistandan olan qonaq prezident, müharibəcinayətkarıdır. O, Azərbaycan ərazisi olan Dağlıq-Qarabağın işqal edilməsində, yerli əhalinin sürgün edilməsində və onların soyqırım və kütləvi qətlama məruz qoyulmasında iştirak edibdir. Onun Ermənistanda hakimiyyətə gəlməsi belə, siyasi qətllər və siyasətçilərə qarşı sui-qəsdlərlə, o cümlədən parlamentə hücum ilə olubdur –hansı ki orada parlament spikeri və bir sıra digər deputatlar öldürüldü.

1988-ci ildə başlayan Qarabağ münaqişəsi zamanı Azərbaycan Respublikasına qarşı Ermənistanın ərazi iddiaları və münaqişənin silahlı müstəvi alması nəticəsində, 1989-cu ilin iyul ayında Ermənistan hakimiyyəti Naxçıvana qarşı iqtisadi qadağa qoydu.

1992-94-cü illərdə münaqişə, Ermənistan tərəfindən hücummüharibəsinə çevrilərək, bugün olduğu kimi Azərbaycan Respublikasının ərazisinin 20%-nin, erməni silahlı qüvvələri tərəfindən işqal olunması ilə nəticələnibdir.

Müharibə əsnasında Ermənistan, işqal etdiyi ərazilərdə yerli əhalini soyqırıma məruz qoydu –hansı ki, bir milyondan artıq insanı öz yurdundan sürgün düşməsinə məcbur etdi. Hal-hazırda qonağınız olan prezident, şəxsən, yer ilə yeksan edilən Xocalı şəhərində kütləvi qətlamları həyata keçirən silahlı qüvvələrə komandanlıq edibdir.

60 000-ə yaxın azərbaycanlı Qarabağı, 700 000-dən artıq insan isə 1993-cü ildə Qarabağ ətrafinda yerli əhalisi ancaq azərbaycanli olan əraziləri tərk etməyə məcbur ediliblər. Hələ də həmin insanlar öz vətənlərində qaçqın kimi son dərəcə ağır şəraitdə yaşayırlar. 1987-89 illərarası Ermənistandan qaçmağa məcbur edilən 200 000 azərbaycanlını da əlavə edərsək, Azərbaycan, faiz nisbəti ilə dünyada ən çox qaçqını olan ölkədir –ölkə əhalisinin təqribən 13%-i. Hal-hazırda tam yeni bir nəsil, qaçqın düşərgələrində böyüyüb başa çatmaqdadır.

Azərbaycan torpaqlarının, birbaşa erməni dövləti tərəfindən işqal edilməsi artıq sübut olunmuş faktdır. İnsan haqqları üzrə çalışan mötəbər təşkilatlardan olan Human Right Watch, 1994-də yazır ki, “as matter of law Armenian troop involvement in Azerbaijan makes Armenian the party to the conflict as makes the war an international armed conflict between Armenia and Azerbaijan”.

BMT Təhlükəsizlik Şurası, özünün 822, 852, 874 və 884 nömrəli qətnamələrində Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü müdafiə edərək, ərazilərin işqal olunmasında tətbiq olunan zorakılığı pisləyərək, Azərbaycan torpaqlarının zəbt olunmasını məhkum etmişdir.

Azərbaycan dövləti dəfələrcə, Dağlıq-Qarabağda yaşayan, milli azlıq olan ermənilərə Azərbaycan daxilində ən yüksək dərəcədə müxtariyyat sözü vermişdir. Münaqişəyə belə bir həll-yolu, beynəlxalq ictimaiyyat tərəfindən də dəstəklənmişdir. ATƏT-in aliiclasında (1996, Lissabon) 55 üzv ölkədən 54-ü, o cümlədə İsveç, münaqişənin bu yol ilə həll olunmasına öz müsbət səsini vermişdi. Yalnız Ermənistanın səsi mənfi olmuşdu.

Ona görə də biz xatırlatmaq istəyirik ki, İsveç dövləti, AB, ATƏT və BMT-də, eyni zamanda Ermənistanla qarşılıqlı münasibətlərdə, Ermənistandan, Azərbaycan ərazilərini işqal etməyə son qoyması, qaçqınların öz yurdlarına qayıtmasına şərait yaradılmasına tələb etməli və eyni zamanda Dağlıq-Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə həll olunmasına çalışmalıdır.

Biz bilirik ki, Siz, demokratiya, insan haqqları və dünyada sülhün tərəfdarısınız. Məhz ona görə də Sizden rica edirik ki, müharibəcinayətkarı olan Ermənistan prezidenti ilə görüşünüz əsnasında Azərbaycan və Ermənistan xalqlarının dinc yanaşı yaşama haqqlarını müdafiə edəsiniz.

Münaqişənin sülh yolu ilə həll olunması cəhdlərində Azərbaycanın, beynəlxalq ictimaiyyatın xüsusilə İsveçin köməyinə ehtiyacı var. Əks halda bölgə, nifrətlə dolu qaynar qazana çevrilə bilər –hansı ki viranedici fəlakətlə nəticələnə bilər.

Biz ümid edirik ki, Siz, insan və ümumxalq haqqlarını, qatil və canilərin maraqlarından üstün tutacaqsınız.

Səmimi salamlarla,

Əli Mollazadə

Robert Köçəryan, Azərbaycan xalqının Dağlıq-Qarabağda kütləvi qətlam olunmasında iştirak etmişdir.