فارس ایستعمارچیلاری و مدنیت راسیستلری نین پیشیک اویونو مو، یوخسا عوامفریبلیکلری؟

فارس ایستعمارچیلیغی اساسیندا 1925 اینجی ایلدن باشلامیش فارس حاکیمیتلری ایران ممالیکی  محروسه ایچریسینده توتوقلانمیش تورک، عرب، کورد، بلوچ و ساییره عنصرلری اریتمگه جان آتارکن فارس ایستعمارچی تئوریسیئنلری ده ایران ممالیکی محروسه سی نین قونشولوغونداکی مملکتلره ده گؤز تیکدیکلرینی گیزلتمه میشلر. بو دئدیکلریمیزه باخمایاراق پان ایرانیستلرین نظرچیلریندن ساییلان حمید احمدی ده فارس ایستعمارچیلیغینی و پان ایرانیست تشکیلاتینی ایران ممالیکی محروسه سینده کی ائتنوسلارین دیققت مرکزیندن یاییندیرماغا چالیشار، اوخویوروق:

"...يكي از عمده‎ترين تفاوت‎هاي ميان اين سه جريان ناسيوناليستي اين بود كه ناسيوناليسم عرب و ناسيوناليسم ترك ... ماهيت قومي داشتند، يعني نوعي گرايش فكري در جامعه‎ي (عثماني) كه متشكل از اقوام گوناگون داراي سوابق سياسي، مذهبي و فرهنگي متفاوت بود. هر يكي از دو جريان فوق در مراحل آغازين خود، در پي تاسيس يك دولت جديد مبتني بر گروه قومي عرب و ترك بودند. اين احساس عربيت و ترك بودن، به ويژه به شكل سياسي آن از ميانه‎هاي قرن نوزدهم پيدا شد و قبل از آن، هر دو گروه بر مبناي هويت اسلامي در دورن سيستم خلافت اسلامي زندگي مي‎كردند.....  همين تفاوت ماهيت سه ناسيوناليسم فوق، يعني ناسيوناليسم «فروپاشنده ـ الحاق‎گرا »ي عرب و ترك و ناسيوناليسم «نوسازي گرا» ايراني، نه تنها جريان ناسيوناليسم عرب و ترك را به سوي «افراطي‎گرايي و گسترش‎طلبي سرزميني» (براي ادغام سرزمين‎هاي «هم قوم» در كشور‎هاي عربي و تركيه) كشاند،  و ناسيوناليسم ايراني را هم‌چنان در حالت «اعتدال گرايي» نگه داشت..."(1)

بیلینج و بیلیگیسیز بیر چوخلاری اوسته کی ایکی عیبارتی نظردن کئچیردیکده حمید احمدی ذات عالی نین نه درجه عوامفریب اولدوغونو باشا دوشمه دیکلرینه باخمایاراق بو مسئله لره سئیریجی اولان بیریسی ایسه بو گؤروشلرین نه درجه عوامفریب اولدوقلارینی راحات باشا دوشر دئمکله بو دئدیکلریمیزی ایضاح ائتمگه چالیشاجاییق.

موألیف اوسته گئرچکلیگی دئییل، یاریم یامالاق اورتایا قویدوغو کیمی  "پان" اساسلی"تورک" و "عرب" میللیتچیلیگی ائتنیک، دیل و مدنیت باغلارینی اساس گؤتورموش و تاریخی باغلاری ایچرمیش رومانتیک بیر میللیتچیلیک ساییلار. تورک و عرب میللیتچیلری کئچمیشده کی دیل و مدنیت باغلارینی اساس گؤتوره رک تورک و عرب ائتنوسلاریندان بو آدلار تیمثالیندا تورک و عرب میللتلری اورتایا قویماغا چالیشارلار. فارس میللیتچیلیک مقوله سی ایسه مؤاللیف اؤزو ده دولاییلی قبول ائتدیگی کیمی ائتنوس دابانا اساسلانمیش میللیتچیلیک دئییل، فارس دیل و مدنیتینی اساس گؤتورموش فارس ایستعمارچیلیق و راسیستلیگینه یؤنلمیش بیر داورانیش ساییلار. ائله بوندان یانا دا بو حرکتین باشلاریندا گئدنلرین بیر چوخلاری آذربایجانلی و تورک اولماقلارینا باخمایاراق ایران ممالیکی محروسه سینده کی تورک میللی کیملیگی و منلیگی سؤز قونوسو اولدوقدا اونلار دا فارس راسیستلیگینی اساس گؤتورموش گؤرونرلر. بو فیکیر صاحابلاری نین یایینلادیقلاری یازیلاری نین تاریخینه نظره سالدیقدا خالق ایچره یاییقین اولموش "باشچیلاری گولوم اولانلارین باشینا کولوم اولار!!!" مثلی بیر داها سرگیلنمیش اولار. دئمک، میللی منلیک، کیملیک باخیمیندان تقی زاده، احمد کسروی، کاظم زاده، رضازاده شفق، پرویز خانلری، تقی ارانیلرین نئهیلیستلیکلری و فارس مدنیت راسیستلیگینه توتولمالاری آذربایجان ایجتماعسینی و ایران ممالیکی محروسه سینده کی فارس اولمایان ائتنوسلاری فارس ایستعمارچیلیغی و راسیستلیگینه یئم ائتمیش دئیه دوشونمه لی ییک (2، 3، 4، 5). حمید احمدی نین "ناسیونالیسم نو سازی گرا ایرانی" (اوخو: فارس میللیتچیلیگی) مقوله سینه گلدیکده کئچمیش 85 ایل ایران ممالیکی محروسه سی نین رسمی یازیلمامیش تاریخی گؤستردیگی کیمی بو ممالیکی محروسه ده آذربایجان تجددود حرکتیندن باشلانمیش یئنیلنمه آخینی بوغولماقلا بو ممالیکی محروسه ده کی ائتنوسلارین ایالت و ولایتلر قورولوشوندا یییه اولدوقلاری ایداره اولونما سیستیمی (سنتی فئدرالیسم) فارس مرکزلی بیر سیستیم اسارتینه آلیناراق "من بورادا، کؤر خلیفه بغداددا" اساسیندا فارس ایستعمارچیلیغی و راسیستلیگی بو ممالیکی محروسه یه حاکیم کسیلمیش. دئمک، حمید احمدی لر، فارس فاشیستلری و مدنیت راسیستلری نین "ناسیونالیسم نو سازی گرا" آدلاندیردیقلاری مقوله فارس ایستعمارچیلیغینی اساس گؤتورموش بیر مفکوره دیر. بو مفکوره یه اساسیندا ایران ممالیکی محروسه سینده دیل و مدنیتلر سؤز قونوسو دئییل، فارسلیق گونون مسئله سی اولمالیدیر. حمید احمدی نین ایددعا ائتدیگی "اعتدال (باخ: ناسيوناليسم ايراني را هم‌چنان در حالت «اعتدال گرايي» نگه داشت..1) مسئله سینه گلدیکده کئچمیش 85 ایل فارس اولمایان ائتنوسلارین دیل و مدنیتلری علیهینه اساسلانمیش آسما و کسمه سیاستی اعتدال دئییل، ترسینه فارس ایستمعارچیلاری و مدنیت راسیستلری نین کاملا وحشی و بربرلیکلری نین بیر گؤسترگه سی ساییلابیلر دئیه دوشونمه لی ییک. دئمک، تورک دیکتاتور شاهلاری علیهینه ووروشان آذربایجانلی نین دیل و مدنیتی نی ایران ممالیکی محروسه سینده تاپدالاماق، بو دیل و مدنیت صاحابلارینا دیوان توتماق اعتدال دئییل، بربرلیک ساییلار.  حمید احمدی پان ایرانیستلرین "پان" مقوله لرینه تمیزلیک سویو تؤکمگه چالیشاراق یازیر:

"... ناسيوناليست‎هاي ايراني، به دليل غيرالحاق‎گرا بودن، و توجه به باز‎سازي اقتصادي ـ سياسي نظام و جامعه ايراني، در صدد نظريه‎پردازي درباره اهداف، اصول و برنامه‎هاي ناسيو‎ناليسم ايراني برنيامدند، و تلاش‎هاي خود را بيش‌تر در راه مبارزه با استعمار خارجي يا استبداد داخلي معطوف كردند. ... همين الحاق‎گرايي دو جريان «پان عربيسم» و «پان تركيسم» و دعاوي آن‌ها درباره سرزمين‎هاي ايران باعث شد كه بعد‎ها يك جريان كوچك « پان ايراني» از دورن ناسيو‎ناليسم ايراني ظهور كند و به دعاوي الحاق‎گرايانه فوق پاسخ گويد. بدين ترتيب «پان ايرانيسم» نه به عنوان يك جريان اوليه و ذاتي ناسيو‎ناليسم ايراني، بلكه به عنوان يك حركت ثانوني و در پاسخ به دعاوي ارضي و توسه طلبي پان عربيسم و پان تركيسم نسبت به ايران ظهور كرد. با اين همه اين جريان «پان ايراني» در مقايسه با دو جريان ديگر پان عربي و پان تركي، معتدل‎تر بوده و بيش‌تر موضع تدافعي و فرهنگي داشته است تا تهاجمي و «الحاق ‎گرا» (1)

اوسته گؤروندوگو کیمی حمید احمدی آچیقجاسینا فارس "پان ایرانیستلیک و راسیستلیک مقوله سینی دولاییلی اولاراق دستکلمگه چالیشمیش. بو دئدیکلریمیزه داییر پان ایرانیستلرین تورک و عرب ائتنوسلاری علیه لرینه یایینلادیقلاری کینه لی و دوشمنلیک گؤروشلرینی گؤسترمک یئتر دئیه دوشونوروک (6 - 17 ). آنجاق یئری گلمیشکن آرخا دالانلاردا فارس ایستعمارچیلاری نین خولیاوی فیکیرلری نین نه اولدوقلارینی بیر داها اورتایا قویماق پیس اولماز دئیه دوشونوروک. پان ایرانیستلرین "پایگاه تاریخ و فرهنگ ایران (فارس)" آدلی سیته لریندن اوخویوروق:

" باز خواهد گشت قفقاز ما  ---  از برای بازگشتش جان کنیم فدا

افتخار ما ، مرز آسیا ---  باز گردد باز سرزمین ما

ایرانیان ! ای برادران !--- ترکمنچای داده قفقاز دست دشمنان

با خون بشوی این عهد شوم --- تا که برگردد این مرز و بوم

بعد از خدای ایران ، به ما ---  دارد امید ، باز گردد قفقاز ما 

ایران نو با نظم نو  ---- از بهر قفقازت پیش رو

قفقاز ما ! شادان بزی  ----  سر بیاد این زمانت دور بندگی

چشم وطن بسوی توست  ---  ایرانیان را آرزوی توست

قفقاز ما ! آماده مان   ----  تا که گردد ایران زنو برتر از جهان

تا رهاندت ازبندگی ---  یا برایت مرگ یا زندگی !"(18).

اوسته کی دوشونجه و فیکیرلر فارس ایستعمارچیلاری نین هانکی دوشونجه و فیکیرده اولدوقلارینی اورتایا قویار. دئمک، حمید احمدیلر پان ایرانیستلرین ایستعمارچی گؤروشلری اوزره مالا چکمک ایسته دیکلرینه باخمایاراق پان ایرانیستلرین سیته لرده یایینلادیقلاری ایستعمارچی و ایشغالچی گؤروشلری اؤز لرینی دونیا ایجتماعیتی نین دیققت مرکزیندن یاییندیرابیلمز. پان ایرانیستلرین کوردلری آلداتماق اوچون  کوردوستان آدلاندیردیقلاری تورپاق، کوردلر اوچون یالاندان ایکی یایینلادیقلاری خریطه نی قارشیلاشدیردیقدا، بوتون آذربایجان تورپاقلاری، ارمنیستان، گورجوستان، تورکیه نین آذربایجانلیلار یاشادیقلاری (ایغدیر، ارض روم، قارص و ساییره بؤلگه لری) و تورکیه نین کوردلر یاشادیقلاری بؤلگه لری، عیراغین قوزئی بؤلگه لرینی سوریه نین بیر بؤلومونو ایچرمکده دیر (باخ خریطه 1 و 2). دئمک، پان ایرانیستلرین کوردلره تیمساح کیمی گؤز یاشی تؤکمکلری اونلاری سئودیکلری اوچون دئییل، بو مسئله یئری گلدیکده اونلاری قونشو خالقلار ایله اوز اوزه قویاجاقلاریندان حئکایت ائدر ( باخ قارشیداکی بیرینجی خریطه) (19). 

پان ایرانیستلر کوردلری اؤز چیرکین نیتلری اوچون اویونجاق ائده جکلر دئیه، گله جکده فارسیستان سرحدلری ایچریسینده  کوردلره قارشیداکی تورپاقلاری وعد ائتمیشلر (باخ ایکینجی خریطه)(19).

ایکینجی خریطه دن گؤروندوگو کیمی فارس ایستعمارچیلاری نین کوردوستان دئدیکلری تورپاق فارسیستانین بیتیشیک (ترکیب) حیصصه سی دئیه بوگونکو تورکیه، سوریه و قوزئی عیراق تورپاقلارینی منظور ائدر. بو گونکو ایران ممالیکی محروسه سینده کوردوستان دئیه بیر کلمه بیله قلمه آلینمازکن قفقازداکی جمهوریتلر ده فارسیستان ایالتی دئیه بیتیشیک (ترکیب) منظور اولارکن آذربایجان جمهوریتی نین آدی ایران شمالی دئیه تحریف اولونار. مسئله بونلا دا سونا چاتمایاراق پان ایرانیستلر آذربایجان جمهوریتینی ایشغال ائتدیرمک اوچون ایران ممالیکی محروسه سینده کی فارس اولمایان (تورک، کورد، عرب، بلوچ، کور، گیلک و ساییره) ائتنوسلارین ولی و وکیلی کیمی "ایران" آدینا جعلی خریطه لر یایینلاماغا چالیشارلار:

پان ایرانیستلرین بئلنچی داورانیشلاری هیندوستانداکی هولند ایستعمارچیلیغینی خاطیرلاتمیش اولارلار. هولند شیرکتلری ده هیندوستانین شرق بؤلومونو 1602 ایللرینده اله کئچیردیکلری اوچون او تورپاقلاری هولندین آیریلماز حیصصه سی کیمی قلمه آلماغا چالیشمیشلار. بئله لیکله هولند دؤولتی هیندوستانین شرق دنیز ساحه لرینی اؤز ایختیارینا کئچیرمگه چالیشاراق دنیز قووتلرینی ده ایشه سالماقلا هولند ایستعمارچیلیق چیخارلارینی قوروماغا چالیشمیش. بورادا هولندین شرق هیندوستان شرکتی نین دامغاسی دا دیققت چکیجیدیر (21).

بونلارا باخمایاراق پان ایرانیستلر اوسته چکیلدیکلری خریطه اوزره محسن رضایی (کئچمیش پاسدار و بوگون عضو مصلحت نیظام جمهوری اسلامی) نین بازتاب آدلی سیته سیندن آلینتییاراق (اخذ ائده رک) یازیرلار:

"محسن رضایی فرمانده پیشین ارشد سپاه پاسداران در سایت رسمی خود ( بازتاب ) در یک اقدام ملی و برجسته از جمهوری جعلی آذربایجان ( آران ) به نام ایران شمالی نام برد . این اقدام این فرمانده کهنه کار سپاه که بدون شک از زبان مقامات بالاتر سرچمشه میگیرد حمایت بسیاری از ایرانیان را در پی داشته است زیرا غیر علنی سخن از اتصال ایران شمالی ( آران ) به ایران میکند و دولت دست نشانده الهام علي اوف را غير مشروع ميداند . به اندیشه بسیاری محقیقین و ایران دوستان تنها راه کوبنده و مبارزه نهایی با اندیشه قرون وسطیی پان ترکیسم تنها و تنها اتصال آران ( ایران شمالی ) این شهر کهن ایرانی به بدنه اصلی ایران است که خوشبختانه این صداهای ملی به مقامات رسمی دولتی رسیده است و یکی از این افراد محسن رضایی می باشد که پیرامون آن هشدارصریح و جدی و کوبنده ای داده است"(22) .

پان ایرانیستلرین اوسته کی خریطه لرینه باخدیقدا و اونو کوردلری آلداتماق اوچون چکدیکلری خریطه لر ایله قارشیلاشدیردیقدا داها گولونج صحنه لر اورتایا چیخار. دئمک، پان ایرانیستلر بو داورانیشلار ایله آذربایجان میللی بیرلیگی و منلیگی علیهینه اویون اویناماغا چالیشدیقلارینی اورتایا قویاراق و گونئی آذربایجاندا گلیشمکده اولان میللی کیملیگی و منلیگی باسدیرماغا چالیشدیقلارینی دا یانسیتماغا چالیشارسالار دا، نئجه بیر مهلکه ایله اوزلشدیکلرینی ده گؤزدن قاچیرماز گؤرونرلر. بو دا فارس ایستعمارچیلیغی نین ایکی باشلی سیاست دئیه یئیریتمه یه چالیشدیقلاری داورانیشلاردیر. گؤروندوگو کیمی فارس ایستعمارچیلاری نین جعل حئکایه لری یالنیز "کنگر کؤرپزی (عربجه: خلیج عرب، فارسچا: خلیج فارس)" اوزره اویدورولموش ایفاده ایله سونا چاتاجاق دئییل، فارس ایستعمارچیلیغی نی آچیقلیغا قاویشدیراجاق هر بیر دئییش (ایفاده) فارس ایستعمارچی گوجلری طرفیندن "جعل" قلمه آلینار. پان ایرانیستلر گونئی آذربایجاندا آذربایجانلیلارین میللی کیملیک و منلیکلرینی باسدیرماق و اونلاری فارس راسیستلیک ایستعمارچیلیغدا یوخ ائتمک اوچون گئنه ده یازیرلار:

"كشوري كه امروز با نام ايران شمالي ( اران /جمهوري آذربايجان ) شناخته مي‌شود، بخشي از اراضي قفقازي ايران است كه در پي دو دوره جنگ ميان روسيه و ايران و با تحميل قراردادهاي ننگين گلستان و تركمانچاي بر دولت قاجار از ايران جدا شد و به اشغال روسها درآمد . اين قرارداد ننگين و تحميلي پس از 99 سال امروز باطل شده است و حركت ملي ايرانيان براي آزادسازي اين مناطق كه پايگاه ضد ايراني در منطقه شده آغاز گرديده است . امروزه باكو ( بادكوبه ايران ) مكاني امني براي انديشه هاي تجزيه طلبي و ضد ايراني شده است و از سوي ديگر پايگاهي مطمئن براي اسرائيل و آمريكا در مناطق هميشه ايراني. از ديدگاه ثروتهاي ملي نيز مكاني براي تاراج نفت درياي مازندران و گاز اين منطقه توسط آمريكا نيز شده است . به همين روي سال 1385 نخستين جرقه هاي الحاق ايران شمالي به آذربايجان ايران خورده شد و در سال 1386 با تلاشها مردمي و دولتي بازپسگيري خاكهاي ايران و پيوند مردم ايران با برداران و خواهران خود در آن سوي مرز استعماري ارس گسترش چشمگيري پيدا كرد"(23).

اوسته کی پاراقرافی ایفاده ائتمکله پان ایرانیستلر دولاییلی اولاراق بیر چوخ اؤنملی ایستعمارچیلیق گؤروشلرینی اورتایا قویماغا چالیشمیشلار. اونلار بیر یاندان دونیا بیرلشمیش دؤلتلر تشکیلاتی، ائله جه ده فارس حاکیمیتی رسمی داییره لری طرفیندن قبول اولموش آذربایجان جمهوریتی نین وارلیغینی یوخ سایاراق آذربایجان جمهوریتی نین ایچ ایشلرینه قاریشمانی فارس ایستعمارچیلیغی نین منطقه ده یئریده بیله جک بیرینجی پلانی اولاجاغینی اورتایا قویموش، باشقا یاندان آذربایجان جمهوریتی نی ایشغال ائتمک نیتلرینی ده محمد مهدی عبد خدایی، پان ایرانیست، ده ایفاده ائتدیگی کیمی دونیا ایجتماعیتینه یانسیتماغا چالیشمیشلار(24). اوسته گؤروندوگو کیمی ائتینک آذربایجان تورپاقلاری نین بؤلونمه سی فارس ایستعمارچیلیغی نین الدن وئرمیش یئر آلتی قانیاقلاری کیمی قلمه آلینار. فارس ایستعمارچیلاری آذربایجانلیلارا هر زامان اولدوغو کیمی اینسان گؤزو ایله دئییل، بیر ملزمه گؤزو ایله باخدیقلاری اوچون آذربایجانلیلارین میللی ثروتلرینی ده فارس ایستعمارچیلیغی نین بؤلونمز مالی حئساب ائدرلر. بئلنچی یاناشما هولند شرق هیندوستان شرکتلری نین گؤروشلرینده ده اؤز عکسینی تاپمیش بیر مسئله دیر (21).  پان ایرانیستلر بیر شخص کیمی اؤزلرینی ایفاده ائتمگه چالیشاراق یازیرلار:

"...منظور ... از احياي پيوندهاي ديرين ميان شمال ارس و ايران و يا پيوند ايران شمالي با ايران، ناشي از تفكر توسعه‌طلبي جغرافيايي نيست. بلكه ارايه‌ي يك فكر منطقي و خردمندانه است. تصور كنيد كه شما خانه‌ي بزرگي داشتيد كه به زور يك اتاق آن را از خانه جدا كرده‌اند و سالها از اين ماجرا گذشته است. اكنون شما مي‌خواهيد اتاقي را كه جزو خانه‌ي شما بوده، بازپس بگيريد. آيا اقدام شما يك اقدام منطقي براي گرفتن حق خودتان محسوب نمي‌شود؟ ماجراي ايران شمالي ( و به طور كلي 17 شهر نازنين قفقاز ) و ايران نيز به همين مثال شبيه است، مدتي قبل منطقه‌اي را كه اكنون ايران شمالي ( جمهوري آذربايجان )خوانده مي‌شود، به زور از ايران جدا كرده‌اند"(23).

اوسته گؤروندوگو کیمی تاریخی باخیمدان مسئله یه یاناشدیقدا قاجار ممالیکی محروسه سی، فارس ایمپئریاسی کیمی قلمه آلینار. اوسته لیک پان ایرانیستلرین تورپاق ایددعالارینا نظره سالدیقدا بوگون آذربایجان جمهوریتینده قورولموش میللی دؤولت دئییل، بو تورپاقلار روسیه چارلیغی نین بیتیشیک (ترکیب ) حیصصه سی کیمی قلمه آلینار. بو دا فارس ایستعمارچیلیغی نین عوامفریبلیگیندن ایرلی گلن باشقا بیر گؤرونومدور. پان ایرانیستلرین بو داورانیشلاری، آذربایجان کندلریندن بیرینه سوخولموش بیر دیلنچی نی خاطیرلادار. دیلنچی ده سید قیافتینده آذربایجان کندلریندن بیرینه گئده رک ائو صاحابی نی سید مالی دئیه ائودن ائشیگه سالماغا چالیشار. ایلک اولاراق ائو صاحابی اونا اوز توتاراق بورا منیم ائویم دئمگه چالیشار. دیلنچی ایسه "سنین مالین دئییل، بو ائو منیم جددیم امام حسین نین مالیدیر" دئیه ائو صاحابینی زورلاماغا چالیشار. بئله لیکله ائو صاحابینا باشقا چیخیش یولو قالمایاراق "آقا سنین جددی نین مالی کربلادا یانیدیریلمیش" دئیه بو دیلنچینی راضی سالماغا چالیشدیغی سونوچ (نتیجه) وئرمدیکده مجبور اولاراق آغاجی گؤتوره رک دیلنچی نین باشینی اوزدن ایراق آشاغی سینا تای ائده رک ائودن اوزاقلاتماغا چالیشار. ایندی پان ایرانیستلرین "ایران شمالی" حئکایه لری ده او دیلنچی حئکایه سینه بنزه میش گؤرونر. دئمک، آذربایجان تورپاغی و گلجه گی اوزره آذربایجان میللی مجلیسی و دؤلتی دانیشماق یئرینه فارس ایستعمارچیلاری آذربایجان میللتینه اؤزلرینی ایستعمارچی بیر وکیل حئساب ائتمیش گؤرونرلر. بو دا ییرمی بیرینجی عصرده دیققت چکیجی و یول وئریلمزدیر.

قایناقلار:

1                  حمید احمدی، زايش و پيدايش جريان‎هاي پان تركيسم و پان عربيسم، پان ایرانیست، فر ایران: http://www.fareiran.com/no33/2.HTM

2                  حسین کاظم زاده "ایرانشهر": مجله ایرانشهر آدلی مجله نین بیرینجی کاتیبی اولاراق بیرینجی نمره سینده یازیر:" ... مسلک ما عشق و معشوق ما ایران جوان و آزاد است. همین مسلک و همین عشق است که سالیان دراز در اعماق قلب خود پرورده ایم و امروز تکیه گاه یگانه ی ماست ...مجله ی ایرانشهر ساعی خواهد بود زمینه ای را که روح ایران جوان و آزاد در آن پرورش باید بیابد تهیه نماید. مجله ی ایرانشهر کوشش خواهد نمود یک محیط پاک و آزاد برای نشو و نمای قوای معنوی نژاد تازه ی ایران به وجود بیاورد.....  مجله ی ایرانشهر آیینه ی افکار و احساسات ایران جوان و آزاد و پشتیبان عناصر پاک و قوای متفکر آن خواهد بود." برلین 1922، نمره 1

3                  1. تقی ارانی،: زبان فارسی، ایرانشهر سال 1924 (1303)، نمره 5 و 6 . برلین، صحیفه لر 355-365
2.  تقی ارانی: آذربایجان یک مسئله حیاتی و مماتی برای ایران، فرنگستان. سال 1924(1303) نمره 5، برلین . صحیفه لر 247-254.

4                  سید حسن تقی زاده یازیر: " تجدد پدیده ای است غربی ؛ راه نجات ایران قبول اساسی این جریان در عین حفظ جنبه های ‏مثبت و ماندنی فرهنگ ایران است. می گفتند در این رهگذر باید فرهنگ و ادب ایران را نیک بشناسیم ؛ جنبه ‏های مضر و