Dinin önəmi
bir millətin kulturundə
Din zanamnlarla insanlarin kultur ve medenyatinin bir hisesi olubdur. Muxtelif zamanlarda din özunə muxtəlif suretlər alibdir. Zaman uqurunda insanlarin duşuncə sevyəsinə oyqun olan inamlari form alarax din öz ilişgisin habele onun əməl meydanin ve təsirin insanlara nizamlaşdiribdir. Aydin olan önəm dinin ”filixibilitisi” toplumun isdeklerine cavab vermeg olubdur. Əslinde din insanlarin isdeklərinin əsasinda yaranmiş bir kulturun nəticəsidir. Zaman əsasinde həm kulturlər ve həmidə milətlər biri.birinə govuşarax öz inam və duşuncələridə gahdan usd usdə duşmədiginə gora konfliktə məruz galmiş bir govuşmaqa muncərb olobdur. İnsanlar tarix boyunda muxtəlif mədənyyete sahib olarkan keçmiş duşuncədləri geri galmiş, və radikal və ”rationel” idealari gerib adlayir. Bu gergilik insanla tarix boyu yaşayir. Ama gonu burda xətm olmur bəlkə insanlarin devenişləri bir toplum olarax hədəfli və məgsəd əsasində yöntəlibdir. Eləcədə insanin hami kulturəl duşuncələri ”intraction” adlanarax insanlar goran toplumun isdyerek ölkədə hakmyyet və ya etnik arasinda millet merkezyyetin goryan bir kontekse dınubdur. Beleki isdyerek bir toplum ve ya xod milleti zeyifledib ve ya onu aradan galdirmaqa kulturel şubhelerin galdirmaq o milleti ve ya ölkəni öz içində insicamdan ozaxlaşdirir.
Durkheim, bir böyuk klasik sociolog olarax dini bir önemli fakt bilirki insanlari bir toplumda bireşdirə bilir.
http://en.wikipedia.org/wiki/%C3%89mile_Durkheim
Qanli pencərə filminə bir təngid
Bəli oladuquna gora bu filmi komunist zamaninda sovyet hakmyyetinde Azerbaycan respoblikasinda çəkilmiş amma təngid olarax bu film Azerbaycani tezar zamaninda görsederek bir tirle iki nişani toşleyibdir.
Azerbaycan milletinin dini inancin
Tezar dövletinin basqintisin
Her milletin gundem iqtisadi ve elmi ve habele social durumu bir kiçik kend toplumunda o milletin öz əlində yox bəlkə o toplumdan xaricdəki nedənlərin refleksidir. Egersə bir millet zor esasinde bölunubdur və öz gaynaqindan uzaxlaşibdisa( bu meselde Quzey Azerbaycanin Qacar hakmyyetinden zorla rus hakmyyetine gatilmaxdan söz gedir). Menevi və madi və habelə syasi öz tarixi merkezinden ayri salinmiş bir millete bir kənarda galmiş toplumu ( filimdə gələn kənd) və orda yaşyan cəmaeti və olarin duşuncələrin və kulturlərin bir böyuk milletə(Azerbaycan) böyuk millete temsiçi elan ederek onu təngidə totmaq eyini xəbisdik və insafsizdixdi!
Sovyet kommunist hakmyyeti sanki her mənada mukəmill bir altirnativ olarax başgalarin tarixi, mədəni, və iqtisadyi deyerlerin geyiri munsefanə bir tərəflik əz medya məhkəməsinə çəkərək o milletin variqin və deyerlərin insafsiciqla tehgir etmek metoduyla o milleti əzunen uzaxlaşdirib və öz variqina şubhələndiri.
Sovyet kommunist toplumu daqlanan sonra görundurki necə bir diktatur ve bacarixsiz bir manapolya systmimiş amma oki ortada diri galibdir o kommunist goruluşunun menevi istisali (o struktyurulda eytim almiş beynlər) və duşuncələrdilərki hələdə yaşayilar və o duşuncələr hələdəki hər altirnativi və hər keçmiş aldixlari eytimin əsasində dəyərləndirilər. Yəniki ölçu verilən ölçudur, socialism! Kommunism!
Aşkardirki
hər millətin inami, duşuncəsi bir relativ tərif alarax
deyişikdədir. Egersə biz dini təngid ederek onun yerine
kommunisti altirnativ göruruksə, bilməliyuki zaman ərəfəsində
kommunistdə təngidə yaxinaşacaxdir. Necəki yaxinaşdi.
Qonu bir əsasdan gedir. Egərsə bir amili deyişsən
başga amilər təsir altinda galacaxdir və dəyişiləcəkdir!
Bu əsil bir prinsip olarax hər hədəfli insanlarin
əlində golanilir. Soviet və ya tezar ve ya ,,,fərglə
ancax o metodlar və desteklerdedir (əbzarlarda) amma hədəf
birdir oda milleti əzunə və öz variqina şubhəlndirləkmə
olarin insicamin və birigin daqitmax! Yoxsa bir milletin zeyif bendin ortya
goyub tengid və tehgire meruz goymaxla o millete başga bir menzur daşya
bilmez. Egerse bir milletde deyerleri tehgir etmeklə onu dyişməgə
çalişsan o milletin və ya toplumun moral deyerleri deyişiləcəkdir
və harmonik prosesden çixarax bir kimlik konfiliktinə yetişəcək!
Muramki bu neçə xət yazila duşuncələrimi siz əzizlərə yetirmiş ola bildim.
Sayqila
Davud Savalanoglu
15.12.2007