21 آذر حرکاتی، قورتولوش و اویانیشین بیر پاچاسیدیر

21 آذر حرکاتی و آذربایجان میلتینین فاشیزمه، ارتجایه و شوینیسمه قارشی دیرنیشی دگیشیک بویوتلاردا اله آلینمیش، تاریخی، سوسیولوژیک و اتنیک آچیدان اینجلنمیشدیر، نه وار کی بو حرکت و هدف لری سوسیوپولیتیک آچیدان اله آلینمامیش و یا ساپتیریلمیشدیر. 21 آذر حرکاتی بیر دونمین و یا تارخی شرطین بیر گروپ طرفیندن اورتایا قویولوب، دار آنلامدا میللی حق و حقوق ایستگی دگیلدیر. 21 آذر حرکاتی ایللر اونجه آذربایجان آیدینی و بیلجینلری طرفیندن باشلاتیلان بیر پروسه نین دوامیدیر. عباس میرزا طرفیندن اورپایا گوندریلن، اورپا دا گلیشن سوسیال ایلیملرین و فرانسا انقلابینین تأثیری آلتیندا قالان آیدینلارین، دالی قالمیش، خرافات ایچنده یانان، آزادلیقدان محروم اولان ئولکه لرینه گتیردیکلری ینیلیکلرین بیر پارچاسیدیر. ادبیات دا زین العابدین مراغه ای، سیاست ده میرزا فتحعلی آخوندف، طالبوف، میرزا آقا، میرزا جلیل، صابر، تربیت و یوزلرجه آیدین و ضیالی انسانین اراده سی و فداکارلیغی له باشلادیغی مشروطیت انفلابینین ادامه سی دیر. مشروطیت انقلابی بولگه ده آذربایجان اولاد لاری طرفیندن یارادیلان و آزادلیق استقامتنده حرکت الیین ایلک و گنیش قاپساملی بیر حرکت دیر. اونا گوره ده 21 آذر حرکاتی مشروطیت له باشلییان، رضا شاه طرفیندن رفه قالدیریلان آنا یاسانین( قانون اساسی)  تکرار اجراسی ایستگیدیر.

تاریخی یازان لار و یا انو تفسیر الیینلر، اوز ایستکلری و منفعت لری دوغرولتوسوندا حرکت الییرلر، 21 آذر حرکتینی، پیشه وری باشچیلیغیندا رضا شاه ظلمینه و باسقیسینا قارشی بیر حرکت گوستریرلر و پیشه وری نین مجلیسده سس آلامماماسینی، کوسوپ تبریزه دونمسینی حرکتین باشلاماسینا سبب و ندن گوستریرلر> گویا اگر پیشه وری مجلیسه گیریب، میلت وکیلی اولسایدی بیله بیر حرکت باشلامازدی!!  و یا حرکت باشلادی، خلق طرفیندن حمایت گوردی، میللی حکومت قورولدی، بیر ایلده چوخ ایشار گوردی، آذربایجان دیللین یایدی، هم اقتصادی، هم هنری هم ده بوتون ساحالارده انقلاب دییله جاق قدر دگیشیکلیکلار یارادی، سونرا دا مرکزی حکومت قلدور اودوسونو( آرتش) آذربایجانا گوندردی و مینللرجه آذربایجان اولادینی قیردی و دارماداقان ایلدی، دییلن بو سوزلر حقیقتین بیر پارچاسی و بیر بولمسی دیر. حقیقتین هامیسی دگیلدیر. 21 آذربوندان چوخ داها دریندیر. اونجه دن باشلییان دمکراسی، انکشاف و دنیا ئولکلریله و خاقلریله بیرلشمه و بوتونلشمه مجادله سینین ادامه سی و آزادیق مبارزه سیدیر. پیشه وری و دیگر میللی حکومتده یر آلان انسانلارین گچمیشی و یازدیقلاری یازی و مقاله لر بونو گوستریر. بو انسانلار هر شیدن قاباق انسانلیقا، آزادلیقا، دمکراسی و خرافاتا قارشی اولان انسانلاردیر. اونا گوره، آذربایجان حرکتینین ییخیلیشی بوتون ایران دا دمکراسی نین یوخ اوماسینا سبب اولدی. آذربایجان دمکراسی مجادله سینه قالدیغی یردن ادامه ورجاق، انون ایچون بیز تاریخا باخیشیمیزی دگیشتیرملییز، آرتیق ازیکلیک پیسیکولوژیسیندن قورتولمالییز، بیر میللت اولاراق مین ایله یاخین بیر مدت بویوک بیر ئولکه یی اداره اتمیشیز، ینیلیکلر یاراتمیشیز، مشروظیت انقلابینه زمین حاضیرلامیشیز و انون قورونماسی ایچون ساواشمیشیز، اونا گوره بیز ازیلن و باشکاسیندان یاردیم ایستیین بیر میللت دگیل، گینه قورتاریجی پلاتفورموندا اوتوروب، ئولکه میزده دمکراسی قانونلارینی و انسان حقلرینی یایمالییز.

1357 دن قاباق، گچمیشه حسرت و افسوسلا باخاراق ماهنی و ترانه لرله مشغول اولدوک، شهریارین حیدر باباسیله غرورلاندیق، قاراچورلونون شعرلریله آغلادیک و حوزونلندیک، امما قورتولوش یولارینی آرامادیک، شمال دان گلن شرقلارلا، ماهنیلارلا ایلندیک و اوینادیک، امما تاریخیمیزی گونوموزه اویدورمادیک، او اوزدن گچمیشده قالدیق، یعنی ینی پلاتفورملار یارادامادیق و سونوجدا اوز اوزموزو حاشیه و کنارا آتیق. انقابدان سونرا یازیلان بوتون رومانلار، تاریخی کتابلار و حتی مقاله لر بونو گوستریر. هامیسنده بیر ازیکلیک پیسیکولوژیسی گوزه چارپیر. بیز توپارلانیب بو دورومو دگیشتیرملییز، الیمیزده موجود امکانلاری بیلملی و دگرلندیرملییز، آرتیق بیر میللت اولاراق هر شیه صاحیبیز، بیر میللتین زنگینلیغی اونون ضییالیلری و آیدینلاری له اولچولور، بیزیم ایستر  یوخاریدا و ایسترسه اشاقیدا و حتی آذربایجان دیشیندا چوخ ساییدا باشاریلی، آکادمیک، افتصادچی، تجار و کالیتلی ایش گوجو و سوز ساحیبی انسانلاریمیز وار. اوزون سوره باسقیجی رزیم ده یاشاندیغی اوچون کیملیک سورونو وار امما قیسا سوره ده بو پربلم  چوزولور.

21 آذر مناسیبتیله بو گونلرده  آذربایجانین ایچینده و دیشیندا چوخ ساییدا ییغیناجاق( توپلانتی) اولاجاق، گینه گچمیش، یاپیلان ظلم و باسقیلار آنلادیلاجاق، مظلوم، دیلسیز، اقتصادی و اجتماعی جهتدن دالی قالدیغیمیز وورقولاناجاق، داها سونرا دا داغیلیب مظلوم الدوقومازا آغلاناجاق!!

تاریخدان درس چیخارمالییز، دوننی بیلیب، بو گونو یاشییب، یارینی تخمین ایلملییز، دونن ده یاشاماق ارتجاعی بیر ایشدیر، بیز آرتیق دنیاذده، گلوبالیسم ایستقامتنده حرکت الیین میللتلر آراسیندا یریمیزی تاپمالییز، تکنیک و ایفورماسیون امکانلاریندان فایدالاناراق بوتونلوک و بیرلیک ساغلامالییز، 21 آذر یاس گونو دگیل، بیر میللتین قالقیش، اویانیش و خرافاتا قارشی مجادله و قورتولوش گونودرو، اونا گوره بیز آذربایجانلیلارین بایرامی و کوتلاما گونودرو. 21 آذر آذربایجان لیلارلا بیرلیکته بوتون ترک دنیاسینه مبارک اولسون. دار گوروشو بیر طرفه بیراخمالییز، آذربایجان دا و دنیا دا سپلنمیش میلیون لارجا انسانیمیز وار، فیکیر بیرلیغی و دایانیشما ایچیندا اولساق چوخ ایشلر گوره بیلریک، 21 آذر بیر سمبل و هامیمیزین گونودرو، دوشونون کی آذربایجان بوتون اجتماعی و سیاسی حرکتین قایناغی اولموش و ایللرجه بوتون ایرانا ایشیق توتموشدور، پیشه وری او چتین و آقیر گونلرده هارای چکیب و آزادلیق ایستیینگه، اذربایجان میللتی اونا سس وریب و اطرافیندا توپلانیبدیر. قیسا مدت ده یوزلرجه، مینلرجه فدایی آذربایجان عشقیله مبارزه یه باشلاییب و سون نفسینه قدر دایانیب، جان وریب، ایاق یالین، ییرتیق پالتارلا آقیر قره قیشدا قار ایچینده ساواشیبدیر. آذربایجان میللتی مدنی میللتلرله یاشاماق، اولارا ورجاق و اولاردان آلاجاق چوخ شیه صاحیبدیر. چونچو چالیشقاندیر، فیکری آچیقدیر.

تورک دنیاسی بیزیم 21 آذر حرکاتینی تانیمیر و یا انون حقینده چوخ بیلگیسی یوخدی، بو بارده بیز چوخ یاخشی و یترلی چالیشمامیشیز، بوگونون اهمیتینی اولارا بیلدیرملییز، بیزیم ایچون بابک، حیدر عمواوغلی و شیخ محمد و پیشه وری حرکتلری عینی دیر، هامیسی بیزیم میللتیمیزین خوشبختلیغی و آزادلیغی ایچون آذربایجان آیدینلاری طرفیندن اجرا اولونموشدور، هامیسینین یری اورییمیزده و وجدانیمیزدا بویوکدور....

سوئد. دکتر محمد حسین یحیایی