به همت انجمن ادبي حضرت آيت ا.. بهاري (ره)

 و همكاري اداره ارشاد برگزار شد :

 

همايش بزرگداشت دويست و پنجاهمين سال تولد

شاعر بزرگ تُرك "رَضا باهارلي " در شهر بهار

 

 

چاپ شده در هفته نامه سينا 1/9/86

 

 

 

حواشي همايش :

 

ـ مجموعه برنامه‏هاي اين مراسم ، از اعلام برنامه‏ها گرفته تا سخنراني‏ها ، تماما به زبان تركي بود كه اين امر استقبال شايان توجه حضار را بدنبال داشت .

 

ـ عدم حضور مسئولين اجرائي دعوت شده ، از جمله اعضاي شوراي شهر و فرماندار ، مورد گلايه مسئول انجمن ادبي آيت ا... بهاري قرار گرفت كه مسئول اداره ارشاد بهار مقصر اصلي در عدم حضور فرماندار بهار را مسئولين ارشاد دانست . وي گفت : قبلا اين برنامه با ايشان هماهنگ نشده بود و مهندس ضرابي به دليل شركت در جلسه اي ديگر از حضور در اين محفل عذرخواهي نموده است .

 

ـ تنها مسئول مدعو شركت كننده در اين مراسم "علي اصغر شيري" شهردار بهار بود كه بعد از سخنراني مجتبي هادئي مراسم را ترك كرد ! .

 

ـ شعراي جوان مهمان كه از شهرهاي اردبيل و تبريز در مراسم شركت كرده بودند با شور و حرارات بيشتري شعرهاي خود را قرائت كردند و مكررا مورد تشويق حضار قرار گرفتند .

 

ـ مجري مراسم آقاي "مهدي طراوتي توانا" بود كه با تسلط قابل تقدير ، با زبان مادريمان تركي برنامه ها را هدايت كرده و به فراخور، "بئش بند"هايي از آشيق "رضا باهارلي" و اشعار تركي ديگر قرائت مي كرد .

 

ـ به هنگام اجراي موسيقي تركي آشيقي توسط آشيق "فرج ا... زارعي" (از آشيقهاي شهرستان بهار) شركت كنندگان در همايش با تلفن هاي همراهشان اقدام به فيلمبرداري كردند و برنامه ايشان بارها به خاطر تشويق هاي ممتد حاضرين با وقفه روبرو شد .

 

ـ اگر چه زمان برنامه ها تا ساعت 5 عصر پيش بيني شده بود، اما بدليل كثرت مطالب و استقبال مردم، مراسم تا ساعت 6/30 ادامه يافت.

 

بهار ـ خبرنگار سينا

همزمان با ميلاد مسعود حضرت امام رضا (ع)، طي مراسم با شكوهي، دويست و پنجاهمين سالگرد تولد شاعر بزرگ ترك "آشيْق رضا باهارلي" در زادگاهش شهر "باهار" (بهار) گرامي داشته شد.

در اين مراسم باشكوه كه با حضور شعرا، آشيق ها، فرهنگيان، دانشجويان و  اقشار مختلف شهرستان هاي ترك نشين استان همدان و نيز شاعراني از شهرهاي تبريز و اردبيل، با همت انجمن ادبي حضرت آيت اله بهاري (ره) و همكاري اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي بهار، در محل "كانون فرهنگي، تربيتي ميعاد" اين شهرستان برگزار شد، پس از تلاوت آياتي از قرآن كريم، سيد مجتبي هادئي عضو سابق شوراي شهر بهار و دبير بازنشسته آموزش و پرورش طي سخناني به زبان مادريمان تركي مطالبي در رابطه با ادبيات و شعر و موسيقي، ويژگي هاي اشعار تركي آشيق رضا باهارلي، نقد چاپ ديوان آن آشيق بزرگ (كه اخيراً در شهرستان بهار با تلاش آقايان جواد نوري و سعيد جليلي هنرمند منتشر شده است)، عدم توجه و حمايت مسئولين فرهنگي و ذيربط از زبان و ادبيات و موسيقي شهرستان و ... بيان نمود.

وي در قسمتي از سخنانش كه ترجمه فارسي آن از نظر مي گذرد اظهار داشت : من قصد دارم در اين محفل به زبان تركي صحبت كنم و اگر عرايضم را با اين زبان شيرين و ريشه دار بيان مي نمايم به اين علت نيست كه زبان فارسي نمي دانم بلكه علتش اين است كه اعتقاد دارم كه بايد زبان مادريمان تركي را پاس بداريم و در زنده نگه داشتن آن بكوشيم .

وي با اشاره به اينكه اداء مطلب، ارائه تعريفي از ادبيات را ايجاب مي كند اظهار داشت: براساس تعاريفي كه از سوي ادبا بعمل آمده، ادبيات مجموعه اي از عناصر گوناگوني است كه اولين آن، عنصر "زبان" است يعني زباني كه به آن تكلم مي كنيم. دومين عنصر موسيقي است كه رابطه تنگاتنگي با "زبان" دارد. سومين عنصر از عناصر ادبيات، فكر و انديشه است و چهارمين آن، تخيل و پنجمين آن احساس و عاطفه مي باشد.

هادئي در ادامه گفت: جهان بيني و طرز تفكر "باهارلي رضا" منبعث از فرهنگ قرآني است و صدر و ذيل اشعار تركي او، مويد آن است كه وي اهل علم و دانش و مانوس با فرهنگ قرآني و ادبيات عرفاني مان بوده  است. وي با اشاره به لزوم شناساندن مفاخري همچنين "آشيق باهارلي رضا" به جامعه اظهار نمود: باهارلي رضا عارف دلسوخته اي است كه در شناساندن مقام وي به مردممان اجحاف فراواني صورت گرفته بطوري كه بسياري آنگونه كه بايد، ايشان را نمي شناسند.

اين فرهنگي دلسوز و كارشناس ادبيات بهاري ، ضمن تقدير از آقايان نوري و جليلي هنرمند در گردآوري و نشر مجموعه اشعار باهارلي رضا به بعضي اشكالات و نقائص اين مجموعه چاپ شده اشاره كرد و اظهار داشت: به لحاظ انتقال شفاهي و سينه به سينه اشعار باهارلي رضا از گذشته اي نسبتاً دور به ما توسط ناقلين غير مسلط به ادب تركي، اشكالاتي در قوافي و رديف ها به بعضي "بئش بند"هاي باهارلي رضا تحميل شده كه لازم است در چاپ هاي بعدي ديوان آن مرحوم رفع گردد، ضمن اينكه اين مجموعه چاپ شده از جهت عدم رعايت قواعد دستوري و املائي زبان  تركي داراي اشكالات و نقائصي است كه بايد مورد توجه و عنايت قرار گيرد.

عضو سابق شوراي شهر بهار در ادامه با تاكيد بر اينكه برگزاري اين قبيل برنامه ها بايد تداوم يابد از عدم حضور بعضي از مسئولين در اين مراسم انتقاد كرد و گفت: دستگاههاي فرهنگي، بهاي لازم را به ادبا و شعراي ما نمي دهند. هم اكنون شعرايي در شهر و شهرستان بهار وجود دارند كه با وجود مقام بلندشان در شعر و هنر در كمال گمنامي به سر مي برند و متاسفانه پس از فقدان آنان دريغشان را خواهيم خورد.

وي افزود: چرا مسئولين و دستگاههاي فرهنگي شهرستان بهار به سراغ چنين افرادي نمي روند و براي شناساندن منزلت ايشان به جامعه تلاش نمي كنند؟ در رأس اينگونه نخبگان ادبي و هنري، آقاي غلامرضا بهاري است كه شعراي معروف استان همدان بارها نزد بنده اذعان كرده‌ اند كه در هر محفل شعري كه ايشان حضور داشته باشد، شعرها با احتياط و دقت خوانده مي شود. آيا غير از اين است كه غلامرضا بهاري، يك "باهارلي رضا"ي زمان ماست؟ چرا نبايد ديوان اشعار آقاي غلامرضا بهاري تاكنون چاپ شده باشد؟ ديوان اشعار ايشان، فرهنگ كامل "بهار" ماست و دستگاههاي متولي بايد در اين زمينه مساعدتهاي لازم را بعمل آورند.

وي در خاتمه اظهار داشت: از سال 1372- كه ما انجمن ادبي حضرت آيت اله بهاري (ره) را تشكيل داديم ـ تا به امروز، حدود 5 بار اين انجمن به تعطيلي كشانده شده است و لازم است بررسي شود كه چرا حمايت كافي بعمل نمي آيد.

    درادامه اين مراسم شاعر برجسته معاصر استاد غلامرضا بهاري (باهارلي) تعدادي از اشعار تركي خود از جمله بند هايي از منظومه تركي "قوجه باهار" و شعر "دانيبسان آناديلين" را براي حاضرين قرائت كرد كه با استقبال و تشويق گرم حضار روبرو شد :

 

دانيبسان آناديلين

 

من  ائللرين ، بوغازدا  بوغولموش  سؤالييام

من  اؤلكه‏مين  شفقده  باخان  آي  هيلالييام

سن  بير قارانليغا سيخيليب ، دويغو  دويمايان

من ، دان  زاماني ، آيدا  قوپان گون  خيالييام

بير كاسه  آشدان  اؤترو ،  دانيبسان  آنا ديلين

مندن‏ده  ايسته‏مه ، كي  گليب  كاسه  يالييام

سن قوردا قويروغون سيخان ايت، من ده بير قوزو

يئتمز  سَسيم  چوبانا  ،  سورومدن   آرالييام

مندن  اگر  اؤز  ائللريمه  سَس   يئتيشمه‏يير

اؤز بختيمين ، اويوندا  جيريلميش  قاوالييام

چوخ‏دا  گؤوَنمه  شهريده، قصرين هاوالى دير

من  سَس  وئرَرسَم  ائللره ، سندن  هاوالييام

نَه  اوز وئريب زمانه ده، كي كيمسه سؤيله‏مير

هاردا   ائويم ،  نَه يئرده  ائليم ، يا  هارالييام

آديم "باهارلي"، يوردوم آدين  ايسته‏سَن ، "باهار"

"تؤرك " اوْغلويام، "اوغوز"لارين ايتگين  ماحالييام

 

 

" قوْجَه  باهار   "

منظومه سيندن نئچه بند :

 

"باهاريم"  شانلي  دياريم ‏، "همدانين"  بَه‏بَه‏گي

چير‏پينير  سَندَه  حَلَه   شانلي  عارفلَر  اوره‏گي

اَته‏گين  گوللَرينَه   قيسقانار   " الوند"  اته گي

اَته‏گين   گوللري   عارفلر‏يميز   مقبريدير

گؤلشنين  گوللرينين دَه   شهدا   پَرپَريدير

 

"باهاريم"   آي  كيشيلَر   يوردو  محبّت   قوْجاغي !

سؤنمَه‏ييب  سَنده   حَلَه   قوْرخماز   اَرَنلر   چيراغي

دي گؤروم  هاردا  يانارميش  ائليمين  ايلك  اوْجاغي

گئديم   او‏ْ   اؤلكَه‏ده‏كي   داغلارا   تعظيم  ائلَه‏ييم

بير قوجاق  گول  گَتيريب   شهريمَه  تقديم  ائلَه‏ييم

 

" باهاريم "  كيم  اوْ  زامانلار  اوْبا  سالديردي  سَني

كيم  آدين  قوْيدو  زامان   عَرشينه   قالديردي  سَني

كيميدي  سِكّه   كيمي   اؤلكَه‏ده   چالديردي   سَني

كيم  سَنه  قازدي  كَريز ، بَسلَدي  گول  باخچالاري

سولارين  آخدي ، بوتون  تاريخَه   يازدي   باهاري

 

باغي ـ بوستانيوَه   دائم   آچيب  " الوند "   قوْجاق

باش  اَگيب  شأنيوَه  هيبتلَه   دوروب  " آلما قولاق "

باش قوْيوب  باغلاريوين كؤلگَه‏سينَه  "چوْخلي بولاق"

هَر  سَحَر  ،   دان زاماني  ،  اولدوز   اَنَه‏ر  چؤللَريوَه

گون  ساچار   لعلي ـ زومّرود   سَپَه‏لَر   گوللَريوَه

 

" قوْجَه باهار"  قوْجاغيندان  پَر  آچيب   اوچمالييام

يوكسَه‏ليب   آيري   اوْفوقلاردا   قاناد   آچمالييام

بير  گونَش‏تَك   زامانين  هَر  يئرينَه  ساچمالييام

گونش  اوْلسامدا  مَنيم  شانلي  چيخاريم  سَن  اؤزون

باتار   اوْلسامدا  گَنَه   غَملي   باتاريم   سَن   اؤزون

 

تا  مؤذّن   وئرَه‏ر   آفاقَه   صَلاتيلَه   صَلا

"بهاري"  گنبدينَه  جلوه  وئره‏‌ر   پَرچمِ " لا "

گون  ساچار  مَقبره‏سيندَن  وئريلَر  شَهرَه  جَلا

سانكي  بو  مَنظره  بير جلوَه‏لي  جَنّت  باغيدير

اوز  قو‏ْيون  مَقبرينَه  ايندي   زيارت  چاغيدير

 

تا  " علي"  دَر‏گهينين  اوْلدو  جَوارينده  مُقيم

اوْلدو  درياي  كراماتده   بير   دُرِّ   يَتيم

وئردي  عرفان‏دا  "شَوَندي"  لَقَبين : "شيخ حكيم"

سؤيله‏دي : حوزَه‏دَه  اصحابَه  حكيم‏دير  "بهاري"

چونكي  حكمَتلَه  هَر انسانَه   نَديم‏دير   "بهاري"

 

"اصغري"‏لَر  گؤگو‏نون  اولدوزو  پارلاقدي  حَلَه

"سيّد ابراهيم"  فرخنده‏سِيَر  ،  ساغدي  حَلَه

عُرَفا  اؤلكَه‏سينَه چشمَه‏لي  بير داغدي  حَلَه

"سيّد اسماعيل"  اوْنون  خَلقَه  دوشَن  كؤلگَه‏سيدير

كؤلگَه‏نين  اوجي ـ بوجاغي   همدان   بؤلگَه‏سيدير

 

"اصغري"‏لَر  اوْجاغي  آيتِ حَق   "سيد شُكُور"

اوْ  آچيق   بارگهيندَن   سَپَه‏‌ر   اطرافينَه   نور

گَل  بو دَرگاهَه  گَتير دَرديوي ، قَلبينده حضور

بيل كي  بو  مقبَره‏دَن  دَرد‏لَره  دَرمان   يازيلار

بو  اوْجاق  ايچرَه ، كَدَرلَر  اورَه‏گيندَن  قازيلار

 

"رَضا باهارلي" ، "تئليم‏خان"  كيمي  بير  شاعر ايميش

شعر‏دَه   سانكي   اَزلدَن ـ اَبَدَه   ناظر ايميش

يئري ـ گؤگدَن  سؤز  آچاندا   قَلَمي   فاخر ايميش

سينَه‏لَرده  ييغيليب  غُصّه‏ كيمين   قالدي   سؤزو

شعرينين  دَردلي  اورَه‏‏گلَردَه  حَلَه  واردي  ايزي

 

" زَكي"‏نين   قوْشمالاري ، ظولميلَه  دائم   دؤيونَه‏ر

"زَكي  باهارلي"   ،  "رَضا"‏نين   لَقبيندَن   اؤيونَه‏ر

شَهر‏يمين  كيمليگي  بو  ايككي  شاعردَن  سؤوونَه‏ر

توركي‏لَر  باخچا‏سينين  شانلي  "زَكي"   بير گؤلودور

"رَضا"   گول  باخچالارين  هَم  گولو  هَم  بولبولودور

 

طالعيم  يازدي  اَزَل‏دَن  كؤلَه ،  نامَردَه  مَني

دردي ـ غم  لشگرينَه  ائيلَه‏دي  سَركَرده  مني

بير عُقابَم  كي  ساليب  قَحبَه  فلك  دردَه  مني

طَبعيمين  قارتالينا  اوچماغا  گؤگلَر  دار اوْلوب

قارقالاردان   چَكينَركَن   ديديگيم   قار ـ قار  اولوب

 

بيري  دونيايَه   گونَش تَك   گَليب   آفاقَه   ساچار

بيري  دونياني  اوُتوب  آجدي  گَنَه  آغزين   آچار

بيري  آصلان كيمي  داردا ، بيري   دار‏ گوندا  قاچار

دونيانين  مؤشگول  آچان ، ايش آشيران  مَردي‏دَه  وار

ايش باشيندا   گؤزو ـ دار  ، حكَّه‏لي   نامَردي‏دَه   وار

 

توركَم ،  اؤز  توركلويومون   آدينا   قَلبيم   دؤيونَه‏ر

چنلي  "اَلوند"  چاتيب   عَرشَه   بو  ديلدَن   اؤيونَه‏ر

"همدان"   بؤلگَه‏سي  ، تورك   عَنعَنه‏سيندَن   سؤوونَه‏ر

"همدان"  بؤلگه‏سينين  كولتورو   اَن تورك   اوْجاغي

خلقينين  اؤلكَه‏دَه  هَر  توركَه  آچيقدير   قوْجاغي

.....

 

 آنگاه آقاي "جواد نوري" مسئول انجمن ادبي آيت ا... بهاري (ره) نكاتي پيرامون غناي علمي اشعار مرحوم "باهارلي رضا" را ياد آور شد و در خصوص تحمل مشقات مختلف براي چاپ ديوان اشعار آنمرحوم گفت: اگر چه براي چاپ ديوان مرحوم آشيق رضا باهارلي مبلغ پانصد هزار تومان از سوي اداره ارشاد شهرستان بهار كمك و مساعدت شد اما براي تامين بقيه هزينه ها مشقات زيادي كشيديم تا اين ديوان چاپ شود.

    وي با بيان اينكه اين ديوان متعلق به همه مردم شهر بهار و به ويژه كساني است كه در جمع آوري اشعار آن به ما كمك كردند، افزود: متأسفانه براي چاپ كتب انديشمنداني چون "باهارلي رضا" حمايتهاي لازم صورت نمي گيرد بطوريكه به عنوان نمونه حتي مسئولين براي برگزاري اين قبيل برنامه ها نيز اهميتي قائل نيستند و شما به وضوح شاهد عدم حضور آنها در اين محفل هستيد.

وي تاكيد كرد منابعي كه مي توانيم براي پي بردن به پيشينه تاريخي شهر و انديشمندانمان به آنها رجوع كنيم با اندك سرمايه اي قابل گرد آوري و احياء هستند، اما، متاسفانه اراده اي وجود ندارد كه اين مهم را مورد توجه قرار دهد. وي از سرقت سنگ قبرهاي قديمي و قيمتي اموات در گورستان شهر بهار به عنوان نمونه اي كوچك ياد كرد كه مي توان به راحتي از آن پيشگيري كرد .

    جواد نوري افزود: با اينكه كسي فيزيك چهره اشخاصي نظير ميرزاده عشقي، بوعلي سينا، حافظ و ... را نديده، ليكن تنديسهايي از آنها ساخته و در خيابانها نصب مي كنند، اما متاسفانه در شهر بهار هيچ اقدامي براي ساخت  مجسمه "آيت الله شيخ محمد بهاري"، "آيت الله شيخ محمد باقر بهاري"، مرحوم "باهارلي رضا" يا ... به عمل نمي آيد، اما براي ساخت يك مجسمه  از حيواني مثل شير كه هيچ سنخيتي با جغرافيا، تاريخ، فرهنگ و اداب و رسوم منطقه ندارد، مبالغ هنگفتي را هزينه مي كنند.

 وي با بيان اينكه اي كاش جناب "آقاي شيري" شهردار محترم تا پايان برنامه در جلسه حضور پيدا مي كردند و اين سوالها را شخصاً پاسخ داده و روشنگري مي كردند، تأكيد كرد: انتظار داريم مسئولان محترم حداقل يكي از خيابانهاي مهم شهر بهار را بنام استاد مرحوم "باهارلي رضا" مزين نمايند.

    در ادامه اين مراسم حسين عطايي مدير اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي شهرستان بهار طي سخنان كوتاهي، نفس برگزاري مراسم يادبود براي فرهيختگان عرصه علم و فرهنگ را در شناساندن آنها به جامعه بسيار موثر دانست و با بيان اينكه "متأسفانه بودجه لازم به عرصه فرهنگ اختصاص نمي يابد"، افزود: مجموع بودجه اي كه در طول سال براي برگزاري محفلهاي فرهنگي و هنري و انجام برخي كارهاي فرهنگي به ارشاد اسلامي بهار اختصاص مي يابد 3 ميليون تومان است كه با اين رقم اندك نمي توان كار مهمي انجام داد.

وي اضافه كرد اينكه چرا در شهري مثل بهار كه شخصيتهاي فرهيخته اي مثل آيت ا... بهاري (ره) دارد نماد يك شير را در ميدان اصلي آن درست مي كنند، سئوالي است كه بنده بارها در جلسات آن را مطرح ساخته و پاسخي براي آن دريافت نكرده ام.

عطايي با تجليل از مقام فرهنگي استاد غلامرضا بهاري و اظهار تأسف از اينكه ديوان شعر ايشان تا كنون به زيور طبع آراسته نشده است، گفت: بنده حاضرم با هزينه هاي اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي ديوان اشعار ايشان را در اسرع وقت چاپ كنم و در اينجا براي چاپ اين كتاب متعهد شده و قول مساعد مي دهم.

     به گزارش خبرنگار ما بعد از سخنان مسئول اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي، "فرج ا... زارعي" از آشيْق هاي شهرستان بهار با بهره گيري از اشعار مرحوم « باهارلي رضا » به اجراي موسيقي تركي آشيقي با ساز "چؤگور" پرداخت و در ادامه "دُومان قاراداغلي" شاعر جوان تبريزي شعري از شاعران آزربايجان با عنوان «كامان  بيزي  اينجيدير» را براي حضار قرائت كرد :