نکات و تذکراتی چند درباره

مراسم سالگرد سردار ملی آذربایجان، شهید ستارخان:

مراسم سالگرد شهید ستارخان به خاطر ویژگی‌های خود توانسته است هر سال پرشورتر و قوی‌تر از سال پیش برگزار شود. از جمله این ویژگی‌ها می‌توان به: شخصیت والا و بی‌چون و چرای شهید ستارخان، موقعیت مزار آن شهید اشاره کرد. چرا که مزار آن شهید در داخل صحن بزرگ امام زاده شاه عبدالعظیم واقع است، رفت و آمد آزاد و غیرقابل کنترل زائران در صحن که مصادف با شلوغی حرم و کثرت زائران در عصر پنجشنبه، امکان سرکوب و جلوگیری از مراسم سالگرد شهید ستارخان را از حکومت گرفته است.

طرحی که سال گذشته به ناگاه و در شب پنجشنبه خبرش در رسانه‌های دولتی درج شد ابتدا فعالان را غافلگیر کرد و عده‌ای مراسم امسال آن سال را ازدست رفته دانستند چرا که دایه‌ی مهربان‌تر از مادری پیدا شده بود و به فکر افتاده بود که یادی از سردار مظلوم آذربایجانی، شهید ستارخان بکند و برای جلوگیری از مراسم فعالان حرکت ملی، خود برای آن سردار شهید مراسم سالگرد به‌پا دارد. این مراسم دولتی به این خاطر متهم به مصادره است که اولا این مراسم در مکان و زمان سالانه و از پیش تعیین‌شده توسط فعالان اما این بار توسط مخالفانشان برگزار می‌شد و دوما: اخبار پیش از برگزاری حرکت از صدا و سیما ج.ا.ا. پخش شد اما هیچ خبر و تصویری پس از برگزاری مراسم شکست خورده در اخبار صدا و سیما و حتی مطبوعات درج نشد.

رژیم برای مصادره‌ی مراسم سالگرد شهید ستارخان کاملا برنامه ریزی کرده بود و برای کنترل و شناسایی فعالان و پیش گیری از هر گونه تحرک در اطراف مزار شهید ستارخان داربست کشیده بود. دوربین‌های قوی فیلم‌برداری در چند سوی مراسم آماده چرخیدن و چیدن تصاویر بود و علاوه بر دهها تن از کادرهای اطلاعاتی، جمعی دیگر که شکل و شمایلشان بیشتر به بچه‌لات‌های محلات پایین‌شهر تهران شبیه بود تا شرکت کنندگان در مراسم ستارخان، برای درگیری‌های احتمالی آمده و آماده بودند. شرکت کنندگان نیز بچه‌های «دبیرستان شهید مدرس ناحیه 2 شهر ری» بودند که برای پر کردن فضای مراسم آورده شده بودند. در ضمن برای سخنرانی در مراسم از بسیاری از چهره‌های فرهنگی و سیاسی آذربایجانی برای سخنرانی در مراسم دعوت شده بود اما هیچ یک ننگ سخنرانی در یک مراسم مصادره‌ای را نپذیرفته بودند. تا اینکه آقای تاج‌زاده نماینده‌ی موکل‌ستیز تبریز در مجلس، این درخواست را پذیرفته و برای سخنرانی در مراسم آمده بود.

شرکت کنندگان سالانه یعنی دانشجویان و فعالان آذربایجانی، اطراف مراسم دولتی ایستاده و از دور با حسرت نظاره‌گر برگزاری مراسم مصادره‌ شده‌ی خویش بودند اما کسی برای شرکت در مراسم، داخل داربست‌ها نمی‌رفت. «آخی قورد نه، قفس نه!»

فرصت می‌گذشت و تصمیم‌گیری بسیار سخت بود فعالان شرکت کننده نظرات گوناگونی داشتند از جمله مهمترین نظرها:

1.     شرکت در مراسم دولتی و سردادن شعار و در واقع تصاحب مراسم مصادره شده؛

2.     برگزاری مراسم پس از پایان یافتن مراسم دولتی؛

3.     تحصن در داخل حرم حضرت عبدالعظیم؛

4.  برگزاری مراسم همزمان اما جدا از مراسم دولتی در جایی دیگر از همان صحن یعنی بر سر مزار شهید شیخ محمد خیابانی.

پس از حدود نیم ساعت رایزنی و همفکری، بالاخره نظر اخیر توسط اکثریت پذیرفته شد. مراسم حقیقی با حرکت هماهنگ شرکت کنندگان آذربایجانی به سوی مزار شهید شیخ محمد خیابانی آغاز شد. حرکتهای هماهنگ که از چارسوی صحن با متانت و شکوه آغاز شد کوس رسوایی سارقان مراسم را نواخت. تأثیر حضور حجت الاسلام عظیمی قدیم در این حماسه مدنی فراموش ناشدنی و عملکرد منسجم و متحادانه همه شرکت کنندگان به‌یاد ماندنی است.

ابتکار عمل، قدرت تصمیم‌گیری و همفکری شرکت‌کنندگان بار دیگر نبوغ و بلوغ حرکت ملی آذربایجان را به نمایش گذاشت. طنین بلند صلوات و فریاد خروشان تکبیر بر سر مزار نمادین شهید شیخ محمد خیابانی همه چشم‌ها را به آن گوشه‌ی پر ازدحام صحن کشاند. واقعا تماشایی بود، مراسم دولتی باخته بود. در میله‌های داربست جز بچه‌های آن مدرسه دبیرستانی و اندکی دیگر، کسی نمانده بود. چرا که اطلاعاتی‌ها هم برای کنترل مراسم واقعی تله را ترک گفته بودند و به مراسم در حال شروع بر سرمزار شیخ محمد خیابانی پیوسته بودند.! واقعا گریه‌آور و در عین حال خنده‌دار بود. چی می‌خواستند و چی شده بود. تقریبا بر آنها فاجعه‌ای رخ داده بود. و جناب تاج‌الدینی پشت به همشهریان خود کرده بود و داشت برای بچه‌های بی‌خبر پایتخت که نمی‌دانستند واقعا برای چه به این مراسم آورده شده‌اند از مشروطه می‌گفت.

باری، با شکست خوردن پروژه‌ی اشغال مکان و مصادره‌ی مراسم سالانه‌ی ستارخان، به نظر می‌رسد که امسال دماغ‌های سوخته طرح و تدبیر دیگری برای مراسم اندیشیده باشند. اما چه طرح و تدبیری؟ من که چیزی به ذهنم نمی‌رسد.

به هر حال دانشجویانی که هر ساله با شرکت در مراسم ،علاقه و محبت خود را به آن شهید غریب و آرمیده دور از وطن ابراز داشته و وظیفه ملی خود را به انجام رسانده‌اند امسال نیز از سراسر شهرهای آذربایجان در صحن باغ طوطی شاه عبدالعظیم گرد هم خواهند آمد و نام و یاد آن سردار بی‌همتا را گرامی خواهند داشت. مراسم امسال ستارخان حداقل به دو دلیل اهمیت بسیاری دارد:

1.  تقریبا هیچ مراسم سالانه دیگری جز مراسم ستارخان نمانده است که حکومت از برگزاری آن جلوگیری نکرده باشد. قورولتای سالانه قلعه بابک، روز مشروطه، فاجعه خوجالی، 21 آذر شبستر، سمینارهای گوناگون، نشریه‌ها و ....

2.  بسیاری از فعالان شناخته شده‌ی حرکت ملی در زندان آپارتاید هستند بسیاری از این مبارزان هر سال در این مراسم حضور می‌یافتند اما امسال واقعا جایشان خالی است. امسال تنها دلشان در آنجا خواهد بود و چشم امیدشان به این مراسم است. این مراسم می‌تواند تا حدودی بایکوت و سانسورهای خبری را بشکند و دل دوستان دربندمان را شاد کند.

موقعیت حرم حضرت عبدالعظیم امکان رفتار سرکوبگرانه را از نیروهای دولتی گرفته است. چرا که هزاران زائر عصر پنجشنبه راهی حرم شاه‌عبدالعظیم می‌شوند و آن حرم شلوغ‌ترین روز هفته را میزبانی می‌کند. و کمترین شلوغی و اغتشاشی می‌تواند مثل بمب منفجر شود و همه را خبر کند که نیروهای دولتی در حرم شاه عبدالعظیم مراسم ستارخان را به هم زدند و  شرکت‌کنندگان در مراسم را پراکندند و دستگیر کردند و یا اینکه کتک زدند و چه و چه کردند و چه نکردند. و این به معنی خبردار شدن اهالی پایتخت از غربت ستارخان و مظلومیت فعالان حرکت ملی آذربایجان است. یادمان باشد بیشتر همشهریان تهرانی، ترک و آذربایجانی هستند.

احترام و حرمت تاریخی آن حرم شریف نیز اجازه اعمال خشونت‌بار را از نیروها گرفته است اما به نظر می‌رسد که با راهی که حکومت در سانسور، سرکوب حرکت ملی گرفته است بخواهد با زیرکی و  لطایف الحیلی از برگزاری مراسم جلوگیری کند و یا حداقل با ممانعت از شرکت فعالان شناخته شده، مراسم امسال را کم‌رنگ کند. از این رو باید کسانی که قصد شرکت در مراسم دارند با رعایت کامل احتیاط خود را به مراسم امسال برسانند و به برگزاری هر چه باشکوه‌تر مراسم امسال کمک کنند. از این رو نکاتی چند توصیه می‌شود:

1.  با جمع اتوبوسی به شاه عبدالعظیم نیایند. یعنی به گروههای چند نفری به مراسم بیایند. چون در صورت شناسایی احتمال برگردانده شدن اتوبوس وجود دارد. چنانکه چند سال پیش دوستانی که با اتوبوس راهی مراسم ساوونار ملی صفرخان قهرمانیان بودند اتوبوس حامل آنها متوقف و از افراد بازجویی شد.

2.  افراد شناخته شده با اتومبیل شخصی خود در مراسم شرکت نکنند. چرا که باز احتمال شناسایی، و تهدید به خوباندن ماشین برای بازگرداندن و ... وجود دارد. چنانکه این رفتار با شرکت‌کنندگان در مراسم سالانه قلعه بابک صورت می‌گرفت.

3.     کسانی که می‌توانند ساعت‌ها پیش از زمان اعلام شده در داخل حرم حضرت شاه عبدالعظیم حضور یابند.

4.  احتمال استقرار شناسایی در ورودی‌های حرم مطهر به ویژه دروازه ورودی باغ طوطی وجود دارد از این‌رو می‌توان برای ورود به حرم از درهای مختلف استفاده کرد و همراه با جمعهای دیگر زائرین به زیارت رفت.

5.  معمولا در بدو ورود فعالان بر سر مزار شهید ستارخان حاضر شده و به قرائت فاتحه می‌پردازند. برای جلوگیری از شناخته شدن پیش از شروع مراسم می‌توان هنگام حضور سر ساعت تعیین شده نیز به قرائت فاتحه و ادای احترام به روح آن شهید پرداخت. معمولا فرصت خوبی برای زیارت حضرت شاه‌عبدالعظیم پیش از شروع مراسم وجود دارد.

6.  هرچند که در این روزهای پاییز آفتاب زودتر غروب می‌کند اما تعیین ساعت 3 برای شروع مراسم انتخاب مناسبی است. چرا که آغاز مراسم در ساعات ظهر به خاطر خلوت بودن صحن نسبت به عصر می‌تواند با موانعی روبرو شود.

7.  سعی شود کاملا هماهنگ و همزمان و با جمع‌های بیش از 10 نفر سر ساعت 3 به سوی مزار شهید ستارخان حرکت شود. این حرکت بهتر است از داخل حرم چند جای دیگر صورت گیرد تا پیش از شروع مراسم کسی موفق به بازگرداندن، دستگیری و ... شرکت کنندگان در مراسم نشود.

8.  کسانی را که به خاطر شناخته‌شده‌تر بودن احتمال دارد به نوعی از شرکت کردنشان در مراسم جلوگیری شود تنها نگذاریم. به ویژه هنگام حرکت به سوی جایگاه برگزاری مراسم.

9.  موج دستگیری‌های ماههای اخیر نشان می‌دهد که دستگیریها کاملا گزینشی است و حکومت تنها افرادی را که به نظرش شاخص و تأثیرگزار در حرکت ملی هستند دستگیر می‌کند تا پشتوانه‌های تئوریک و چهرهای مؤثر در مدیریت فعالیت‌ها را به بند کشد. و نیز تجربیات سالهای پیش نشان داده است که حکومت دوست ندارد با دستگیری فله‌ای و دستجمعی مراسم سالگرد شهید ستارخان را برجسته‌تر کند. اگر دستگیریی هم وجود داشته کاملا حساب شده و عموما پس از برگزاری مراسم برای ضبط اسناد از قبیل فیلم،‌ عکس و ... بوده است. لذا پس از فیلم‌برداری و عکس‌برداری حلقه‌های فیلم و عکس را از دوربین خارج کرده و به دست افراد دیگر بسپارید. در صورت امکان برای دوربین‌های دیجیتالی و گوشی‌های موبایل از رم‌های کوچک و جداگانه و متعدد استفاده کنید و مرحله به مرحله به‌ویژه پس از پایان رسمی مراسم رم‌ها را به دوستی امین بسپارید.

10. برگزاری آرام مراسم یک اصل است. احتمال دارد برای بدنام کردن مراسم کسانی بخواهند با درگیری‌های ساختگی مراسم را به‌هم بزنند. مواظب باشید اولا خود را درگیر این نوع درگیری‌ها ساختگی نکنید و اگر توانستید و لازم بود به آرام شدن طرفین درگیر کمک کنید. در هر دعوایی یکی چهره حق به جانب می‌گیرد ـ در اینجا یعنی خود را یک فعال دو آتشه آذربایجانی جا می‌زند ـ ابدا! مبادا که فریب آنها را بخورید. سعی کنید به اعصاب خود مسلط باشید و حتی الامکان کنترل خود را از دست ندهید و شکیبایی و خویشتن‌داری ورزید.

11. پس از اتمام مراسم آرام و متین همراه جمع حرکت کنید و اگر متوجه شدید که کسی را می‌خواهند بازداشت کنند با تجمع در اطراف او اجازه این کار را به ماموران ندهید.

به امید دیدار در شهرري، حرم حضرت شاه عبدالعظیم، صحن طوطي

زمان: پنج شنبه، 24 آبان، ساعت 15