گونئي
آذربايجانين
ميللي
حرکاتيندا
مترقی
فيکيرلي
روحانيلرين
رولو

بابک
آذري حقوقشوناس
شئيخ
محمد خياباني
دين خاديمي
اولسا دا،
دونيوي و
دئموکراتيک
سياسي
سيستئمين
طرفداري
اولموشدور.
اينساندا
عاغيل
اولدوغو
اوچون هميشه
چاليشير
اؤزونده و
اطرافيندا
باش قالديران
موختليف
سواللارا
قانع ائديجي
جاوابلار
تاپا. ائله بو
دا اؤز
يئرينده قديم
يونان فلسفهسينين
يارانماسينا
سبب
اولموشدور.
فلسفه سؤزو
يونان سؤزو
اولوب و
" بيليگي
سئومک "
معناسيندادير.
بيرينجي دفعه
پيتهاگوراس
بو کلمه ني
ايشلتميشدي.
اوندان
سوروشموشدورلار:
" سن چوخ
بيلنسن ؟
" جاواب
وئرميشدي :
" يوخ،
من
فيلوسوفام، يعني
بيليگي سئونم
" .
قديم
يونان فلسفهسي
ياراناندان
بو گونه کيمي
اينسان
سواللارا
علمي جاواب
آختارير،
دايم
مئتافيزيکايا
اينانانلار و
اونو اينکار
ائدنلر
آراسيندا
فيکير
موجاديلهسي
اولموشدور.
ائله بو فيکير
موجاديلهسي
يئني
معلوماتين
يارانماسينا،
نهايت ترقي و
اينکيشافلا
نتيجهلنميشدير.
بورادا قئيد
ائتمهلييم
کي، خورافاتي
مئتافيزيکادان
آييرماليييق.
مئتافيزيکايا
آلبئرت انیشتین
کيمي
تانينميش
عاليملر
اينانميشديرلار.
چوخ
تاسف
کي، بعضي
سويداشلاريميز
ايراندا دين
حاکيميتي
آدينا
ياييلان
خورافاتا
ايستيناد
ائديب و ديني
ديرلري سوال
آلتينا
آپاريرلار.
ديگر طرفدن ده
ايراندا بعضي
فاناتيک و
گئري قالميش
قوهلر
ماتئرياليست
تفکرو، يعني
آنجاق مادهيه
اينانماغي
ناموسسوزلوق،
عاييلهيه
قارشي و س.
تفکر کيمي
تقديم
ائديرلر.
تامام تجروبهلر
نيشان وئرير
کي، موضوعا بو
جور باخيش
کوتلهني
پارچالاييب،
بير - بيري
ايله اوز -
اوزه قويار و
بونونلا دا
ترقي پروسهسينين
قاباغيندا
جيدي مانعه
يارانار. ترقي
و اينکيشافين
اصل
عاميلي
اينفورماسييانين
يارانماسي،
اونون
اوستونده
مباحثه
اولوب و
ايصلاح
ائديلمهسيدير.
ائله بو سببه
گؤره ده، غربين
مدنيتينده
پلوراليزم، يعني
سياسي، ديني،
فلسفي و
ايدئولوژي دَيرلرين
چوخلوغونون اساسيندا
قويولموشدو.
ماتئرياليستي
و مئتافيزيکي
تفکرون باره
سينده
فيلوسوفلارين
و عاليملرين
فيکيرلري
ايله تانيش
اولاندا او
زامان اينسان
باشا دوشور
کي، بونلار
چوخ مورککب
موضوعدورلار.
بو باره ده
فيکير
يوروتمک
اوچون
اطرافلي
معلومات
لازيمدير.
موضوعا
آيدينليق
گتيرمک اوچون
ياخشي
اولاردي بير
ميثال چکک. بير
مدت بوندان
قاباق
ايسوئچده نشر
اولان بير
علمي قزئتده
اوخودوم کي،
اينگيلتره ده
يئرلشن قديم
بير بينا وار
کي، اوزون
زامان اورادا
اولانلارين
بعضيلري ادعا
ائديبلر کي،
بو بينانين
معين
يئرلرينده
روح موشاهيده
ائديبلر. بو
سببه گؤره
بعضي عاليملر
بو بينايا
گئديب و بو ادعالارلا
ياخيندان
تانيش اولموش
و دريندن
آراشديرميشديرلار.
تحقيقات
نشان
وئرميشدير
کي، بو
بينانين او
يئرلرينده
کي، روحون
گؤرونمهسي
ادعا
اولونور، او
يئرلرده
ائلئکتروماقنيت
دالغالاري
وار. بو خبر
ياييلاندان
سونرا
آمئريکادا
بير نئچه
عاليم
چاليشميشديرلار
روح و
ائلئکتروماقنيت
دالغالاري
نين بير- بيري
ايله نئجه
علاقهسي
اولدوغونو
آيدينلاشديرسينلار.
بو ايشين
تجروبه دن
کئچيريلمهسي
اوچون بير
نئچه نفر
کؤنوللو
شکيلده
راضيليق
وئرميشدير.
بئله کي،
اونلار
ايجازه
وئرميشدير
بئيينلرينه
ائلئکتروماقنيت
دالغالاري
يئرلشديريله.
بو تجروبهنين
نتيجهسي
نيشان وئردي
کي،
ائلئکتروماقنيت
دالغالاري
بير حددن
اوسته گئدندن
سونرا
ايللوزييايا
سبب اولور. بو
دا باعث
اولور کي،
اينسان روحا
اوخشار
تصويرلر
گؤرور. ان
ماراقليسي
بودور کي، هم
روحا
اينانانلار و
هم ده روحو انکار
ائدنلر اؤز ادعالاري
نين ثوبوتو
اوچون بو
تجروبهنين
نتيجهسينه
ايستيناد
ائتديلر. روحو
انکار
ائدنلرين
نظرينه گؤره،
بو تجروبه
نيشان وئردي
کي، روح
يوخدور.
اصلینده بو
ائلئکتروماقنيت
دالغالاردير
کي،
ايللوزييايا
سبب اولور. آما
او بيري طرفدن
ده روحون
ووجودونا
اينانانلار،
بو تجروبهني
روحون ثوبوتو
کيمي
آدلانديرديلار.
اونلارين
نظرينه گؤره
روح بير
فيزيکي ووجود
دئييل. بو سببه
گؤره ده
اينسانلا
علاقه ساخلاماق
اوچون
ائلئکتوماقنيت
دالغالاريندان
فايدالانير.
بوندان دا
علاوه عاليملر
قانع ائديجي
ايضاحاتلار
وئره
بيلميرلر کي،
نه سببه گؤره
بو قديم
بينانين
آنجاق بعضي
يئرلرينده و
او دا بعضي
واختلار
ائلئکتروماقنيت
دالغالاري
يارانير.
البتته،
روحون آنجاق
نه اولدوغو
يوخ، اصلینده
اونون هارادا
اولدوغو دا
تاريخ بويو
مباحثه
موضوعسو
اولموشدو.
ماتئرياليست
تفکرده غئيري -
ماددي
دونيانين
ووجودو
يوخدور.
اينسان
اؤلندن سونرا
جيسمي بير
ماددي وارليق
اولاراق بير
فورمادان
ديگرينه
کئچير و
طبيعتده
قالير.
آما روحا
اينانانلار
روح اوچون
اؤزونه مخصوص
اولان بير
دونيانين
اولدوغونو
وورغولاييرلار.
بو ايديعانين
ثوبوتو اوچون
قئيد ائديرلر
کي، بيزيم
اليميزده
فيزيکي
وارليغي
تصديقلهمک
اوچون 3 اؤلچو
وار، يعني
ائن،
اوزونلوق و
درينليک. 1915 - جي
ايلده آلبئرت انیشتین
نيسبيليک
نظريهسينی نشر
ائتديردي و
دؤردونجو
اؤلچو، يعني
زامان
اؤلچوسونو ده
بو سيرايا
سالدي. اونون
ايضاحاتينا
گؤره هر
حساباتدا
زامان
فاکتورونو نظره
آلماليييق.
زامانين
موطلق معناسي
يوخدور، او
ايکي
عاميلدن، يعني
مکان و حرکتدن
آسيليدير. نه
قدر بيز يئردن
اوزاق
اولساق،
زامانين
گئديشينين
صورتي
چوخالير. 1962 - جي
ايلده ايکي
دنه چوخ دقيق
ايشلهين
ساعاتين
بيريني
هوندور
بينانين
باشيندا و او
بيريسين ايسه
بينانين
آشاغيسيندا
يئرلشديرميشديرلر.
يوخاريداکي
ساعات
زامانين
گئديشين
آشاغيدا
اولان
ساعاتدان
آرتيق
گؤسترميشدير.
يئنه انیشتینین
نظرينه گؤره
نه قدر حرکتين
سورعتي
چوخالير،
زامانين
گئديشي ده
ياواشييير.
اگر بيز موفق
اولاق ايشيق
سورعتي ايله
سفر ائدک،
زامان
داياناجاق.
حتّی، اگر
سورعتيميز
ايشيغين
سورعتيندن
آرتيق اولا،
کئچميشه ده
سفر مومکون
اولاجاق. بو
زاماندا سفر
آدلانير.
موعين
تجروبهلر
نيشان وئردي
کي، سورعت
زامانين
حرکتين
ياواشيدير.
آما اينسان
ايشيق سورعتي
ايله سفر ائده
بيلمير، اونا
گؤره زامانين
دايانماسي و
کئچميشه سفر
هله ثوبوت
اولونماييب.
بو نظريه چوخ
گئنيش
ياييلميش
نظريه دير و
اونون
اساسيندا
چوخلو علمي
فانتاستيک رومانلار
و فيلملر
يارانيب. آ. انیشتینين
زامان نظريهسيندن
سونرا بعضي
عاليملر يئني
نظريهلر
ايرهلي
سوروب و
وارليغي
تانيماق
اوچون 11 - دن 42 - ـه قدر
اؤلچونون
اولدوغونو
قئيد ائديبلر.
روحا
اينانانلار
ائله بو
نظرلره
ايستيناد
ائديرلر. بير
اينگيلترهلي
عاليم دئيير:
" بيز
اينسانلارين
ائن،
اوزونلوق و
درينليیي وار.
آما کؤلگهميز
ائن و
اوزوندان
عيبارتدير.
لاکين درينليیي
يوخدور. فرض
ائدين بير
باشقا کورهيه
گئدک، اورادا
ياشايان
مؤوجودلارين
آنجاق ائن و
اوزونلوغو
اولا، آما
درينليکلري
اولمايا. او بو
معنادادير
کي،
اونلارا
درينليیين
معناسي
يوخدور،
اونلار
وارليغي
درينليک
اؤلچوسو ايله
تانييا
بيلميرلر و
بيزلري ده
کؤلگهميز
کيمي، آنجاق
ائن و
اوزونلوغوموزو
گؤرهجکلر.
ائله روحون نه
اولدوغو و
ياشاديغي
يئرده بو
اؤلچو
موضوعسوندان
آسيليدي. "
روحون نه
اولدوغو و
ياشاديغي دونيا
او اؤلچولرله
مومکوندور
کي، او
اؤلچولر بيزه
بيگانهدير.
و بو گون علمه
گئنيش معنادا
معلوم اولان 5
هيسسله بو
اؤلچولري
گؤروب، حس
ائتمک مومکون
دئييل. بعضي
عاليملرين
نظرينه گؤره
بو جور موضوعلار
پارانورمال
موضوعلار
آدلانير،
اونلاري علمي
باخيمدان
قطعي فورمادا
انکار،
ياخود ثوبوت
ائتمک مومکون
دئييل. آما بو
موضوعلار هر
زامان يئني
علمي
آراشديرمانين
موضوعسو اولا
بيلرلر.
ژاپونييا
1884 - جو ايله کيمي
سرحدلرين
باغلاييب و
اؤزون دونيا
ايجتيماعيتي
نين گؤزوندن
تجريد
ائتميشدير.
آما بو ايلده
آمئريکانين
پرئزيدئنتينين
اولتيماتومو
سبب اولدو کي،
ژاپونييا
سرحدلريني
آمئريکا و
آوروپا اؤلکهلري
نين اوزونه
آچا.
آوروپانين
مدنيتي
ژاپونييانين
اوزرينده چوخ
تاثير قويوب و
سبب
اولموشدور
کي، ژاپوندا
سياسي،
ايقتيصادي،
مدني
ايصلاحات
باشلانا. بو
رئفورماني
آپارانلارين
بعضيلري
مودئرن تفکر
آدي ايله
ژاپونييادا
ياشاييش
طرزينی
سوال آلتينا
آپاريب
و مدني،
ميللي، ديني،
تاريخي دَيرلرله
باغلي شوبهه
ياراتماغا
چاليشميشديرلار.
ائله بو سبب
اولموشدور
کي، بعضي
سامورايیلار
ميللي، مدني،
ديني، تاريخي
ديرلري
مودافيعه
ائده لر.
معلومات
اوچون قئيد
ائتمهلييم
کي،
سامورايلار
حربيچي
ايديلر و
اونلارين
اينانديغي
مفکورهده
وطن عشقي،
ميللي دَيرلر،
اخلاق و
کونفوسيوس
تعليمي اساس
رول
اويناييردي.
نهايت کي،
ژاپونييادا
رئفورما
آپارانلار
باشا دوشدولر
کي،
موعاصيرلشمهنين
آليشديقلاري
ياشاييش طرزي
ايله ضيديتي
يوخدور. ائله
بو سببه گؤره
بو گونه کيمي
ژاپونلار اؤز
ياشاييش
طرزلرين حفظ
ائديب و
سامورايي
مفکورسي
اؤز حياتينا
داوام
وئرديگي
حالدا،
دونيانين
ان ترقي
تاپميش و
اينکيشاف
ائتميش اؤلکهسي
ساييلير. II
دونيا
موحاريبه سي
نيشان وئردي
سامورايي
تفکرو، نه
درجهده
ژاپون
ايجتيماعيتينده
گوجلودور.
اونلارين
ايکي شهري، يعني خيروشيميا
و ناکازاکي
آمئريکا
طرفيندن آتوم
بومباسي ايله
بومبالاناندان
سونرا ژاپون
ايمپئراطورو
ژاپونييانين
تسليم
اولماسي ايله
باغلي
بيلديريش
اوخوموشدور.
بو زامان بير
نئچه مين
حربيچي شمشير
ايله
اينتيحار
ائتميشدير. بو
اينتيحار
" هاراقيري "
، يعني
مقدس
اينتيحار
آدلانير و
قديمدن قالما
ساموراي
عادتيدير. اگر
بير ساموراي
موحاريبه ده
مغلوب
اولارسا،
مقدس
اينتيحارلا
اؤز حياتينا
سون قويار.
چکديگيميز
ميثاللاردان
بو نتيجهني
آلماق اولار
کي، گونئي
آذربايجانين
ميللي
حرکاتيندا
ديني کيمليک
ميللي کيمليک
قدر اهميت
داشييير.
ايرانين فارس
رژیمي ديندن سوء
استفاده
ائديب و اونو
ميللي
حرکاتيميزا
قارشي
چيخارتماق
ايستهيير.
اونوتماماليييق
کي، گونئي
آذربايجاندا
2006 - جي ايلين ماي
آييندا ميللي
قييام باش
وئرندن سونرا
ايران رژیمي
اؤز نظارتي
آلتيندا
اولان مئدييا
واسيطهلرينده
ميللي فعاللاري
آمئريکانين جاسوسو
کيمي تقديم
ائديب و
اونلاري
ايسلام
حاکيميتينه
قارشي اولان
شخصلر کيمي
تقديم ائتدي.
اگر بو
فاکتلاري
نظره آلساق،
ميللي
حرکاتيميزدا
حجت الاسلام
عظيمي قديم،
حیدر بايات و س.
کيمي ميللي
روحلو
روحانيلريميزين
ديري معلوم
اولور.
حجت
الاسلام
عظيمي قديم
ميللي
حرکاتيميزين
تانينميش
ميللي روحلو
روحانيسيدير.
بو غئيرتلي
روحاني آزاد فيکيرليليیينه و
تورک
اولدوغونا
خاطير تحقير،
حبس و
سورگونده
ياشاماغا
مجبور
اولموشدو.
حتّی اونون
روحاني
پالتار
گئيينمهسينه
قاداغا
قويولموشدور.
آدين
چکديگيميز
روحاني دايم
گونئي
آذربايجانين
اينساني و
مدني حاقلاريندان
مودافيعه
ائديب و
قاراباغين
ايشغالي و بير
ميليونا
ياخين
يوردوندان
آوارا دوشن
قاچقينلار
خوصوصن اونون
ديقت
مرکزينده
اولموشدور.
2004 - جو
ايلده
ارمنيستاندان
اردبيله بير
هئيت سفر
ائتميشدير. بو
سفره اعتيراض
علامتي
اولاراق ح.ع.قديم
و ديگر ميللي
فعاللار
سرچشمه
مسجيدينده
اعتيراض
آکسيياسي
کئچيرتميشديرلر.
ايران رژیمي
نين آگئنتلري
زوراکيليقلا
سرچشمه
مسجيدينه
گيريب ميللي
فعاللاري چوخ
پيس کلمهلرله
تحقير ائديب،
اونلاري
دؤيموشدورلر.
بوردا
هاميدان چوخ ح.ع.قديم
تحقير اولوب و
بدن خسارتينه
معروض
قالميشدي. بو
حاديثه دن
سونرا سرچشمه
مسجيدي نين
آدي اردبيلليلر
طرفيندن دهييشيليب
" قاراباغ "
مسجيدي
آدلانديريلميشدير.
منيم فيکريمجه، ديني دَيرلريميزي قورويوب و مودافيعه ائتمک بورجوموز دا اولسا، آما اونو سيياستله قاريشديرماماليييق. چونکي چوخ کونکرئت و آيدين تجروبهلر وار کي، بو ايشين منفي نتيجهسينی تصديقلهيير. ميثال اوچون اورتا عصرلرده آوروپادا کيلیسهنين حاکيميتي زاماني فاناتيک ديني دوشونجهلر ترقي و اينکيشافا قارشي جيدي مانعه ياراتميشديرلار. ائله حال- حاضيردا اؤزوموز شاهيديک کي، ايراندا، افغانيستاندا طاليبان دؤورو و عربيستاندا ديني حکومتلر اؤلکهنين داخيلينده و خاريجده بؤيوک پروبلئملره باعث اولموشدورلار. بو سببه گؤره، ايراندا حتّی بعضي يوکسک طبقهلي دين خاديملري، او جومله دن آیت الله بروجردي کيمي چوخ آچيق - آيدين دينين سيياستدن آيريلماسينی ايستهR