İran dünyada yeganə ölkədir ki, uşaqları edam edir!

Babək Azəri   hüquqşünas

1990 - dan 2007 - yə kimi İranda 24 uşaq edam olunublar  və hal - hazırda  71 uşaq edam hökmünə məhkum olunub və  həbsxanada onun icrasını gözləyirlər

Bir dəqiqə gözlərimizi yumsaq və uşaqların dünyasını ürəyimizin istədiyi kimi təsəvvür etsək,  bu dünyada ancaq gözəllik, düzlük, eşq və təmizlik görəcəyik. Amma  şirin röya dolu gözlərimizi  İran adlanan məkanda açsaq, uşaqların acı vəziyyətin görərirk. Beləliklədə, bu şirin röya dəhşətli kabusa çevriləcək. Çünki bu dəhşətli məkanda uşaqların alış - verişi, küçə - bazarda dilənməsi, kərpic zavodu və ya xalça fabrikasında gündə 10 saatdan artıq işləməsinin və nəhayət, onların şallaq, həbs, edamla cəzalanmasının şahidi olacağıq.

   İranda 2000 - ci ilə kimi o analar ki, həbsə məhkum olurdular, eger onların uşaqlarına sahib çıxan yox idi. Bu uşaqlar 7-  8 yaşına kimi həbsxanada anaları ilə birlikdə yaşayırdılar. Amma 2000 - ci ildə belə qərara alındı ki, uşaqlar 2 yaşdan  sonra qohum - əqrəbələrinə,  saleh adamlara və ya yaxşı yaşayış təşkilatına ( sazimane behzisti )  ki, dövlət nəzarəti altında fəaliyyət göstərir, onlara təhvil verilsin. Burda qeyd etməliyəm ki, müxtəlif ekspertlərin nəzərinə görə,  İranda təqribən yarım milyondan ta bir milyona qədər sahibsiz uşaq var ki, onlar  böyük şəhərlərin küçə - bazarlarında avaradırlar və küçə uşaqları adı ilə məşhurdular.  Əgər bu faktı nəzərə alsaq, yaxşı yaşayış təşkilatının imkanlarının  azlığı və sahibsiz  uşaqların sayının çox olması səbəb olur ki, bu təşkilat uşaqların problemin həll etməkdə ciddi rol oyanaya bilmir.

    Əslində İran rejimi adı çəkilən təşkilatdan təbliğat vasitəsi kimi istifadə edir və çalışır etirazları susdura. Çox təssüf ki, bu səbəblərə xatir günahsiz uşaqların 7 - 8 yaşına kimi anaları ilə birgə zindanda yaşamaları bugünə kimi  davam edir və onların  zindan şəraitində ən çox gördüyü və təmasda olduğu adamlar  yaşlı qatı cinayətkarlar olur. Bu uşaqlar haqqında dəqiq statik məlumat yoxdur, eyni zamanda  onların fiziki və ruhi durumu haqqında xəbəri zindandan kənara çıxartmırlar.

   İranda icazə verilmir ki, tərəfsiz təftiş qrupları mövzu ilə əlaqədar həbsxanalara müraciət edib və araşdırmalar aparalar. Hətta bu mövzunun sözdə də aktual olması rejimi qəzəbləndirir. O uşaqlar ki, 7 - 8 yaşına kimi həbsxanalarda saxlanılırlar, azadlıqa buraxılandan sonra da  onlar  yüz minlərlə sahibsiz uşaqlara qoşulurlar. Təhsil yerinə öz başların dolandırmaq üçün küçə - bazarda maşınların şüşələrini yumaqla, ayaqqabı təmizləməklə, bəziləri dilənməklə və bəzi hallarda da yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi uşaq əməyi hesab olunmayan və dünyada qadağan olunmuş ağır iş növləri ilə, yəni kərpic zavodunda, xalça fabrikində  gün ərzində 10 saatdan artıq işləməklə məşğuldular.

    İranın anayasasının 30 - cu maddəsinin əsasında uşaqların təhsili pulsuz və icbari olmalıdır. Bundan da əlavə İranın cəza qanunlarının əsasında uşaqların təhsilinin qabağını almaq cinayət sayılır və bu işi görənlər gərək cəzalanalar. Buradan belə bir sual ortaya çıxır: İranın fars rejimi bu ağır sosial və iqtisadi şəraiti yaratmaqla küçə uşaqları adlananların təhsilinin qabağın alır. Bəs bu rejimi öz yazdığı qanun əsasında cinayət ilə ittiham etmək olarmı ?

    Güney Azərbaycanın Qərb vilayətində yerləşən İş Evinin müavini Əli Səhranəvərd  Fars New  Xəbər Agentliyinə verdiyi məlumata görə ” Urmuda 3000 -  dən artıq uşaq var ki,  həddi - buluğa çatmayıblar, yaşları 16 - dan aşağıdır, onlar  balaca fabrikalarda başmaq, kərpic və şüşə istehsalı sahələrində çalışırlar.” 

     Küçə uşaqlarını gözləyən yoxdur və əgər onlar ölüb - itələr onların boş yeri hiss olunmayacaq. Digər tərəfdən bu uşaqlar yaşayışın ağır şəraitindən yorulub və bir çıxış yolu axtarırlar. Eyni halda yaşlarının az olduğuna görə onları aldatmaq  da çətin deyil. Elə bu səbəblərə görə kriminal qruplar onlara çox maraq göstərirlər və şirin vədlər verib onlardan müxtəlif  formada sui - istifadə edirlər. Bu uşaqlar polis tərəfindən tutulanda cinayətin qurbanı olan uşaqlar kimi yox, əslində cinayəti şüurlu şəkildə etmiş cinayətkar kimi  rəftar edirlər. Bu günkü İranın  mədəni qanununun 1210 - cu maddəsinin 1 - ci əlavəsi və İslam cəza qanunlarının 49 - cu  maddəsinin 1 - ci əlavəsinin əsasında qızlar 9 yaşında və oğlanlar 15 yaşında elədikləri işin məsuliyyətinə cavabdehdilər və əgər cinayətlə ittihamlanarlarsa, onları da cəzalandırmaq olar. Bunun mənası odur ki, qızı 9 yaşından üstə və oğlanı 15 yaşından sonra  şallaq, həbs və  hətta edamla cəzalandırmaq olar. Beynəlxalq Əfv Təşkilatının verdiyi məlumata görə bu il, yəni 2007 - ci ildə İranda 2 uşaq edamla cəzalandırılıb. Onların birisi Məhəmməd Musəvi adlı 19 yaşında bu ilin aprelində edam olunub. Amma onun edam hökmü 16 yaşında verilmişdi. İkincisi Səid Qəmbər Zahi adlı uşaqdır ki, 17 yaşında bu il may ayının 27 - də Zahidan şəhərində edam olunub. Hal - hazırda İranda  71 uşaq edam hökmünə məhkum olunub və  həbsxanada onun icrasını gözləyirlər. Adın çəkdiyimiz beynəlxalq təşkilatın verdiyi məlumata görə 1990 - dan 2007 - yə kimi İranda 24 uşaq edam olunublar. Onların 11 nəfəri edam olunanda  hətta yaşları  18 - dən aşağı olub. Amma 13 nəfəri 18 yaşdan az olanda edama məhkum olub və 18 yaşları tamam olandan sonra  aldıqları edam hökmü yerinə yetirilib.

    İran bu il, yəni 2007 - ci ildə iki səbəbə görə, uşaqları edam etmədə dünyada birinci və utandırıcı yer qazanır. Çünki İran  yeganə ölkədir ki, bu il orada uşaqlar edam olunub və digər tərəfdən  yenə də müstəsna hal kimi qeyd etməliyik ki, İran yeganə ölkədir  onun cəza qanunlarının əsasında 18 yaşından aşağı uşaqları edamla cəzalandırmaq olar. İran 1975 - ci ildə Beynəlxalq Mədəni və Siyasi Hüquq müqaviləsinə qol çəkib. Bu müqavilənin 6 - cı maddəsi 18 yaşından az olan uşaqların edamına qadağa qoyur. 1994 - cü ildə İran Beynəlxalq Uşaq hüququ müqaviləsin təsdiqləyib. Bu sənədin 37 - ci maddəsində 18 yaşından az olan uşaqların edamına icazə verilməyib. Amma İran bu sənədə qol çəkəndə şərt qoyub ki, bu müqavilənin hər hansı maddəsi islam hüququna qarşı olsa, onun icrasına iltizam vermir.  Elə bu şərt ilə də uşaq edamında əlin açıq qoyub.

    Dünyada o ölkələr ki, uşaqları edamla  cəzalandırırdılar, onların edamına son qoyub və bu barədə olan beynəlxalq sənədlərə qol çəkib və öz cəza qanunlarında islahat aparıblar.

    1994 - cü ildə Yəmən və Zimbavə, 1997 -  ci ildə Çin cəza qanunlarında reforma aparıb və edam hökmün ancaq 18 yaşdan sonra yerinə yetirilməsini qərara alıblar.  2005 - ci ildə ABŞ - ın Ali Məhkəməsi qərar verdi ki, 18 yaşından az olan uşaqlara edam hökmü vermə Amerikanın anayasası ilə ziddir. Bildiyimiz kimi  Amerika 50 əyalətdən ibarətdir. Bu əyalətlərin 38 - də edam cəzası var, amma 12 əyalətdə edam cəzası ləğv olunub. O əyalətdə ki, edam cəzası var,  bəzi vaxt istisna hallarda 18 yaşından az olanlara da edam hökmü verilmişdi  və nəhayət, Ali Məhkəmənin qərarı ilə bu işə 2005 - ci ildə qadağa qoyulmuşdu.

    Pakistanda 2000 - ci ildə uşaqların edamına qarşı cəza qanunları islah edilib və edam hökmünə 18 yaş şərt qoyulmuşdu. Amma 2004 - cü ildə bu yaş şərti yenidən ləğv olunub, lakin 2005 - ci ildə yenidən 18 yaş şərti rəsmi şəkildə tanınmışdır.

    Dünya ictimaiyyəti İrana ancaq uşaqların edamı üçün yox, həm də məhkəmələrin ədalətsiz olduğuna görə də qınayır. İnsan hüququ ilə əlaqədar beynəlxalq qanunlarda qeyd olunur: ”Əgər bir fərd edam cəzası ilə hədələnir onun məhkəməsi çox dəqiq və ədalətli formada olmalıdır. “ BMT - nin İnsan Haqları  Komitəsi bildirir ki : “Ölüm cəzası bir istisna haldır və bu hökmü vermək üçün gərək iltizam verilə ki, məkəmə ədalətli formada olacaq. Əgər bu cür olmasa, ölüm hökmi özbaşna yaşayış haqqını ləğv etmə sayılır. Ədalətli məhkəmədən əsl məqsəd odur ki, müddəhim işgəncəyə məruz qalmaya və tutulan zamandan vəkil tutmağa və  onunla görüşməyə haqqı ola. Və əgər maliyyə imkanı olmasa, dövlət tərəfindən ona pulsuz vəkil tutula.” Çox təssüf ki, İranda edam olunan uşaqların barəsində bu iki aydın şərtlərə raiyyət olunmur. Misal üçün, uşaqlar cinayətlə ittihamlanıb və tutulandan sonra çox vaxt təkadamlıq kamerada saxlanırlar. Psixoloq alimlərin nəzərincə, müttəhimi təkadamlıq kamerada saxlamaq ağır işgəncə sayılır. Xüsusən uşaqlar ki, az yaşlarına görə açıq yerdə dinamik  hərəkəti sevirlər, onları təkadamlıq kamerada saxlamaq tez sındırır və etirafa məcbur edir. Bundan da əlavə uşaqlar tutulan zaman icazə verilmir vəkillə görüşələr. Sorğu - suallar və istintaq prosesi vəkilsiz icra edilir, ancaq ondan etiraf alandan və məhkəməyə aparılıb onun ittihamı şərh ediləndən sonra vəkillə görüşmək haqqı var. Əlbəttə, burda qeyd etməliyəm, əgər onun vəkili məhkəmənin ədalətsiz olduğunu etiraz edə, mətbuat və ya insan haqlarını  müdafiə edən təşkilatlara raport verə, bu zaman təhlükə yaranır ki, vəkildə tutulub həbs edilə.  Burada mövzunun açılması üçün iki uşağın edamı ilə bağlı bir az ətraflı məlumat verməyi lazım bilirəm. Onlardan birincisi Atifə Rəcəbi Sehalədir ki, 2004 - cü ildə 16 yaşında zinaya görə Neka şəhərinin mərkəzində ictimaiyyətin gözü qarşısında vəhşicəsinə dara çəkilib. Atifə son məktubunda edam hökmü verən hakimə belə yazmışdır :  “ Mən uşaq olarkan valideyinlərimin arasında çox davalara şahid olmuşam. Mənim anam atamdan boşanandan sonra maşın qəzasına təsadüfən  vəfat edib və ondan 6 ay sonra qardaşım çayda boğulmuşdu. Mən və bacım Məşəd şəhərində bir əfqanlı vasitəsi ilə böyümüşük. Nəhayət, Neka şəhərinə gəlib və atamın valideyinləri ilə bir yerdə yaşayırıq. Həkim tərəfindən təsdiq olunmuş sənəd var ki, mən psixoloji baxımdan adi vəziyyətdə deyiləm. “ Atifə məktubun sonunda hakimdən istəyir iddiasının sübutu üçün yaşadığı məhəllədə onu tanıyan admların nəzəri soruşulsun.  Və psixoloji baxımdan yoxlanması üçün həkimə göndərilsin. Bu məktubdan əlavə onu tanıyanların 43 nəfəri hakimə məktub yazıb və Atifənin psixoloji baxımdan sağlam olmadığın  xatırlatmışdırlar. Bu məktuba qol çəkənlərin bəziləri xəbər agentliklərinə verdikləri məlumata görə, Atifə özün 8 - 9 yaşında olan uşaq kimi aparır.  Əlbəttə, bu barədə bir psixoloqun qol çəkdiyi sənəddə var ki, adı çəkilən şəxsin psixoloji durumunun normalnı olmadığını, yəni ağlının azlığını təsdiqləyir. Bu cür aydın faktlara baxmayaraq, bu bəxti yatmış uşaq test üçün psixoloq yoxlamasına göndərilməmişdi. Atifənin hekayəsi ancaq yüz minlərlə sahibsiz olan uşaqlardan yalnız birisinin hekayətidir. Uşaqlıqda anası vəıfat edir, atası norkotik probleminə görə ona sahib çıxa bilməyib və  məcbur olub bir neçə il yad bir adamın, özünün də məktubunda göstərdiyi kimi əfqanlının himayəsində iki bacı yaşamışdırlar.  Nəhayət,  Neka şəhərinə gəlib və atasının valideyinləri ilə, 70 və 90 yaşında olan baba - nənələri ilə birgə yaşayıblar. Amma onların yaşlı və yoxsul olmaları səbəb olub ki, orda yaşayışdan çox çətinlik çəkələr. Və eyni halda müəyyən işi olmaya və təhsilə də özündə imkan görməyə. Elə bu səbəblərə görə, Atifə bir normal yaşayışın həsrətində yanırdı. O çox yaşlı kişilər ki, bu az yaşlı qıza şəhvət obyekti kimi baxırdılar, şirin vədələrlə onu aldadıb və cinsi münasibətdə sui - istifadə edirdilər. Uşağın 14 yaşı olanda iki dəfə, 15 yaşı olanda bir dəfə zinaya görə tutulub və bir neçə gün həbs və şallaqla cəzalanmışdır. Nəhayət, 16 yaşında zinaya görə tutulub və edamla cəzalanmışdır.

     Atifə hər dəfə tutulanda deyirmiş : ”Məni ailə qurma vədəsi ilə aldadıb sui - istifadə ediblər.” Amma polis və məhkəmə işçiləri ona cinayətin qurbanı  və elə körpəlikdən düzgün təlim - tərbiyə almayan, qeyri - normal ailədə böyüyən, eyni zamanda düzgün həyat şəraiti olmayan  uşaq kimi baxmamışdırlar. Əslində onunla qatı cinayətkar kimi rəftar etmişdirlər. Çünki İranın cəza sistemində qızı 9 yaşından üstə və oğlanı 15 yaşından sonra  şallaq, həbs və hətta edamla cəzalandırmaq olar.  Elə bu səbəbə görə Atifə edam yerində ağlıya - ağlıya “ Ələf, ələf” -- deyib özünü edam hökmü verən hakimin ayaqlarına atırmış. Amma bu bəxti yatmış qızın yalvar - yaxarına cavab olaraq hakim öz əlləri ilə dar ağacının kəndirini onun boğazına salıb və edam hökmün icra etmişdir.

    Qeyd edim ki bu hadisə dünya ictimaiyyəti tərəfindən nifrətlə qarşılandı. Beləki, BBC  Xəbər Agentliyi, Fransa, Almaniya, Hollandiya  bu barədə sənədli film düzəltmişdirlər. Həmçinin Avropanın onlarla mətbuat orqanında bu haqda məqalələr dərc olundu.

    Maraqlıdır, İranda  ölüm hökmü ilə cəzalanmış çox sayda  uşaq var. Amma bunların içində Atifənin ölmü daha çox poluliyarlaşmış və yuxarıda qeyd etdiyim kimi Avropa mətbuatında dəfələrlə verilmiş, eyni zamanda Fransa 48 dəqiqəlik film çəkmişdir. Əslidə buna səbəb bu uşağın ömrünün başdan - başa ədalətsizlik üzərində qurulması olmuşdur və həm də dövlətin uşaqlara qarşı düzgün konsepsiyasının olmaması da birinci yerdə durur. Məlumat üçün deyim ki, məhkəmə zamanı Atifə ədalətsiz gedişatdan, onun həyatının riskə qoyulmasını uşaq ağlı ilə belə qəbul edə bilməmiş və əsəbləşərək çadrasın hakimin üstünə ataraq qışqırmışdır. Hakim ona ölüm hökmü verir və özü şəxsən Tehrana gedib 24 saatın içində Ali Məhkəmə vasitəsi ilə təcili edam hömkün təsdiqlədir. Nəhayət, Neka şəhərinə qayıdıb və özü edam hökmün icra edir.

      Deyirlər şeytanın ən böyük hiyləsi bundan ibarətdir ki, çoxların inandırıb ki şeytanın vücudu yoxdur. Mənim fikrimcə şeytan var və bu cür ruhani paltarı geyinən daşürəkli hakimlər şeytanlardırlar.

     Aşağıdakı linkdə Atifə ilə bağlı bir neçə sənədli filmə baxa bilərsiniz

http://www.youtube.com/results?search_query=atefeh&search=Search

     Bir məşhur söz var deyərlər ki, xəstəni öldürməklə xəstəlik aradan getməz. Bu bir ağla batan sözdür və elmi baxışda da bir əməlin səbəb və nəticələrini aydınlaşdıralar, həmişə bir qayda olaraq səbəbin üstündə araşdırma apararlar. Çünki bir əməlin nəticəsi onu yaradan səbəblərdən asılıdır. Son illərdə yeni informasiya vasitələri -- satilet və bilgisayar texnikasından faydalanıb və dünyanın hər yerinə informasiya -- səs, yazı və film formasında göndərmək qat - qat rahat olub. Bu günkü dünyada insanların yaşadığı yerə baxmayaraq, virtual dünyada yığışıb müxtəlif mövzuları müzakirə edirlər. Əlbəttə, informasiyanın bu cür geniş yayılması səbəb olur müxtəlif ölkələrdə kütlə içində cinayətə baxım elmi nöqteyi - nəzərdən olsun və edam cəzasına, xüsusən uşaqların edamına qarşı antipatiya yaransin.

    Elə  bu da öz yerində səbəb olub ki, 1985 - ci ildən 2007 - ci ilə kimi dünyada 40 ölkə edam cəzasın ləğv edib. Bu ölkələrdən birisi də Şimalı Azərbaycan olmuşdur.

    Bu gün İranın daxilində və dünya ictimaiyyəti tərəfindən bu ölkədə uşaqların edam olunmasına qarşı  çox şiddətli etirazlar var. İranın geri qalmış rejimi çalışır həmişəki kimi bu barədə də ikiüzlü siyasət apara. O da bundan ibarətdir ki, uşaqların çoxuna edam hökmü verir, amma onun icrası üçün  onların 18 yaşının olmasını gözləyirlər.Bəzi vaxtda hələ 18 yaşı olmamışdan edam edir və hesabatlarında isə uşağın yaşın artıq göstərirlər. Bu cür faktlar çoxdur.  Yeri gəlmişkən qeyd edim ki, yuxarıda haqqında geniş bəhs etdiyimiz Atifə də 16 yaşında edam edilmışdır, amma bunun qeyri...qanuni olduqunu ictimaiyyət bildirəndə, məhkəmə orqanları onun 23 yaşı olduğunu quraşdırıb məlumat vermişdirlər. Lakin sənədlər bu yalanı da ifşa etmişdir.  Onun yaxın qohumları BBC Xəbər Agentliyinə qızın yaş kağızını fakt kimi göstərmişdirlər.

   Əlbəttə, İran rejiminin bu ikiüzlü siyasəti çayın axarına qarşı üzməkdən başqa bir şey deyil  və belə getsə uzun müddət davam tapa bilməz. Bu hiylələrlə dünya ictimaiyyətin aldatmaq olmaz. Bir neçə gün bundan qabaq İran prezidenti  Kolumbiya Universitetində çıxış etməmişdən qabaq universitetin rektoru Əhmədi Nijada xitab edərək demişdir : ”Bu il Beynəlxalq Əfv Təşkilatının verdiyi məlumata görə İranda 210 nəfər, o cümlədən iki uşaq edam edilibdir. “

     Hüquqşünasların nəzərinə görə,  İranda edama məhkum  olunan uşaqların hamısı ilə eyni cür rəftar olunmur. O uşaqların ki, səsi bir yerə çıxmır, çox rahat edam olunurlar. Amma o uşaqların ki, edam hökmü ilə bağlı  informasiya vasitələrində şərh verilir, daxildə və xaricdə etiraza səbəb olur, rejim onların edamın ya dala atır, ya da edam cəzasın ləğv edir.   Misal üçün, Leyla Mafi 17  yaşında 2004 - cü ildə zinaya görə edama və edamdan qabaq 99 şallaq zərbəsinə məhkum olunmuşdu. Amma  bu qızın  vəkili müvəffəq olmuşdu edam hökmün daxildə və xaricdə aktual edə və Beynəlxalq Əfv Təşkilatı reaksiya göstərib İranın rejiminə etiraz edə.  Elə bu da səbəb olmuşdu Leylanın tərcümeyi - halı mediya vasitələrində dərc oluna. Misal üçün, Leyla “Etimad” qəzetinin müxbirinə müsahibə verib və xatırlatmışdı ki, 8 yaşından anası tərəfindən əxlaqsızlığa yuvarlanmış, 9 yaşı olanda bir uşaq doğub və həmin il zinaya görə 100 şallaq zərbəsi ilə cəzalanmışdır. 12 yaşı olanda özünün və uşağının başını saxlamaq üçün bir əfqanlı kişiyə siğə olmuşdu. Amma bu kişinin anası da onu əxlaqsızlığa məcbur etmişdi. 14 yaşında yenidən zina ittihamı ilə tutulub 100 şallaq zərbəsi ilə təzədən, ikinci dəfə cəzalanmışdır. O, sonradan iki uşaq doğmuş və üç uşaq anası olmuşdu. Təqribən 15 yaşı olanda 55 yaşlı, iki uşağı olan kişiyə siğə olmuşdu və bu kişi vasitəsi ilə də əxlaqsızlığa sürüklənmişdir. Və nəhayət, 17 yaşında zinaya görə tutulub, edama məhkum olunmuşdu. Leyla Mafi mövzusu aktuallaşandan və dünya ictimaiyyəti bundan xəbər tutandan sonra İran rejimi dala oturub və onun edam hökmün ləğv edib.  Ölümün yerinə 3, 6 il həbs və 99 şallaq zərbəsinə məhkum etmişdir.

    Yuxarıda verdiyim izahatdan belə nəticə çıxarmaq olar ki, İran adlanan məkanda siyasi və iqtisadi şəraitin ağır olduğuna görə uşaqlar faciəli durumda yaşayırlar. Xüsusən Güney Azərbaycanda vəziyyət bundan da ağırdır.  Çünki Güney Azərbaycanlılar say baxımından çoxdurlar və eyni halda siyasi  və iqtisadi təzyiqlərə  məruz qalırlar.

      Bildiyimiz kimi İranda büdcənin bölünməsində Güney Azərbaycan ayrı - seçkiliyə məruz qalmışdı və son illərdə yoxsulluq əsl səbəblərdən biri olmuşdur ki, burada mühacirətin şiddəti artmışdır. Elə yenə də yoxsulluq amili bais olmuşdu ki, azyaşlı qızlar ana və atasın buraxıb qaçsınlar. Bu qızlar "qaçqın qızlar" adı ilə məşhurdular. Onlar evdən qaçandan sonra xiyabanlarda, küçə - bazarda avara olub, az yaşları olduğu üçün kafi həddə təcrübələri olmadığından yə narkotik mafiyasının tələsinə düşürlər. Bununla da narkotik maddələrin satılmasında onlardan sui - istifadə olunur. Ya da ki, insan alverçiləri tərəfindən   əxlaqsızlığa sürüklənirlər. Çox təssüf yeri var ki, onlar polis tərəfindən tutulanda onlarla cinayətin qurbanı olan azyaşlı gənclər kimi rəfdar olunmayır. Qatı cinayətkar kimi şallaqlanır və çox yaşlı cinayətkarlarla bir yerdə həbs olunurlar. Çünki İranın cəza qanunlarının əsasında qadınlar 9 yaşından məsuliyyət daşıyırlar. Nəhayət, həbsdən qurtarandan sonra,  heç bir dövlət orqanı bunlara sahib çıxmayır və onların normal yaşayışına şərait yaratmayır. Azyaşlı gənc qızların o biri  tərəfdən gəliri və evi olmadığı üçün  yenə də küçə və bazarda  olmaq onların aqibıtini gözləyir. Bu zaman əgər onların zahirləri xoş olsa, təklif olunur ki, siqə, yəni müvəqqəti nigahla  başların dolandırsınlar.  Bəziləri məcbur olub və uzun zaman müvəqqəti nigahlarla məişətlərini təmin edirlər. Başqa sözlə, bu azyaşlı gənc qızlar  çox yaşlı kişilərin şəhvət obyekti olurlar.

   Amma bunu da unutmamalıyıq Ki, 62 il bundan qabaq Güney Azərbaycanda Milli Hökumət tərərfindən 18 yaşı az olanlar uşaq hesab olunub və onların tərbiyəsi zamanı, istər məktəb və istərsə də ev olsun, fiziki güc tətbiq edib tənbeh etməyə qadağa qoyulmuşdu. Azərbaycan türkcəsində təhsil pulsuz və icbari olmuşdu. Sahibsiz uşaqlara Milli Hökumətimiz sahib çıxıb və onların təlim - tərbiyəsin öz öhdəsinə götürmüşdü. Uşaqlar mədəni, siyasi, elmi və idman sahələrində çox fəal olmuşdurlar. Şahidlərin verdiyi məlumata görə uşaqlar Pişəvərinin xüsusi diqqət mərkəzində idi. O həmişə bu sözləri xatırladırmış: “Azərbaycanın yaxşı gələcəyi bu qönçələrin gülə dönmələrindən asılıdı.”