|
|
İrandakı
hakimiyyət islam demokratiyası adı altında qadın
haqlarını tapdamaqla müsəlman dünyası üçün pis örnəyə
çevrilib. Ölkə əhalisinin yarısının
Azərbaycan türkü olduğunu nəzərə alsaq, o zaman
əhalinin təxminən 20 faizini azərbaycanlı qadınların
təşkil etdiyi nəticəsinə gələ
bilərik. Bu baxımdan, Tehran hakimiyyəti zərif cinsin
haqqını tapdayarkən bu, türk qadınlarından da
yan ötmür.
Bu günlərdə qadın hüquqlarının müdafiəçisi,
soydaşımız Şahnaz Qulaminin mənzilinə
ETTELAAT-ın əlisilahlı dəstəsinin hücumu yuxarıda
qeyd etdiklərimizi təsdiqləyən çoxsaylı
hallardandır.
Hazırda Avropada yaşayan, hüquqçu Babək Azərinin
məqaləsi də bu məsələyə həsr
olunub. Həmin yazını ixtisarla diqqətinizə çatdırırıq.
Müəllif məqaləsinə Adam Smitin
"Millətlərin sərvəti" adlı
əsərindən misalarla başlayaraq yazıb:
"Smitin kitabı ilə iqtisadiyyatın müstəqil elm
kimi təməli qoyuldu. O zamana kimi iqtisadiyyat, hüquq,
siyasət və əxlaq bir yerdə öyrənilirdi. İqtisadçılar
tərəqqi və inkişaf prosesində
əhəmiyyətli rol oynayan 4 amili - əmək, kapital,
xammal və yeri əsas sayırdılar".
Müəllif yazıb ki, əməyin, yəni insan qüvvəsinin
yarısını qadınlar təşkil edir. Elə bu
da onların iqtisadiyyatda kişilərlə bərabər
çalışdığını deməyə əsas
verir. B.Azərinin qənaətincə, belə bir şərait
hüquq bərabərliyi zərurətini ortaya çıxarır.
Qadınların əks cinslə siyasi və ictimai
sahədə hüquq bərabərliyi tələbi
təbiidir. Cinsi mənsubiyyətinə görə ayrıseçkiliklə
üzləşdikləri halda onlarda ruh düşkünlüyü yaranır,
intiqam və nifrət hissi baş qaldırır. Bu isə
nəticədə cəmiyyətin daxilində böhranın
yaranmasına səbəb olur, inkişafın qarşısında
maneəyə çevrilir. İran, Əfqanıstan və
ərəb ölkələrində qadınların cinsi zülmə
məruz qalması haqda bir çox halların olduğunu
bildirən müəllif yazıb: "Elmi tərəqqi
və texnikanın işkişafı nəticəsində
qadınlar kişilərlə fabrik və zavodlarda
bərabər çalışarkən cinsiyyət
məsələsi az yada düşmür...
Çağdaş dünyamızda insanlar qadın və kişi
olduqlarına görə deyil, daha çox informasiyaya malik olmaları
ilə fərqlənirlər. Elə bu baxımdan,
Azərbaycanın Quzeyi və Güneyində milli
hərəkatın tərəqqi və inkişafa meylinin
həmişə feminist mahiyyəti ilə də seçildiyini
söyləyə bilərik.
M.Ə.Rəsulzadənin başçılığı altında
Quzeydə qurulmuş Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Şərqdə
ilk dəfə olaraq qadınların seçib-seçilmək hüququnu
tanıdı. Eləcə də S.C.Pişəvərinin
rəhbərəliyi altında qurulumuş Azərbaycan
Milli Hökuməti də İranda qadınlara eyni hüququ
verdi..."
Müəllif tarixi baxımdan məsələni
dəyərləndirdikdən sonra bildirib ki, elə bu
tarixi yaddaş Güney Azərbaycanda qadınların milli mübarizənin
feminist mahiyyətinə inanmasına, habelə öz qurtuluşlarını
milli hərəkatın qələbəsində görmələrinə
səbəb olub.
B.Azəri yazıb ki, İranda Azərbaycan qadınları
ikiqat zülmə məruz qalırlar. Bir yandan türk, o biri
tərəfdən isə qadın kimi təzyiqlərə
tuş gəlirlər.
Müəllif məsələyə İran qanunları çərçivəsində
aydınlıq gətirməyə çalışaraq bunları
qeyd edib: "Ölkənin indiki mədəni qanununun 1210-cu
maddəsinin 1-ci əlavəsi və İslam cəza
qanunlarının 49-cu maddəsinin 1-ci əlavəsinə
əsasən, qızlar 9, oğlanlar 15 yaşında törətdikləri
əmələ görə məsuliyyət daşıyır
və qanun qarşısında cavabdehdirlər. Başqa sözlə,
cinayət əməlinə görə də
məsuliyyət daşıyırlar.
Elə bu cinayət məcəlləsinə əsasən,
ölkədə 18 yaşından aşağı
yeniyetmələri həbs, bir sıra hallarda isə edam
edirlər.
Beynəlxalq Əfv Təşkilatının məlumatına
əsasən, 2004-cü ildə İranda 3, bir il sonra 8, 2006-cı
ildə 4 həddi-büluğa çatmayan yeniyetmə edam olunub.
2004-cü ildə edam olunanlardan biri 16 yaşlı qızdır.
Atifə Sehalə zinaya görə Neka şəhərinin
mərkəzində əhalinin gözü qarşısında
dar ağacından asılmışdı.
Həmin hadisə beynəlxalq hay-küyə səbəb olmuşdu.
Çünki mövcud qanunlara əsasən, oğlanları həmin
cinayətə görə 15, qızları isə 9 yaşından
cəzalandırmaq olar.
Güney Azərbaycandakı azyaşlı qızlar da bu mürtəce
qanunların qurbanına çevrilirlər.
Güneyin Tehran tərəfindən ayrı-seçkiliyə
məruz qalması özünü büdcə ayırmalarında da göstərir.
Bu isə Azərbaycanda yoxsulluğun artması ilə
nəticələnir. Yoxsulluq amili azyaşlı qızların
ata-analarını tərk edərək evdən qaçmaları
ilə müşayiət olunur. Belələrinə "qaçqın
qızlar" adı verirlər. Bu qızlar şəhərlərin
küçə və bazarlarında dolanır, yetərincə
həyat təcrübəsi olmadığından pis
niyyətlilərin, o cümlədən narkotik maddə
satanların tələsinə düşürlər. Onlardan
belə işlərin icrasında istifadə edirlər. Acınacaqlı
haldır ki, yuxarıda vurğuladığımız yaş
həddinə görə onlarla hər hansı cinayətin
qurbanı olmuş azyaşlı yeniyetmə kimi rəftar
edilmir.
Həbsxanadan çıxdıqdan sonra isə onlara heç bir dövlət
orqanı yiyəlik etmir. Yeniyetmə qızların evi
olmadığından onlara zahiri gözəlliklərinə görə
siğə təklifi olunur, bu isə müvəqqəti hal
sayıldığından bir müddət sonra onların yeri
yenə küçə və bazarlar olur. Başqa sözlə bu
yeniyetmə qızlar yaşlı kişilərin şəhvət
obyektinə çevrilirlər.
Siğə cinsi və psixoloji xəstəliklərin
yaranması ilə də nəticələnir. "Şəhrzad
nyus" Xəbər Agentliyi İranın Təhsil
Nazirliyində çalışan vəzifəli dövlət
məmuruna istinad edərək bildirib ki, Güney Azərbaycanın
Zəncan şəhərində evdən qaçan qızların
64 faizini orta məktəblərin qız şagirdləri
təşkil edir".
Tarixdən misallar gətirən hüquqçu soydaşımız
Güney Azərbaycandakı mübariz qadınlarımızdan
Zeynəb Paşa, Telli Zəri kimilərini, hazırda
ərlərinə arxa olanlardan Abbas Lisaninin xanımı
Ruqiyyə Lisanini, Saleh Kamraninin xanımı Mina Kamranini,
Oqtay Babainin xanımı Nəsrin Rəzəvini örnək
göstərərək yazıb: "Bu xanımlar ETTELAAT
məmurları tərəfindən oğurlanaraq, işgəncəyə
məruz qalsalar da, milli haqların təmini uğrunda
həyat yoldaşlarının apardıqları mücadiləyə
dözümləri və mətanətləri ilə
dəstək olurlar...
Azərbaycan Milli Hökuməti dövründə qanunlar qəbul
olunduqca Məclis üzvləri əl çalıb, sevincdən göz
yaşlarını silirmişlər... Amma gözlərin
sevinci bir ildən çox sürmədi...
Bu mürtəce fars şovinizminin ideologiyası altında
olan hakimiyyətin yürütdüyü siyasət Azərbaycan qadınlarının
durumunu dözülməz həddə gətirib. İranın
mədəni qanununun 1043 və 1044-cü
maddələrinə əsasən, yaşından asılı
olmayaraq, qadın ilk nikaha atasından və ya babasından
yazılı izahat almalıdır. Amma 15 yaşına çatmış
oğlanların bu məqsədlə kimsədən
icazə alması vacib deyil.
Həmiin qanunun 942-ci maddəsinə görə, kişilər
4 qadınla daimi nikaha, sonsuz sayda siğəyə girə
bilərlər. 1130 və 1133-cü maddələr boşanmaqla
bağlıdır. Burada da qadınların haqqı tapdanır.
İslam cəza qanununun 220-ci maddəsinə
əsasən, ata və ya atanın atası oğlunu, qızını,
yaxud nəvəsini öldürərsə, onlar edamla cəzalanmırlar.
Ancaq ana və yaxud ananın atası bu sayaq cinayət işi
törədərsə, o zaman onlar edam olunurlar.
Öldürülmüş qadınların qan bahası kişinin qan
bahası pulunun yarısı qədər müəyyənləşdirilir.
İran mədəni qanununun 907, 913, 942, 946 və 947-ci
maddələrinə görə, ata və ya kişi ölərsə,
o zaman onun sərvətinin yalnız səkkizdə biri qadına
çata bilər. Həmin maddələrə əsasən, ölmüş
kişinin qanuni arvadına torpaq sahəsindən heç bir pay
düşmür. Əgər kişinin bir neçə qadını
olarsa, o zaman sərvətin səkkizdə biri onlar arasında
bölünür.
Məsələn, bir qadın əri ilə 3 il ömür sürüb,
onunla birlikdə torpağı əkibsə, oranın
abadlaşmasında bərabər çalışıbsa,
əri öləndən sonra bu qadına heç bir pay düşmür.
Bu mürtəce qanunlar ucbatından dul arvad taleyin ümidinə
buraxılır.
Qeyd etmək lazımdır ki, mirasdan oğulun payının
yarısı qədər qıza çatır".
Müəllif sonda İran rejimi kimi gerici hakimiyyətlərin
1980-ci ildə BMT-nin "Qadınların ayrı-seçkiliyə
məruz qalmasının ləğvi haqqında"
qətnaməsinə məhəl qoymadığını
da xatırladıb. Qurumun Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığının
hesabatında vurğulanıb ki, qaçqınların 80
faizini uşaqlar və qadınlar təşkil edir.
Belə vəziyyətin yaranmasında isə Tehran
hakimiyyətinin də rolu az deyil.
|
|
