CIA, 1953'TE KOMÜNİSTLERE KARŞI
İRAN'DA BİR GERİLLA
HAREKETİ
PLANLAMIŞ...
PLANDA, TÜRKİYE'DEKİ HAVA ÜSSÜNDE BİRKAÇ DÜZİNE KADAR İLAVE
SAVAŞ
UÇAĞININ DAHA KONUŞLANDIRILMASI
DA BULUNUYOR
Ömer Özkaya
ABD merkezi haber alma örgütü
CIA'nın 1953'te İran'da komünistlerin etkinliklerini artırmaları üzerine
Muhammed Musaddık hükümetini devirmek üzere bir gerilla
kampanyasının
yürütülmesini planladığı ortaya çıktı. Yeni yayınlanan bir kitapta yeralan ABD gizli dokümanlarına göre,
1952'nin sonları ve 1953'te bölgedeki ABD askeri varlığının artırılması ve İran'ın
güneyinde komünist karşıtı bir gerilla kuvvetinin harekete geçirilmesi planlanmış.
Musaddık hükümetinin ülkenin petrol kaynakları üzerindeki devlet kontrolünü artırmak
için devamlı teşebbüslerde
bulunması, Washington ve Londra'nın endişelerini artırmış.
Dr. Muhammed Musaddık
hükümeti,
19 Ağustos1953'te
ABD tarafından desteklenen General Fazlullah Zahedi tarafından
bir darbe ile devrilmiş ve yine ABD yanlısı
Şah
Rıza
Pehlevi sürgünden
ülkesine
çağrılmıştı.
İran'daki
hükümet
darbesi, CIA'nın İngiliz istihbarat örgütü SIS ile birlikte hazırladığı
"Ajax" Operasyonu sayesinde gerçekleşmişti.
Operasyon neticesinde İran bir kaosa sürüklenmiş
ve Musaddık'ın
devrilmesinin yolu açılmıştı. İran'da yapılan bu darbenin tüm planları Kıbrıs'ta
yapılmıştı.
Gazeteci- Yazar Ömer Özkaya tarafından kaleme alınan ve
Pegasus
Yayınları
tarafından
yayınlanan
"Pentagon'un İran Operasyonu" adlı
kitapta yeralan belgelere göre, o günkü ABD Başkanı
Dwight Eisenhower, planın başarılı olamayacağı konusunda kuşkuya
düştü.
"Plan
ters yöne
gidebilir, Komünist Tudeh Partisi'nden İranlı
komünistler
istikrarsızlık ve ekonominin kötüye
gitmesinden iktidarı
ele geçirmek
için
istifade edebilirler" diye Eisenhower endişeye
kapıldı.
Bu ihtimali ortadan kaldırmak için CIA, Tudeh üyeleri
ve diğer
İranlı
politikacıları
hedef alan bir gerilla kampanyası başlatmak için hazırlıklar
yaptı.
CIA,
başkent Tahran'ın çeşitli bölgelerinde, Komünizm karşıtı
direnişçiler tarafından kullanılmak üzere silah ve altın gömdü.
Belgelere göre, o günkü
ABD Dışişleri
Bakan Yardımcısı
Walter Smith, Beyaz Saray'a bir rapor sundu. 20 Mart 1953 tarihli bilgi notunda
Smith, İran'ın güneyinde CIA'nın bölgede
ABD destekli gerillalar ve istihbarat ajanlarının
operasyon yapabilmeleri için Kaşkai kabile liderleri ile bir anlaşmaya
vardığını
belirtiyor. Açıklanan
CIA planında
ayrıca,
Türkiye'nin
güneyindeki
askeri hava üssünde birkaç düzine kadar ilave savaş
uçağının
her ihtimale karşı konuşlandırılması
ve Irak'ın
güneyindeki
Basra'da da komünist iktidarın yayılmasını
önlemek
üzere
bariyer oluşturmak
amacıyla
bir donanma gücünün yerleştirilmesi yer alıyor.
ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı
Walter Smith'in
imzasını taşıyan planda yeralan diğer başlıklar
şöyle:
1- CIA halen Trablus, Wheelus Fieldta
USAF örtüsü
altında
hafif silah, cephane ve yıkım malzemelerine sahip. Stok, tedarike ihtiyaç
duymadan 6 ay boyunca 10 bin kişilik gerilla gücüne
yetebilecek seviyede. Diğer stoklar ise (New Jersey, İsmailiye
Süveyş
Kanal Bölgesi
ve Trablus'ta)
4 bin kişilik
gerilla gücüne
yetecek malzeme var. CIA şimdi mevcut stoka ilave olarak gıda
ve giyim malzemelerini değerlendirmekte. Bu ihtiyaçlar
hazırlanma
aşamasında.
2- Bu malzemeler 3 ya da 4 hafta içinde
hava ve denizyoluyla, Tudeh Partisi'nin komünist
darbesine direnecek İranın güneyindeki güçlü
aşiret
unsurlarına
(Kaşkai
aşireti)
nakledilebilir.
3- CIA, gerilla operasyonları
ve istihbarı
operasyonlar için
gizli güvenlik
koridoru oluşturulması konusunda İranın
güneyindeki
Kaşkai
aşiretiyle
anlaşma
yaptı.
Bu grubun 4 üyesine
CIA tarafından
telsiz iletişim eğitimi verildi. Bugüne kadar CIA, İrana
dağıtılmak
üzere
toplam 10 telsiz operartörü yetiştirdi. Diğerlerinin
eğitimi
sürüyor.
4- Tahran, Tebriz ve İranın
güneyinde,
personelin ve malzemenin İrana
dağıtılacağı
telsiz sinyal alım noktaları kurulmakta. Bir miktar iletişim
cihazı,
para ve altın
İranın
farklı
noktalarına
gizlendi, ayrıca
kayda değer
miktarda para Tahranda mevcut. " (BELGE
- 1)
"Potansiyel Liderlere Önem Vermeliyiz"
Ömer Özkaya tarafından kaleme alınan kitapta yeralan
bir başka belgeye göre ise ABD, 1951 yılında, içinde Türkiye'nin
de bulunduğu bazı ülkelerde, siyasi yöneticileri önceden belirleme
ve onları destekleme kararı almış. Kitabın konuyla
ilgili bölümü şöyle:
"Takvimler 14 Şubat 1951'i gösteriyordu. Amerikan Dışişleri
Bakanlığı'ndan; Yakın Doğu-Güney Asya ve Afrikayla
ilişkilerden sorumlu bakan yardımcısı George C. Mc Ghee, Türk-Yunan-İran
İlişkileri Daire Başkanı William M.Rountree, Yakın Doğu
İlişkileri Daire Başkanı Lewis Jones, Orduyu temsilen; Hava
Kuvvetleri Sekreteri Thomas K.Finletter, Amerikan Doğu Atlantik ve Akdeniz
Deniz Kuvvetleri Komutanı Amiral Robert B.Carney ve Atina Büyükelçisi
John E.Peurifoy, Ankara Büyükelçisi George Wadsworth, Tahran Büyükelçisi
Henry F.Grady, Bağdat Büyükelçisi Edward S.Crocker ve diğer bölge
ülkelerindeki bazı Amerikan diplomatları, ABD'nin İstanbul
Konsolosluğu binasındaydılar. Burada,
bir hafta süren toplantıda onlarca kararlar alındı. Ancak şu
karar son derece önemliydi: "...Yunanistan, Türkiye, İran ve Yakın
doğu ülkelerinde halklarına liderlik yapabilecek kapasiteye sahip
bireylere özel önem vermeliyiz"
(BELGE - 2)
Kitap'ta yayınlanan bir diğer ilginç belge ise 1951
tarihli ve ABD'nin Ankara büyükelçisi George Wadsworth imzalı. Büyükelçi
Wadsworth, ABD Dışişleri Bakanlığı'na gönderdiği
telgrafta " Türkiye
de Kürt sorunuartık yok, Kürtler diğer Türk vatandaşları
ile eşit şekilde yaşıyor. Kürt sorunu yaratmak için
gösterilen bütün çabalar dış kaynaklıdır." diyor. (BELGE
- 3)
"Her Subayın Biyaoğrafisi Elimizde Olmalı"
İran'da
yapılan bu darbeden, CIA acaba ne gibi dersler çıkardı? Kitapta
bu konu, CIA belgelerinden aynen
aktarılıyor. İlgili bölüm şöyle:
"Ajax Operasyonu'nun Askeri Kritiği...
Eğer
CIA askerî güçleri kullanarak bir hükümeti devirmek isterse, bu durumda
CIA, dost güçleri belirlemeli, onlarla bağlantı kurmalı ve
onları başarılı bir biçimde kullanmalıdır. Askerî
darbeye teşebbüs etmeden önce, öncelikle potansiyel olarak kullanıma
elverişli olan güçlerin varlığı belirlenmeli ardından
darbe kararı verilmelidir. Deneyimler göstermiştir ki, problemi sırtlanması
ihtimali olan askerî personel ile ilgili olarak mümkün olduğu kadar çok
detaylı biyografik bilgi toplanılmalıdır. Biyografik
bilginin kısa bir zaman dilimi içerisinde toplanılması imkansızdır.
Bu tür bilgi süreklilik temeli üzerine rapor edilmelidir ve ne kadar önemsiz
olursa olsun, her bir görevli ile ilgili tüm bilgiler toplanılmalıdır.
Askerî personelin biyografisi ve motivasyonları ile ilgili olarak elimizde
yeterli düzeyde enformasyon bulunduğunu varsaydığımızda,
bundan sonra yapılacak olan iş, inceleme altına alınan her
askerî personelin karakterinin belirlenmesidir. "
Amerika'nın
Darbe Dosyası
Kabarık
ABD; 2. Dünya Savaşı'ndan
bu yana dünyanın
çeşitli
yerlerinde darbe girişimlerinde bulundu.1945 yılından
sonra süper
güç
haline gelen ABD, kendisine yakın yönetimleri iktidarda tutabilmek için
CIA aracılığıyla
gerçekleştirdiği
darbelerle çeşitli
ülkelerin
yönetimlerini
değiştirdi.
1953'de İran'da
Dr. Musaddık'ın İran petrollerini işleten İngiliz
ve Amerikan şirketlerini devletleştirmesi üzerine
harekete geçen Amerikan ve İngiliz ajanları
bir askeri darbe ile Musaddık yönetimini devirip yerine halk desteğinden
yoksun ve antidemokratik Şah rejimini geçirdi. 1954'de Cenevre Görüşmelerinde
tarafların mutabakatıyla Vietnam'da serbest seçimlerin
yapılması
kararlaştırılmış
fakat Amerika komünizm tehditi gerekçesiyle Vietnamlıların
özgür
iradelerine karşı çıkmıştı. Bu nedenle ortaya çıkan iç
savaş
sonucunda binlerce masum Vietnamlı ve Amerikan askeri hayatını
kaybetti.
1954'de demokratik yollarla seçilen
Guatemala Devlet Başkanı Jacoba Arbenz'e karşı CIA askeri darbe düzenledi.
Arbenz'in toprak reformudan rahatsız olan Amerikan firmaları
tarafından
hedef seçildiği
belrtiliyor. 1959 yılında ABD'nin işbirlikçisi
olan Batista yönetiminin Fidel Castro ve Che Guevara tarafından
devrilmesiyle harekete geçen ABD yönetimi
mülteci
Kübalıları
örgütleyerek
Domuzlar Körfezi çıkarmasını
yaptı
fakat başarısız
oldu. 1963 yılında
Dominik Cumhuriyetinde seçimle işbaşına gelen Juan Bosch'u darbe ile uzaklaştırdıktan
sonra Washington yönetimi iktidardaki cunta yönetimine
direnen kitleleri dağıtmak için askeri birlikler gönderdi.
1973 yılında
Şili'de
demokratik seçimlerle iktidara gelen Salvador Allende'nin yerine dikdatör
Pinochet askeri diktatörlüğü kuruldu.
1979 yılında Nikaragua'daki Sandinista yönetimine
karşı
ABD, Contraları
örgütledi.
Hatta Reagan yönetimi Contralara silah temin etmek için
İran'a
gizli yollardan silah sattı. Bu olay tarihe İrangate
skandalı
olarak geçti.
2002'de ABD'ye karşı baş kaldırmanın sembolü
haline gelen Küba
Devlet Başkanı
Fidel Castro ile yakın ilişkiler kuran Venezuala Devlet Başkanı
Hugo Chavez'in yönetimine karşı Amerika tarafından
darbe düzenlendiği
öne
sürüldü.
Venezualla'da son günlerde artan gösteriler ve grevlerin sorumlusu olarak
Washinton yönetimi gösteriliyor. 2002'de, 11 Eylül
olaylarının
ardından
Afganistan operasyonu ile kendine yakın Hamid Karzai yönetimini
iktidara getirien Amerikan yönetimi "kitle imha silahı"
yalanıyla
da Irak'ın
yönetimini
değiştirdi.
belge_1
belge_2
belge_3
CIA_nin_devirdi__i_Basbakan_Musaddik_1963_yilinda_evinin_bahcesinde
CIA_isbirlikcisi_General_Fazlullah_Zahedi_Basbakan_oldu