2006 دا تورک دونیاسی(1)

  گئچه ن ایلین سیجیللی سینه باخاراق گله جه ک ایله(2007) دوغرو نه ایش لر گؤره بیلیریک ، نه ایش لر گؤرمه لی ییک سورغوسونا داها یاخشی جاواب وئره بیلریک. بونون لا بیرگه گئچن ایل کی پئرفورمانسیمیزی دا  دیرله ندیره بیله ریک.

بیرینجی بولوم

گونئی آذربایجان

گئچدیگیمز ایل گونئی آذربایجان اوچون بیر تاریخی سیناو(امتحان) ایلی وبیردؤنوم نوقطه سی اولدو.

گونئی آذربایجان تورک لری ایل لردیر چئشیدلی فورصت لرده ایران شوونیست رژیمی نین آیریم جیلغا(تبعض) دایان یونتیم پولوتیکاسینا اولان اعتراض لارینی دیله گتیریب. داها عادل، یوردداش لاری آراسیندا سوی ، دین، مذهب ودیل فرقی قویمایان بیر دئولت ایستمک ده دیرلر. بو ایستک لرینی بابک قالاسیندا و اونا بنزه ر مدنی اعتراض لار واسیطه سیله اورتایا قویماغا چالیشماق دادیرلار.آمما ایران دا کی فاشیست یاپی(ساختار) بونلاری دیققت آلماغی  بوراخیب، زوربالیغلا باش ووراراق سوسدورماغی ترجیح ائمیش دیر.2005 ایلینده بابک قالاسی حرکاتینی انگل له دیینی  سانان ایران رژیمی 2006 دا خورداد آیاقلانماسی ایله قارشیلاشدی.

شک سیز گونئی آذربایجان آچیسیندان ایلین أن اؤنملی حادیثه سی  خورداد آیاقلانماسی دی. میللتیمیزآذربایجانین هارداسا بوتون شهرلرینده ایران شوونیست لرینه قارشی اعتراض لارینی اورتایا قویاراق آذربایجاندا گئدن میللی اویانیش وآزادلیق حرکتی نین بیر قورتولوش حرکتی اولدوغونو ایثبات لادیلار. خورداد آیی دئوریمی گونئی آذربایجان میللی حرکتی نین، کوتله لری سفربر ائتمک گوجونو، میللی حرکتین ایدولوژیک تمل لی نین گئدره ک داها نئت و بلیرگین اولدوغونوگؤستردی. آیریجا بوتون باسکی ،آسیملاسیون پولوتیکالارینا باخمایاراق آذربایجان تورک لری نین میللی کولتور و کیملیک لرینه نه قدر حساس وباغلی اولدوق لارینی وبو میللی کیملییی قورماق اوچون أن آغیرتاوانی (هزینه) وئرمه یه حاضر اولدوق لارینی دا گؤستردیلر. آیریجا بو آیاق لانما آذربایجان  میللی حرکتی ائورلرینی (تکامل مرحله لرینی)بیر بیری آردینجا گئچیر مکده اولدوغونو دا گؤسترمیش اولدو.

بو ایل گونئی آذربایجان اؤز ایچ دارتیشمالاریندا دا بعضی آددیم لار آتدی. بو دارتیشملارا بیر چوخ آیدین و تانینمیش میللی فعال آی اویناتار کیمی اوزاقدان باخدی. بو موضوع دا گؤستر دی کی آذربایجان لی لار ایچ مسئله لرینی مدنی بیر شکیل ده دارتیشماق وچوزوم لر یاراتماق دا چوخ گئری ده دیر لر. داها چوخ تارتیشاراق تارتیشما کولتورونو بیر بیر لرینی قارالاماقدان فرقلی بیر شئی اولدوغونو اؤیرنمه لیدیرلر. یانی بو قونودا چوخ چالیشما لی دیرلار.

 آیریجا بودایرتیشمالارآذربایجان آیدین و تانینمیش فعالاری نین نه قدرمئسله له لره دیرین و کؤک دن باخامادیق لارینی دا(دایاز باخدیقلارینی) گؤستردی. چونکو بو دارتیشمالارا قیراقدان دوروب باخماق آذربایجان میللتی اوچون یاپیلاجاق أن بؤیوک پیس لیک لر ده ن بیری دیر. بایراق دارتیشماسی و بعضی تشکیلات و شخیص لرین گونئی آذربایجان میللی حرکتینی بابالارین ایرثی اولاراق گؤرره ک ،اوز تکه له رینه(انحصار) گئچیر مه ک ایسته مه لری هئچ ده کیچیک بیر موضوع دئییل.

سئوینج یئری وار کی حرکتی اؤز اللرینه گئچیرره ک ایسته دیکله ری یؤنه چکمه گه چالیش سالاردا بونو باشارامایب و افشاء اولدولار.

 بو ایل گونئی آذربایجان میللی آزادلیق حرکتی اوچون، قابغینی قریب و دونیایا آچیلما ایلی اولدو و بیر چوخ اولوس لار آراسی قوروم و قورولوشلارین دیققتینی اؤزونه چکمه گه باشاردی. بونون گئرچک له شمه سینده خورداد آیاق لانماسی اساس رولو اوینادی. آورپا، آمریکا و دونیانین دؤرود کوشه سینده یاشایان و هئچ بیر ایداسی  اولمایان چالیشقان آذربایجان لی لارین رولونو دا اونوتماماق گره کیر. بیر نئچه اؤلکه نین پارلمان و دیش ایش لری نین بو مسئله ایله  ایلگیلی گؤروش بیلدیرمه لری گونئی آذربایجان میللی آزادلیق حرکتی نین اولوس لار آراسی پلاتفورما داشینماسینا سبب اولدو.

خورداد آیاق لانماسی 2006  ایلینی هارداسا گونئی آذربایجان اوچون بیر یئنی دن دوغوش ایلی یاپدی. چونکو آیاق لانمادا اورتایا قویولان اولکو تامام ایله آذربایجان تورک لوگو، ومیللی کیملیک یه صاحیب چیخماق اوستونه  قورولموشدو.

بو آیاق لانما دیگر طرفدن ده آذربایجان میللی آزادلیق حرکتینه یئنی بیر جانلیلیق ویئنی بیر روح گتیردی.

گونئی آذربایجان بیر ایلین ایچینده بویوک آدیملار آتی  2006 دا گونئی آذربایجان چوخ گوجلو اولماسادا اؤزونه مخصوص مئدیا گؤره لارینی یاراتاراق حرکت ده باش وئرن گلیشمه لری یانسیتماقدا (انعکاس وئرمکده) چوخ باشارلی ایش لر گؤرموش لر. بورادا بوتون وئب سایتلار، وئب لاق لارین چالیشانلاری هئچ بیر مادی بکله نتی لری اولمادان بؤیوک بیر فداکارلیق اؤرنگی اورتایا قویموش اولدولار.

آیریجا بو وئب سایت لار گونئی آذربایجان میللی فعاللاری نین فیکیرلرینی بیر بیرینه اینتیقال ائتدیرمک و تارتیشما زمینی یاراتماق داکی پای لاری دا اؤنملی اولموشدور.

دیگر طرفده ن بو سایت لارآذربایجان آیدین لاری نین فیکیرلرینی اورتایا قویا بیله جک مئیدان یاراتاراق فیکیرسل اوره تیمین آرتماسینا ویازیلی ادبیاتی میزین گلیشمه سینه قاتقی ساغلامیش دیر.

2006 میلادی ایلینده گونئی آذربایجان چوخدان حسرتینی چکدیگی تلویزیونونا قاووشوب بو یؤنده  بیرنئچه باشقا گیریشیم ده باشلادی. آیریجا وار اولان اینترنت سایتلارینا یئنی لری  اکله نیب و بو ساحده پورفوسینه لیک اؤنم قازاندی.

گونئی آذربایجان توپراقلاریندان اوزاق دا یاشایان آذربایجان لی لاردا بو ایل گونئی ده کی دئوریمدن گوج آلاراق دونیانین بیر چوخ باش کندی و اؤنملی شهرلرینده شوونیست رژیم ین سفیرلیک لری نین قارشی سینادا آکسیالار گئچیردره ک میللی حرکتین حاق سسینی دونیایا چاتیرماقدا بؤیوک بیر آددیم آتمیش اولدولار.  آنکارا،ایستانبول،برلین، ونکوور، استکهلم ، برلین، باکی کیمی آذربایجانلی لارین یوغون اولاراق یاشادیق لاری اؤلکه لرده ایران شوونیست لری پوروتوستو ائدیلدی .

بوآیاق لانما ایران دا کی پارامئترلری و گوج دنگه له لرینی آلت-اوست ائتدی وایران ایله ایلگیلی بوتون معادیله لری دییشدیردی. بو آیاق لانما ایل لردیر ایران اوپوزیسیونون گیزلتمه ک و حتی یوخ سایماق ایستدییی آذربایجان میللی حرکتینی کور گؤزلری ایله ده اولسا گؤرمه یه مجبور قیلدی.

دئولتین بوتون اولومسوز(منفی) و ییخیجی(مخرب) پولیتیکالارینا باخمایاراق آذربایجان یئنه ده پئترول دیشندا کی صادرات دا بیرینجی یئر آلدی . بو دا گونئی آذربایجان اینسانلاری نین نه قدر ائکونومیک اولاراق اوره تکن، چالیشقان اولدوغونو گؤستریر.آمما هله ده آذربایجان بؤلگه سینده اؤنملی بیر یاتیریمین اولماماسی دا دیققت چکمک ده دیر.آذربایجان دا هله ده اینسان لار ایش اوچون ایرانین مرکزی بؤلگه لرینه(فارسبولگه لرینه) کوچ ائتمک ده لر. بونون بیر دلیلی ده آذربایجان دا کی توکتمک آلیشقانلیغی نین(فرهنگ مصرفی) گئله نه کسه ل اولماسی و اینسان لارین پولو خرج ائتمک یئرینه پس انداز(پولو یغماق) ائتمه لرینده یاتیر کی بو یغیلان پوللاربانک لار واسیطه سی ایله فارس بؤلگه لرینده سرمایه گذارلیق ائدیلمه کده دیر. 

2006 گونئی آذربایجان اوچون کولتورل آچی دان چوخ باشاری لی بیر ایل اولمادی. چونکو احمدی نژاد ین گلمه سی ایله کولتورل اورتیم ساحه سینده بؤیوک قیسیتلاما لار اولدو. آمما بیر طرف ده ن ده بو گرچه یه دیققت ائتمه لی ییک کی یئترینجه اوخوماغا، یازماغا، آراشدیرماغا زامان آییرمادیق واؤزوموزو اوخوماغا آلیشدیرانمایدیق.

2007 ایلی گونئی آذربایجان اوچون چتین بیر ایل اولاجاق کیمی گورسه نیر.2007 ده حرکت ایکی جبهه ده ساواش وئرمه یه مجبور قالاجاق. شووونیست لرین آرتان باسقیلاری واؤز ایچینده کی لومپنلرایله داها اورگوتلوبیر موجادیله وئرمه لیدیر.

Umud Evren

ulashoz@yahoo.com