اورتوقرافی و عاشورا

سید حیدر بیات

 

قوم شهرینده تورک‌لر تورکلر چوخونلوقدا یاشاییرلار. اؤزلجه بو ایکی ایل عرفه‌سینده بو مسئله هامی‌یا آیدین اوْلوبدور. شهرین خیاوانلاریندا هر دیلدن چوْخ ائشیدیلن تورکجه‌دیر. قومدا بیر نفرین فارس دانیشماق خسته‌لی‌یی اوْلماسا بلکه نئچه گون فارسجا دانیشمادان اؤز گونده‌لیک ایشلری‌نی هئچ بیر سوْرون یارانمادان ایره‌لی سوره بیلر.

نئچه ایل بوندان اؤنجه طلبه یولداشلاریمیزدان اوچو  "بو گون موطلق فارسجا دانیشمایاجاییق" دییه سؤز بیر اوْلموشدولار. بونون سونوجو چوْخ ایلگینج اوْلموشدو، اوْنلارین دئدی‌یینه گؤره او گون هئچ بیر یئرده موشکوله توخونماییب بلکه فارسلاردا اونلار ایله تورکجه دانیشماق زوْرونا قالمیشدیلار.

بو شهرده تورکلرین پتانسیلی، هر زاماندان چوْخ محررم آییندا بللی اوْلار. محرم عزادارلیقلاری ائتنیکسل اولدوغونا گؤره هر بیر کند و یا منطقه اؤز حسینیه‌سینه و هیئتی‌نه ییغیشیب اؤز مداحلارین و نوْحه اوْخویانلارین دینله‌یه‌رلر. بئله‌لیکله یوزلرجه تورک هیئت بیردن شهرین خیاوانلارینا تؤکولوب اؤز دیللرینده نوحه دییه – دییه حرمه دوْغرو یولا دوشرلر. ایلگینج بوراسی‌دیر کی چوخداندان بری قوما کؤچموش و آسیمیله‌یه معروض قالمیش بوْیلار و طایفالار و کندلرین اینسانلاری دا بو حالدا تورکجه اوخویارلار. بو ایش سنتی و گله‌نک‌سل اوْْلاراق دیلیمیزین ان بؤیوک مودافیعه‌چی‌سی‌دیر.

***

نئچه ایل بوندان بری رسم اولوب‌دور کی محررم آیی ماشینلارین اوستونده بیر مصراع نوحه یوخسا بیر تیکه دویغوسال سؤز یازیلیر. طبیعی‌دیر کی ایرانین رسمی دیلی! فارسجا اولدوغونا گؤره بو یازیلاردا فارس دیلینده گئدیر. البته من تهران و قومو دئییرم آذربایجان شهرلریندن خبریم یوخدور.

هر حالدا ایکی گون بوندان اؤنجه بیر وانئت ماشینی‌نین اوستونده تورکجه بیر یازی منی شاشیردی. بو شاشماق اساسن تورکجه یازیدان آسیلی دئییل‌ایدی نییه کی قومدا و ساوه‌ده آرا – سیرا ماشینلارین اوستونده تورکجه یازی‌یا راستلاشماق اولور، شاشماغیمین سببی بو ایدی کی بو یازیدا اورتوقرافی قایدالاری گؤزه چارپیردی و قوللاری قلم جومله‌سی بئله یازیلمیشدی: "قوْل‌لاری قلم"

بو ایش نهایت درجه‌ده سئویندیریجی‌ایدی منه. نییه کی اینترنت و مطبوعات صحیفه‌لرینده اونودولان اورتوقرافی قایدالاری ماشین‌لارین اوستونده قوللانیلیر. نه ایسه سوْنرادا بیلدیم کی نئچه غئیرتلی و ایش بیلن گنج‌لریمیز سؤز بیر اوْلوب بو مذهبی و کولتوره‌ل ایشی باشلاییبلار.

ائشیتدی‌ییمه گؤره دؤرد مینه یاخین ماشینین اوستو بئله یازیلیب، و شهرین جووی بوسبوتون ده‌ییشیلیب‌دیر.

بئله‌لیکله دیلیمیز گئنل اولاراق یازی‌‌یا دا کئچیر و فارسلاشمیشلار  دئمیشکن "نرم افزاری" بیر تپکی ایله تورک کیملی‌یی بو شهرده باش قالدیریر.

 

----------------------------

www.hbayat.com