قوم
- ساوه عاشیق
موحیطي (1)
و
کیتاب
تانیتیمی
دوکتور
علی
قافقازیالی
کؤچورندهن:
کئچن
اون ایلده
گئجه گوندوز
اؤزونون و
عائیلهسینین
و اؤیرنجیلرینین
امهیینی
ایران تورک
ادبیاتی و
کولتورونه
صرف ائدهن
دوکتور علی
قافقازیالینین
نئچه آی
بوندان اؤنجه
"ایران تورک
عاشیق
موحیطلری"
آدلی کیتابی
تورکیهده
یاییملاندی.
دوکتور
قافقازیالی
بابالاریمیز،
زمخشری و
کاشغارلی
ماحمودون عرب
و تورک اؤلکهلرین
قاریش قاریش
گزدیکلری
کیمی، ایران
تورک شهر،
کندلرین
قاریش قاریش
گزیب،
عاشیقلارلار(aşıqlarla)
یاخیندان
گؤروشوب
دانیشارکن بو
کیتابی
توپلاییبدیر.
دئمهلی
ایندی ایران
یازارلارینین
ایچینده "قوم
ـ ساوه"
ماحالینین
یئرلی تورک
توپلومو بیر "تانینمامیش
آدا" کیمی
اولاراق،
دوکتور
قاقفازیالی
بو آدانی کشف
ائدیبدیر.
البت ایکی
یازاریمیز،
رحمتلی علی
کمالی و مهران
بهارینین
امکلرینده
اونوتمامالیییق.
من
اؤزوم دوکتور
بهیین
چابالارینا
بو ساحهده
یاخیندان
تانیق اولوب،
و اونا اؤرکدهن
ساغ اول
دئمیشم. او گونلر
دوکتور بهی
بیر هفتهیه
یاخین قومدا "تورک
ادبیات
اوتاغی"نا
قوناق اولوب،
و اوتاقدا
اویه اولان
نئچه گنج اونو
دستکلهییردیلر.
آمما دوغروسو
دوکتور بهیین
سارسیلماز و
هر گون 18 -19
ساعاتا قدر
چالیشدیغی
هامینی یوروب
نهایت اؤز
آرامیزدا
بؤلوشوب و هر
کیمسه معین
ساعاتلاردا
دوکتور بهیین
خیدمتینده
اولماق
قرارینا
گلمیشدیک. و
اؤِز
ایچیمیزده
اونا "دمیر
حوجا" لقبی
وئرمیشدیک.
سونرالار
دوکتور بهیین
اوغلو یاووز
سلیم بهیله
گؤروشدوکده
بو ماجرانی
اونا نقل
ائتدیم،
یاووز بهی "آتام
ائله بوردادا
بئله دیر،
گئجه گؤندوز
تانیماز"
دئدی.
دوکتور
قافقازیالی،
تکجه گونئی
یوخ، بلکه
قوزئی عاشیق
موحیطلرینی
تانیتدیرماقدا،
و حتی اورتا
آسیادا اولان
اوزان صنعتی
اوزره چوخلو
زحمت چکیب و بو
ساحهده دئمهلی
ان زنگین و
تایسیز
معلوماتا
مالیک اولان
بیر اینساندیر.
دوکتور
قافقازیالینین
اثرلریندهن:
ایران
تورک ادبیاتی
آنتولوژیسی 6 ج" (دؤرد
مین صحیفهیه
یاخین بیر
دائره
المعارف)
میکائیل
آزافلینین
دیوانی
قیرخ
ایللیک قارا
گونلر (نمایشنامه)
ارمنی
مظالمی
و...
آد آپارماق
اولار.
"ایران
تورکلری
عاشیق
موحیطلری"
آدلی کیتاب
بو ایل
(2006) 313 صحیفهده
ارزروم شهرینین
افست اثر
یاییم
ائوینده
یاییملانیدیر.
بو
کیتاب 8 بؤلومدهن
عیبارتدیر:
هر
بؤلومده بحثلر
بئله دوام
تاپیر، اؤرنک
اولاراق
تبریز
قاراداغ
عاشیق
موحیطینده
باشلیقلار
بئلهدیر:
-
تبریز
قاراداغ
عاشیق موحیطینین
دئموگرافیک
یاپیسی
-
تبریز
قاراداغ
عاشیق موحیطی
نه منسوب قدیم
عاشیقلار
-
تبریز
قاراداغ
عاشیق
موحیطین ده
قوللانیلان
چالغی آلتلری
و آؤزهللیکلری
-
تبریز
قاراداغ
عاشیق
موحیطین ده
بولونان
عاشیق – اوزان
ادبیات
اوجاقلار
-
تبریز
قاراداغ
عاشیق موحیطی
خالق حیکایه
لری و
دستانلاری
-
تبریز
قاراداغ
عاشیق موحیطی
عاشیق
هاوالار
-
تبریز
قاراداغ
عاشیق موحیطی
نی بسلهیهن
قایناقلار
-
تبریز
قاراداغ
عاشیق موحیطی
نه منسوب
چاغداش
عاشیقلار
-
تبریز
قاراداغ
عاشیق موحیطی
نه منسوب
بالابانچیلار
-
تبریز
قاراداغ
عاشیق موحیطی
نه منسوب
قاوالچیلار
-
تبریز
قاراداغ
عاشیق موحیطی
نین قدیم
اوستاد
عاشیقلاریندان
بعضیلری
کیتابدا
هر موحیطین
چالغی آلتلری،
و عاشیق
بالابانچیلار
و ها بئله
عاشیق
ادبیاتین
آراشدیران
یازیجلارین
شکیللریده
بول بول
گتیریلمیشدیر.
کیتابین
تصحیحینده
یازارین ایکی
اؤیرنجیسی:
دوکتور بهادر
گوجو یئتر، و
حمزه قولو
قیسادا
یاردیمچی
اولوبلار.
طبیعیدیر
کی ایندییه
کیمی تبریز،
اورمو و زنگان
عاشیقلارینین
اوزهرینده
گونئی درگیلرینده
آز چوخ
آراشدیرمالار
و یازی، مقاله
و کیتابلار
یاییلیبدیر.
آمما قوم،
قاشقای و
خوراسان تورک
عاشیق موحیطلری
حاقدا بیلگیلریمیز
یوخ کیمیایمیش.
اونا گؤرهده
چالیشاجاییق،
کیتابین اوچ
سون
بؤلومونو،
یانی قوم –
ساوه،
قاشقای، و
خوراسان ـ
تورکمنصحرا
عاشیق موحیطلری
بؤلوملرینی
کؤچوروب،
اینترنیت
صحیفهلرینده
اوخوجولاریمیزین
قوللوغونا
چاتدیراق.
اومورام بو
یازیلارا
تنقیدی یا
باشقا بیر
باخیشی و
آچیقلاماسی
اولان
اوخوجولار
آشاغیدا گلن
ایمیل
آدرسینه
مکتوب یازیب،
اؤز گؤروشلری
بیلدیرسینلر.
طبیعیدیر کی
بو گؤروشلر
کیتابین گلهجک
یاییملاریندا
یاردیمجی
اولا بیلر.
درین
سایقیلارلا
قوم
– سید حیدر
بیات
قوم
ساوه عاشیق
موحیطی (1)
1.
قوم-ساوه
عاشیق موحیطي’نين
دئموگرافيک
ياپيسي:
تورک عاشیقلیق
گلهنهیی
نين چوخ جانلي
اولاراق
ياشاديغي
موحیطلردن
بيريسي ده
قوم-ساوه
عاشیق موحیطي
دير. بو
موحیطي، کرج،
قزوین، ابهر،
قیدار،
بيجار،
اسداباد،
نهاوند،
عراق، کاشان،
قوم و تهران
شهرلري احاطه
ائتمکدهدير.
قوم-ساوه
عاشیق موحیطي
داخیلينده بو
اؤنملي يئرلهشيم
يئرلري
بولونماقدادیر:
آبگرم، آوج،
باهار، بويون
زهرا،
جعفرآباد،
ابهر، عراق،
فراهان،
اسداباد،
اشتهارد،
قاراقان،
همدان،
هشتگرد،
کازيران،
قزوین، کبودر
آهنگ، کرج،
قیدار،
کومیجان،
قوم، ملاير،
مزليقان،
مرداباد،
نهاوند،
نووبران،
رباط کریم،
رزن، رودبار،
تفرش، ساوه،
ساوج بولاغ،
شهریار،
تهران،
تويسرکان،
اورودرگزين،
ورامين، زرند.1
قوم-ساوه
عاشیق موحیطي
نين
عاشیقلاري
زنجان،
شیراز،
فيروزاباد،
مشهد كيمي
چوخ اوزاق
تورک
موحیطلرینه
ده دعوت
ائديلمکدهديرلر.
"قوم-ساوه
عاشیق
موحیطيـ"نده
مسکون
بولونان تورک
بويلاري (طایفالاری)
نين
باشليجالاري
بونلاردير:
آجيرلو،
آفشار، امله،
باهارلي،
بايات،
بیگدلی،
جلاللي، دئللر،
گئلباغی،
خلج، حاللاچ،
خدابندهلو،
قاجار، قارا-گؤزلو،
قاراپاپاق،
کلون،
کنگرلو، کؤسهلر،
کورد-بئگلو،
لک، محمدلي،
موغانلي،
موسولو،
سولدوز، شاه-سئون،
تورکاشوئد،
تورکمن،
يارجانلي، زهغل،
زرگر،
ذوالقدر.
بو بؤلگهده
ياشايان
تورکلرين بير
قیسمي هله
يايلا
حاياتيني
داوام
ائتتيرمکدهدير.
حیوان
سورولري ایله
بيرلیکده
يازلاري
یایلاقلارا
گئتمکدهديرلر.
بير چوخ تورک
بويو كيمي
بونلار دا ياز
موسمینه
" ياي " دئیهرلر.
بونون ايچين
ده يازين
بارينديقلاري
و
قوناقلاديقلاري
يئرلره "یایلاق"
و یا "
يايلا" آدي
وئريلير.
قیشين
قوناقلاديقلاري
يئرلره ايسه
" قیشلاق "
دئییلير.
همدان ايله
قیدار
آراسينداکي
قاراقان
داغلاري
یایلاقلاريدير.
ساوه، قوم و
تهران
اوچگئنينده
قالان بؤلگه
ايسه قیشلاقلاريدير.
بو موحیطه
شاهسئون حوزهسی
ده دئییلیر.
قدیم تورک
يوردو اولان
بو بؤلگهده،
چوخ اونلو
تورک
عالیملری
يئتيشمیشدیر.
اوستاد شاعير
تئلیمخان،
اوستاد شاعير
خوندابلي
مهجور،
رشیدالدين
فضلالله،
عین القضات
همدانی،
شاعير بستهکار
ابولقاسیم
عاريف، شاعير
تورکمن
ماحمود (تئلیمخانين
تورونو)،
فيلوسوف
قيرچي قايخان
خلجلي، شاعير
رضاعلی،
همدانلي غیب
علی، بويوک
تورک
دوشونورو
جمال الدين
آفغانی
اسدآبادی،
آراشديرماجي
يازار علی
کمالی
بونلارداندير.
5.2. قوم-ساوه
عاشیق موحیطي'نه
منسوب اوستاد
عاشیقلار:
بو بؤلگه
خالقي نين
یاخین زامانا
قدر کؤچبه
حاليندا
ياشامالاري و
عاشیقلارين
دا اونلارلا
بيرلیکده
داغلاردا،
يايلالاردا
ثابت
اولمايان
مکانلاردا
صنتلريني
ايجرا ائتمهلري،
اثرلري نين
قئیده گئچمهسينه
ايمکان وئرمهمیشدیر.
سون يوز ييل
بويونجا
قاشقای
تورکلري ایله
بيرلیکده
بونلارين دا
سورکلي حکومت
گوچلري
طرفيندن
تعقیب و تادیب
ائديلمهلري
ده
عاشیقلارين
اثرلري نين
توپلانماسيني
انگللهیهن
بير دیگر گوچ
اولموشدور.
ایندیليک بو
بؤلگهده سون
يوز ایلده
ياشاميش بير
میقدار
عاشیقين
وارليغيني
تثبیت ائده
بيلديک. اومود
ائدیریک
کي
آراشديرمالاريميزي
سوردوردویوموزده
باشقا
عاشیقلارين و
اونلارين
اثرلري نين
ايزينه
راستلاياجاییق.
"قوم-ساوه
عاشیق
موحیطيـ"نده
حتی زنجان،
سولدوز،
خوراسان كيمي
دیگر ايران
تورک عاشیق
موحیطلرینده
اوستاد تئلیمخان3
آدلي تورک
اوزاني
عاشیقلارين
پيري،
اوستادي قبول
ائديلمکدهدير.
بوتون
عاشیقلار
اونون
شعرلریني
ازبر بيليرلر.
اوستاد تئلیمخانين
(تئليم خان، 1742 - 1829)
ايکي شعري:
محمد
ازل حاق
نوروندان
قدرت قلمین
یازدی
عرش موعللایا
محمد
کوفرون گونو
يانديريردي
عالمی
شوکور آللاه
سالدي سايه
محمد.
منع
ائديب باطيلي
حاققی
بويوران،
حلالی
حرامدان
سئچيب
آييران،
بوتلاري
سينيديريب
منبر
قئييران،
قدم باسان
موصللایا
محمد.
بو تخته بو
تاجا تبارک
اللاه،
ايبراهيم ده
سالدي کعبه
بئيتاللاه،
موسا تور’دا،
کيليسادا روحالله،
ميندي گئتدي
او سمايا محمد.
عرشدين
بوئيانيندا
کلام-ي رواج
ملکلر
باشیندا نور
دورور تاج
دؤردونجو
آسماندا
گئتدي وئردي
باج،
انگشترین
یدواللاها
محمد.
عاريف بيلر
بو کلامي بو
ديني،
اوخورلار حق
کيتابيندا
ياسيني،
يارب اولور
باخا قييامت
گونو،
تئليم کيمي
بینوايا محمد.
شئیخ صنعان
شئیخ ـ ی
صنعان کيمي
ترسا
سئوميشم،
راستا
يوللاريمي
کئج ائیلهمیشم.
بير ناخلف
کسه دوچار
اولموشام،
باشیمنان
عاقليمي نئجه
ائیلهمیشم.
ضرر اولوب،
ائلهديگيم
ائتديگيم،
کاساد اولوب
بازارلاردا
ساتدیغیم،
الدن چيخيب
تور آتديغيم
توتدوغوم،
قوودوغوم
جئيراني نئجه
ائیلهمیشم.
بير وفا
گؤرمهديم
سولطاندان
خاندان،
بير تيکان
چيخاردان
اولمادي
جاندان،
قونشولاريم
کؤچوب اويان
باياندان،
آراليق
ائويمي اوج
ائیلهمیشم.
آللاه بيلير
نه قدر پاکام
آرييام،
نئجه بخت -ی
قارا شوم
سيتارهیم،
محنت املاکي
نين دروگرییم،
دريب غم
خرمنين دج
ائیلهمیشم.
النمیشهم
يوز مين يوز
مين الکدهن،
چيخميشام من
نئچه شطط =ی
کلکدهن
خبر آلسان
مني چرخ-ي
فلکدن،
دئيهر
تئليم’ينهن
لج ائیلهمیشم.
"قوم-ساوه
عاشیق
موحیطيـ"نده
عاشیقلار
طرفيندن
اوستاد قبول
ائديلن و
شعرلري
اوخونان بير
دیگر اوستاد
شاعير ده
خوندابلي
مهجور’دور.
حاياتي
حاققیندا چوخ
شئي بيلينمير.
خوندابلي
مهجور’دان
بير شعر:
نادان اولما
دلی کؤنول
نادان اولما،
ائل چکمه
آشینالاردان،
مئيلين
غوربت ائله
سالما،
نه گؤردون
بیگانهلردئن.
باد صبا
کيمين اسمه،
بولبول تک
گولشندهن
کوسمه،
هامي يئره
قدم باسما،
عیبرت آل
نابينالاردان.
عشقین
سبوسوندان
ايچمه،
هر چاتانا
گؤيلون آچما.
گنج ايچون
چؤللره
قاچما،
گئت آختار
ويرانهلردئن.
مئيلين
سالماگينان
يادا،
غم چکمه
فاني
دونيادا،
دوست اوچون
اؤزون سال اود’ا
کم اولما
پروانهلردن.
نئيليرهم
دونيانين
مالين،
گؤيلوم
ايستير يار
جامالين،
خونداپلي
مهجور’ون
حالين،
گئت سوروش
ديوانهلردن.
5.3. سون
يوزایلده
ياشاميش
اوستاد
عاشیقلار:
عاشیق محمد
علی کرفسلی (همدان
کرفس اؤلوم.1966)،
عاشیق عزیز
خان (گازيران-اؤلوم.
1976)،
عاشیق يوسوف
يئرقانلي (اليشار-قاراقان-ساوه
اؤلوم. 1977)،
عاشیق محمد
علی صوفولار (انجیلاوند-ساوه،
اؤلوم. 1985)،
عاشیق جوز
علی (همدان
اؤلوم. 1966)،
عاشیق محمد
حسن سنگکلی (مهرهغئي-سنگکلی 1986)،
عاشیق صیدق
علی ریضایی (همدان
اؤلوم. 1991)،
عاشیق يوسوف
ایسماعیلی (بندي
چايير ساوه
اؤلوم. 1996)،
عاشیق
ایسماعیل
رشیدی (ساوه
اؤلوم. 1996)،
عاشیق محرم
سلمانی (ساوه
زرند اؤلوم.1996)،
عاشیق
ایسماعیل
شاهمرادی (قیلیچ
کندی
قاراقانی-ساوه
اؤلوم. 1996)،
عاشیق قاسیم
تمدن (همدان
اؤلوم. 2001)،
عاشیق عزیز
خان هم چؤگور (ساز)
هم ده ساز (زورنا)
چالارميش. بو
اوستاد
عاشیقلاردان
هيچ بيري نين
ائلده موجود
اثري یوخدور.
