یئنه‌ده اونودولموش قونولار

 

(تورکییه متن‌لرین نئجه کؤچورمه‌لی‌ییک؟)

 

 

سالاملار و سایغیلارلا سید حیدر بیات به‌یبن حضورونا

 

آز اؤنجه یازدیغینیز "اونودولموش

قونولار" مقاله ده الکترونیک

کتابلار حاققیندا چوخ دیرلی بیلگیلر

وئردینیز. او یازیلار منیم کیمی تورک دیل سئودالیلاری اوچون چوخ یارارلی اولدو.بئله دوشونورم کی ادبی دیلیمزین و ادبیاتیمیزین گلیشمه‌سی اوچون تورکیه سایتلاریندا یاییملانان تورکجه

کتابلاری کؤچورمک چوخ فایدالی اولا

بیلر. بو اوزدن من بو کتابلاری بئکار واختلاریمدا کؤچورمک قصدینده‌یم.

قارداش بیلمیرم... اوللر بئله سانیردیم کی چوخ راحات ایشدیر و من راحاتجاسیناکتابلاری کؤچوره بیله‌جه‌یم. آممادوغروسو آدام بو ایشی گؤرمه‌یینجه چتینلیکلرینی گؤرمور.

ایندی من قالمیشام بو یوللارین

آراسیندا:

کتابلارین دیلینی‌ده‌ییشمه‌دن یالنیز

آرا-سیرا آذربایجان تورکجه‌سی ایله تورکیه تورکجه‌سینده اولان فرقلی کلمه‌لری چئویر‌م‌می؟

 کتابین دیلینی بیر آز یا چوخ اؤز ادبی و عوام دیلیمزله اویدورام؟

اساسا بیز تورکیه کتابلرینین کؤچورمهسینده نه ائیله مه لیییک؟

 

فرزین سلامی

 

 

سلام سایین فرزین جنابلاری!

 

منجه تورکیه کیتابلارین بیز ایکی نوع کؤچورمه‌لی‌ییک.

1.        رسمی شکیلده ارشاد وزارتیندن اجازه آلیب و کیتاب شکلینده یاییملاماق اوچون.

2.        اینترنیت سیته‌لرینده یاییملاماق اوچون.

طبیعی‌دیر کی کیتاب شکلینده یاییملانان کیتاب هر باخیمدان گرک آذربایجان دیلی‌نین اسلوبو و قانونلاری اوزره یاییلسین.

آمما منجه اینترنیت ساحه‌سینده بئله بیر ایش هئچ ده گرکلی دئییل. اؤزلجه بو گونون احتیاجلارینی و سورعت و گونجل‌لیک مسئله‌سین نظرده آلاراق بیز نئچه قونونو نظره رعایت ائتمه‌ییمیز یئترلی اولاجاق:

1.       فعل‌لرین دوزه‌لیشی. مثلا: گئدی‌یورلر گئدیرلر اولمالی‌دیر.

2.       «ه» «ک» کیمی کلمه‌لرده آذربایجان دیلی نین اسلوبویلا یازیلمالی‌دیر. مثلا کوللانماق و هاکان کیمی کلمه‌لر قوللانماق و خاقان شکلینده یازیلمالی‌دیر.

3.       جومله قورولوشونا ال وورساق ایشیمیز داها چتین اولاجاقدیر. اونا گؤره ده جومله قورولوشونا ال وورمامالی‌ییق. آرتیرمالی‌یام کی بیزیم یازیلاریمیزدا جومله قورولوشو چوخلو پوزغونلوقلارلا اوغراشیر اونا گؤره‌ده هئچ بللی دئییل بیز جومله قورولوشونا ال وورساق متنی پوزمویاق.

4.       گؤنئی‌‌ده ایشلنمه‌یه‌ن کلمه‌لری‌ده دیرناق آراسی آچیقلاماق گرکلی دیر.

5.       شخص ‌ و مکان آدلاری‌دا گونئی‌ده دئییلن یوخسا یازیلان کیمی یازیلمالی‌دیر.

و بیر بوتون جومله‌ده دئمه‌لی‌ییک کی: بوتون سؤزجوکلر و آدلار گونئی‌ده یازیلان فورمایا کؤچوروله‌رک، چتین کلمه‌لر دیرناق آراسی آچیقلانمالیدیر، آنجاق جومله قورولوشونا ال ده‌یمه‌یک.

دئمه‌لی بئله بیر هله‌لیک و سورعت‌له ایش ایندی‌لیک گونئی‌یین احتیاجلارین نظرده آلاراق گؤرولمه‌لی‌دیر. طبیعی دیر کی گله‌جک مسئله‌سی فرق ائدیر و بیزیم بو گونکو میللی مسئله چؤزولوندن سونرا هر بیر شئی فرق ائده‌جک‌دیر.

 

یئنه بو قونودا گئنل شکیلده سس آلینسا داها فایدالی اولاجاق‌دیر.

 

سایقی لارلا

سید حیدر بیات