Sayın Xanım Harrison

“Güney Azərbaycanın ana-dilini Qurtarmaq üçün Milli Kampaniyanın Sonrası” adda hazırladığımız raportu diqqətinizə təqdim edirik.

Bu raport çeşidli qaynaqlardan gələn bilgi sənədlərini bir yerə toplaşdırıb və Güney Azərbaycanın Milli Hərəkətindən çıxan idrakı açıqlayır.

Ümid edirik ki, Güney Azərbaycanda indi dan yeri yenidən sökülmədə və əsaslı sənədlər ələ gəlir ki, bizim millət öz milli və insan haqlarını qoruyub saxlayacaqdır. Bu ümid vericidir ki, get-gedə insan haqları təşkilatları və xəbər vasitələri bizim haqlarımızı müdafiə edirlər.

Sizin quruma və bu kimi qurumlara görə öz minnətdarlığımızı bildiririk, və ümid edirik ki, bu raportda adı verilən 50 tutuqluların uğrunda kampaniya aparasınız. Qabaqcadan sizdən təşəkkür edirik.

Hörmət ilə:

Böyük Rəsuloğlu

Dünya Azərbaycanlılarının Haqlarını Müdafiə Komitəsinin sədri

Tərcüməçinin Notu: İmkanlarımızın az olduğu üçün bu raportun bütün tərcüməsi mümkün deyildir buna görə öz dilimizdə həm başlıqların tərcüməsi verilir həmdə İngiliscə mətn güllə nöqtələrə (bullet points) çevrilir və bu yol ilə İngiliscə bilməyənlər ən azı raportdan baş çıxarda bilər.

Lüğətlər:         Caydırmaq: to deter (bu sözün başqa mənaları da var)

                                            Qara-qorxu: Intimidation

                                            Pıxtılaşma : Coalesce, coagulate

RAPORT

GÜNEY AZƏRBAYCANIN ANA-DİLİNİ QURTARMAQ ÜÇÜN

BİRİNCİ MİLLİ KAMPANİYANIN

SONRASI

Hədəf:                                        To organize a protest for the reinstatement Azerbaijani Turkic as the official language of Southern Azerbaijan

Taktik:                                       Civil disobedience and peaceful street protests

Strategiya:                                 Secure the national and human rights of Southern Azerbaijanis

The Mission :                             The right for self determination of Southern Azerbaijan seemed a feasible necessity some 10 years ago but now it is within sight

Kök və Alağaclar (mərhələ):    The Constitutional movement in 1906; proclaiming independence in 1920; forming national government in 1945-46; Azerbaijan acted as the hotbed of dissident movements since 1946 until 1990; taking off of the national movement as an outcome of the coalition of the various dissidents as well as due to the impetus of the research works of Prof. Kirishchi (Zehtab); forming the Babek Assembly by Prof. Kirishchi; Daring individuals to write petitions since 1990; the Qarabagh (Sarcheshme) Mosque sit-in protests in Erdebil in 2004. All leading to the new era of the Mass protests of the May 2006

Bu Kampaniyanın Önəmi:        This is another new chapter                

Hakim Qüvvənin Monolitliyi:  Iranian authorities are inventing a new doctrine of “quiet aggression,” defined as: break any rule as you may wish but do not talk about it or anything goes if conforms to Persian racism.

Burdan Hara:                            Gather the momentum using democratic means, final triumph is within reach, the future is ours

İçindəkilər

1.                   Başlanış

2.                   Kampaniyanın Gerçəkləşməsi

3.                   Hakim Qüvvələrinin Taktikləri

4.                   Təhlil

5.                   Yekun

1.            Başlanış

Güney Azərbaycanda ana-dilinin rəsmi statusunu yenidən dirçəltməsi üçün birinci kampaniya milli ölçüdə bir yeni fəsl kimi 1 Mehr də (23 Sempambr 2006) açıldı. Bu gedən cərəyanlara görə öz idrakımızı burada bir raport olaraq təqdim edirik, ki kampaniyanın başlıca cəhətlərini ortaya qoysun və bunların qaynaqlarını qeydə alsın. Tutuqlulara görə son gəlişmələr də cədvəlləşəcəkdir.

Yetgililər tərəfindən yürüdülən qara-qorxuya baxmayaraq, kampaniya umulan nəticələrə uğradı. Plan bundan ibarət idi ki, Güney Azərbaycanın çoxlu şəhərlərində mədəni itaətsizlik və etiraz çıxışları aparılsın. Elə kampaniyanın ərəfəsindən yetgililər qara-qorxuya üz gətirmişlər və bu taktiklərdən istifadə etmişlər: (i) öz xoşuna zindan hökmü kəsməkdən caydırıcı olaraq istifadə etmə, (ii) bilgi qıtlığı, (iii) etirazçılara qarşı boğuntu yürütmə və gərginlik yaratma; (iv) günahsız mədəni çalışqanları tutuqlamalar ilə və onları bəlli olmayan yerlərə aparmaq ilə basqınçılıq etmə. İndi bunların şərhini təqdim olunur.

2.               Kampaniyanın Gerçəklənməsi

2.1            Kampaniyanın Kökləri

·        Şah rejimi Güney Azərbaycanı işğal edəndən bəri dilimizin rəsmi statusunun ləğvi hər bir Azərbaycanlını acıqlandırmış

·        Məktublarımızda etirazlarımız

·        Bu kampaniya təşəbbüsü təzə deyildir lakin milli ölçüdə birinci dəfədir

·        Bu kampaniyaya mandatı May 2006 etirazlarından irəli gəlmişdir

2.2            Sazlaşma

·        Çağırış həm sıravi çalışqanlar tərəfindən həm də qurumlar tərəfindən oldu, misal üçün: AzBilTop və Güney Azərbaycan Öyrənçilər Hərəkəti (GAÖM) tərəfindən

·        Bu çağırış dünya Azərbaycanlıları tərəfindən səbirsizliklə qarşılandı

·        AzBilTop və GAÖM bildirgələri Amnesty Internationala və BMT-yə tərcümə olunub və təqdim olundu, bax məktubumuz: Say: 383/2006, Tarix: 18 Septambr 2006.

·        Deməli iki taktik ortaya çıxdı:

1.      Mədəni itaətsizlik

2.      Xiyavan etirazları.

3.            Yetgililərin Qullandığı Taktiklər

3.1            Çalışqanları caydırmaq üçün öz-xoşuna Zindan Hökmləri

·        Qoşaçayda (təəssüflə İngiliscə mətndə səhv olaraq Sulduz verilmişdir) 27 tutuqluya Avqustun sonlarında mühakimə olunmuş

·        Hökm şifahi və dolayı yollar ilə buraxılmış (süzdürülmüş)

·        4 Septambrda bu Azərbaycan xəbər vasitələrində yayımlanmış

·        14 Septambrda bu xəbər kətbi surətdə verilmiş

·        Bu təsadüfmü ki AzBilTop öz bildirgəsini 11 Semptambrda və GAÖH da 12 Septambr da buraxmışdılar?

·        Deməli kampaniya baş tutandan sonra yetgililər bu hömkdən caydırıcı olaraq istifadə etmək istəmişlər

·        Biz bu xüsusda təəccübümüzü Say: 382/2006 Tarix: 17 Septambr 2006-dakı məktubumuzda dilə gətirmişik

3.2            Bilgi Qıtlığı

·        GünAzTV-ni olmazın basqılarına məruz etmə, ki bunun ən son dalğası iki həftə qabaq ortaya çıxdı. Bu TV dünya Azərbaycanlıları (Diaspor) tərəfindən olan yardım ilə maliyyələnir, bax Belgə 1-ə

·        Çalışqanlar tərəfindən çağırışlar, özlərini təhlükələndirsələr də yaydılar.

·        Telefon xətlərinin qüdrətləri düşürüldü

·        Internet süzgeçdən keçirildi

·        Güney Azərbaycanın Həmədanına dək Peyk çanaqlarını yığışdırdılır, bax məktubumuz: Say: 385/2006, Tarix: 21 Septambr 2006.

·        Bilgi qıtlığının təsiri budur ki adamın sol əli sağ əlindən xəbərsiz olar. Bu May 2006 Güney Azəraycanda müşahidə olundu və elə bu günlərdə müşahidə olunur. May 2006-ya aid cərəyanları bir az daha çox Qutu 1-də açıqlayırıq

·        Bir yaxşı planlaşma nəticəsində BBC-qabağında aparılmış təzahürat BBC vasitəsi ilə səsləndi və İranın bilgi qıtlığı bağrına süngü kimi taxıldı, bax Bəlgə 2-yə.

·        Amerika Səsi Radiyosu da bu xəbəri Verdi

·        İranın içində təhrimə baxmayaraq, Urmu Millət Vəkili bu xəbəri doğrulamışdır.

Güney Azərbaycanlılar BBC qarşısında təzahürat

3.3            Yürüdülən Boğuntular

3.3.1          Ölçü

·        Güney Azərbaycanda çoxlu şəhərlərdə, o cümlədən: Ərdəbil, Xoy, Makı, Marağa, Mərənd, Qoşaçay, Sulduz, Təbriz, Tehran, Urmu və Zəncan

·        Dünya Azərbaycanlıları tərəfindən də çoxlu şəhərlərdə o cümlədən: Götenburg, Köln, London, Oslo, Stokholm, Toronto and Vənkuver.

3.3.2          Basqı Taktiki

Basqı taktikini biz Say: 387/2006 və 22 Septambr 2006 məktubumuzda qeydə almışıq. Bu taktik izahı belədir:

3.3.3          Mədəni İtaətsizlik

Bilgi qıtlığına baxmayaraq, Azad Tribun (http://www.azadtribun.net/Fa_2.htm) 23 Septambr 2006 belə raport Verdi ki, bu təşəbbüs bir nisbi müvəffəqliyə uğramış.

3.3.4          Xiyavan Etirazları

Əldə olan bilgilər göstərir ki o gün xiyavan gedişatına olan belə olmuş:

(i)      Yoldan keçənlər

(ii)     Sıravi vətəndaşlar

(iii)    Çalışqanlar – katalistlər

(iv)    Hərbi qüvvələr və dövlət məmurları. Bunlar adamların bir-birlərinə pıxtılaşmasının (qatılaşmasının) qabağını aldılar və qoymadılar ki etiraz cərgələri əmələ gəlsin

·        Bu bir gərgin durum yaranmışdı

·        Bir Urmuda belə fürsət əmələ gəlmişdi, lakin hərbi qüvvələr bunları zorla tez dağıtmışdılar

·        Zəncanda qabağından yeməyən çalışqanlar nəhayət tutuqlanmışdılar, bax Bəlgə 3ə

3.4            Yetgililərin Basqılı Tədbirləri

·        May 2006 və Babək Qurultayını xatırladaq

·        Hakim qüvvələr qəddarca əməl edirlər

·        Güney Azərbaycanlılar da bu qabaqdan qaçan deyildir. Nəticə belə oldu:

3.4.1          Yeniyetmələri tutuqlama

ASMEK-in verdiyi bilgilər: 4 yeniyetmə Azərbaycanın dörd bucağında tutuqlanmış:

·        Məhəmmədrza Əvəzpur (14 yaşlı);

·        Murtuza Əvəzpur (16 Yaşlı),

·        Sina Mədədi Usalı (16 Yaşlı) və

·        Arəş Məkkari (16 Yaşlı?)

3.4.2          Jurnalistlərin Tutuqlanması

Aşağıda bu bilgilər cədvəlləşmişdir:

3.4.3          Etirazçıları dağıtma

·        Etirazçıları dağıtma xəbərlər çox yerdən verildi o cümlədən: UrmuNews və GünAzTV

·        Urmuda bir qızın qolu da sınmışdı

3.4.4          Yenidən tutuqlanmışlar

3.4.4          Tutuqlanmışların Ümumi Siyahısı

The Updated Table of Recently Detained Activists – Integration of the names lists from various sources