babək
mərəndli
iyunun 24u mehr ayının birinci günüylə bərabər ötən
illər kimi bu ildə işqal olunmuş güney azərbaycan
ərazisində və
iran deyilən ölkədə yeni eyitim və təhsil ili o halda
başlayacağ ki 10 milyona yaxin güneyli tələbə 21 ci
esirdə hələda öz doğma ana dillərindən yoxsul;başqa
bir əcnəbi dildə yazib oxumağa mehkumdurlar.
bu acınacağlı
vəziyyət ne zamana qədər davam edəcək?
dil toplumun ruhu
və əsalətidir dil bir toplumda yaşarkən birgəlyin
sembuludur geçmişləri hazira ve gələcəya yansıtan;
bağlayan dil unsurdudur. dili aradan gedən toplumlar zəvala ve
yox olmağa mehkumdurlar.
və uluslararsı huquqlarda və ilişgilərdə ölü va
yaşamayan toplum sayılmağdadırlar. adolf hitlerin fikirinə
görə bir toplumu ;qurum quruluşu aradan götürmək üçün öncə
dilin götürmək lazimdir.
insanı özünə
və yaşadığı çevrəyə hakim edən onu bütün
canlılardan üstün dutan insan mefkurəsinin ən önəmli
silahı onun arzular və diləklərini qarşilayan onun
əlda etdiyi bacarığlar və gəlişmələr
habelə başqalarına çatdırmağa çox esasli yardımcısıdır.
mesum körpələrin
günahı nədir?
öz dilindən
kəsilən uşag;əslində bütün varliğ gücünu
itirməktədir o güc ki bütün insanlarin yaşam gücüdür. uşağ
ana dillindən məhrum olub onu dəyərsi hiss edincə ruhu
və cismi bunalımlar və buhranlarla qarşılaşmağdadır.
davamlı bu sorqular uşağın düşüncəsini məşqul
etməktədir. nədən mənim dilim toplumda sevilməyir?
nədan evdə; və dil aşdığı dildə;evin dışında
qonuşa bilmayir? niyə məktəbda universitədə
gazetlərda başqa dildə oxumalıdır? və öz duyğu
və diləklərini yabancı bir dildə axtarmalı və
köçürməlidir? nədən öz dilində heç zaman radyo ve
telvizya olmamışdır? nedən məhkəməyə
getdiyi zaman başqa dildə özünü savunmalıdır? 1_bu
günahsız və məsum ufacık körpələrin
xəbəri olmadan haqlarında böyük cinayət olunur vucudlarında
tanrı vergisi olan inkişaf qanunları yox olunur.
2_uşağı
hətta ana bətnində alışdığl o gözəl sözlərdən
qirib bir sıra əcnəbi putansiyelsiz və onun ruhuna uymayan
qara kabus kimi sözləri və ifadələri necə qoyursunuz?
gəlin allahını sevib yaratdığı heç bir ufcik
məsum uşağı ana dilində təhsil və
məktəbindən məhrum etməyək.
bu
dilin qıfılı nə zaman açılacağ?
28 türk şivələrindən
biri sayilan azərbaycan türkcəsi
min ildən artığ resmi dil olub və bütün qafqazlar və
orta doğuya hökm sürmüşdür. 7 ci əsirdən tutarağ 13
cu yüz illərə qədər bəlli bir şərayitdə
çulğaşıb uyğunlaşan və bir sıra özəlliklərə
malik indiki formasına çatmışdır. sasanilər;
səlcugi ;qəznəvi dövlətlərinin rəsmi dili;
islamdan sonra qaraman ;qərə qoyunlu ;ağ qoyunlu ;sefevilər qacar və demokrat firqəsin resmi dili sayılan azərbaycan türk dili
məşrutə devrimindən sonra çox böyük gəlişmələrə
sahib oldu və hətta ikincilik dil sistemi kimi idarə olunurdu. bu
zamanda diktator; faşist;
yazma oxuma bilməyən riza xanın hakimiytə
gəlməsiylə tək vətən tək dil tək
millət düşüncəsinin altında yasağlandı gecə
gündüz amansız durmadan bu dili mehv olmas üçün içtən və dışdan
saldırmağa başladılar mahmud avşar ahmet kesrevi
melekulşüəra al ahməd va digər şovenizm duşüncələrin
yön verməsiylə azərbaycan türk dili zaman qirpaçlarınin
altinda mehv olmağa yöneldi
bütün kamuoyunu
əl ələ verdi türk dili türk kimliyini yox etmək üçün türklərə
qarşı minlarcə gülməcə dərgi; kitab ;film; teatro
göstəriləri düzəltməyə başladırlr onlar türkləri
fırıldağçı yalancı havuz suyu çəkən zibil
toplayan qarayağçi yazma oxuma bilməyən gösrərişlərlə
türkləri təhqir etməyə və alçağlatmağa başladırlar.
ancağ pişəvəri hükümətə gəldiyi zaman durum
dəyişmişdir türk dilində yüzlərcə dərgi
kitab gazet çığmağa başladı məhəlli göstərilər
mahnılar konserlər və məktəblər türk dilində
eyitimə başladı pişəvəri hukumətinin
yenilgisindən sonra fars şovenizmi komünizmi silmək planiyla
minlərcə türk dilində yazılan kitabı meydanlara toplayıb
oda çəktilər.
cəllad
sənin qalağ qalağ yandırdığn kitablar
min kəmalın
şöhrətidir; min üreyin arazusudr
biz köçərik
bu dünyadan onlar qalar yadigar
hər
vərəqə nəqş olunmuş neçə insan doyğusu
min kəmalınşöhrətidir;
min üreyin arzusudur
pişəvəridən
sonra 32 il başqa bir diktatorluğ dönemi başladi bu dilin qıfıli
genede açılmadı. 1979 islam devrimindən sonra yeni sansur ve sömürgə
çağı bu dəfə islam kimliyi altında işə başladı
xalqı müsəlman hərəkatı və azərbaycanlilarin
bu devrimdə olan mehvəri gücünü görüncə faşist
hakimiyet ana yasasinda 15 ci əsli qondarmağa mecbur oldu bu əslə
görə bütün ölkədə yaşayan etniklər öz
dillərində yazıb oxumağa özgür və hetta dövlət
şərayiti; onlara sağlamalıdır o maddenin yaranmasının
üstündən 27 il ötdü bu əsl hələdə icraya qoyulmdır
ki heç gündən günə türk dilinə qarşı basğılar
artmağtadır öz milli şuuruna hakim öz dilində yazıb
oxuma haqqi istəyən genclərə bölücülük damğasıyla
düstağlara sürüklənib işkəncələr altında
saxlamağdaıdrlar geçmiş cumhur başqanı xatəmi ;iran
bütün iranlılara sloqaniyla iş üstünə geldikdən sonra
həmədanda geçirilən fars dili qurultayında fars dilinin dünyaya
yayılmasını və başqa deyişlərin(onun fikrincə)
fars dilinin içində əriməsini istəmişdir ayrıca
tacikistan və afqanistanin bütün dərsi kitblarınin iran dövlət
büdcasıyla hazirlanmasına imkan verdi. may hərəkatından
sonara indi ki terorist cumhur başqanı ahmədi nəjad yeni bir
uyarıyla bütün dövləti organlarda fars dilinin birgə duru
və zorla danışmasını istədi.
sonuç;
son yüz ilin içində
4 böyük inqilabi yaratmağı bacarmışığ
bütün diktatorları və faşistlərin tac təxtini
viran edib didərgin salmışığ dünyanın yüzdə
6-7 en böyük iş adamlarına sahibik və dünyanın en böyük
elmi və inkişaf səviyəsinə çıxanlar bizim içimizdəndir
zülmə qarşı savaşmağımızla dünyanı
heyrətdə buraxmışığ nədən öz ana
dilimizə yiyələnə bilməmişik? dünyalar dəyişdi
dilimizin bağli qalmasğndan 61 il ötdü dünyada yüzlərcə
devrim üz verdi minlərcə darnək qurum quruluş yarandı
insan haqlari ana dili qoruma haqları onlarca yeni ölkə ortaya çıxdı
bütün insanlar öz mədəni insani doğal haqlarına sahib
oldular küçük toplumlar qəbilələr bele öz dillərinə
yazma oxuma haqqını qazandılar
bu dilin qıfılı hala açılmadı...
menim dilim ölen deyil başqa dile dönən deyil
dedi çək
nərəvi dağlar dağı qartal savalanim
elimin şanlı
dagı sərv boy aslan savalanim
vətən övladı
qabağinda çəkib səf duracağlar
başı
tarixdə uca dağ tək əyilməz elimiz var
on min il tarixə
mailk qocaman türk dilimiz var
mehr ayının
birinci günü milli hərəkatın parlağ
səyfələrinə birinidə əkləyəcəyik. güney
azərbaycanın milli oyaniş hərəkatının çagrışıyla
ve öğrənci hərəkatinin bildirişi dirənişi ve
dəstəyilə o gün oxullari boş buraxıb bütün şəhərlər
və kəntlərin meydanlarına toplanıb dinc yürüyüşlərlə
birləşmiş millətlər və uluslararsı insan
haqları çərçüvəsində bu dilin qifilinin açılmasını
istəyəcəyik güneylə birlikdə dünyanin hər göşəsində
öz milli şuuruna malik güneyli varsa səsimizi bütün dünyaya çatdirmağ
üçün mitinglər düzənləyəcəyik.uluslararası
insan haqlarının birinci və ikinı maddəsində
deyilir ki;1_bütün insanlar azad dünyaya gəlmişlər və bütün
insani huquqlara bərabər malikdirlər ayrıca toplumlara
ayrimciliğ və etnik fərqi yaratmag onlarin təbiyi haqlrınl
ayağlamğdır 2_hər kəs heç nədədn
fərqili olmayaraq soy;ırq;cins;dil məzhəb səyasi duşüncə
yada başqa ideyalar eləcədə milliyət;ictimayi durum
sərvət doğum ya hər hansı başqa bir
vəziyyətdə bütün huquqlarda və insan haqlarında adı
geçən azadlığlarda bərabərdəirlər.
avrupada dünya
dilləri və yürütum adinda geçən bir konfransda almanlı
alim və böyük dilçi xanım nikihita haidon türk dilinin haqqında
bunları soyledi; insan o zamanlarda bu dili yaratmağa qadir deyildir
bu dili ya ayrı kürələrdən gəlib xalq ediblər
və ya tanrı öz istekli yalvacları ibrahim və ya musa əlilə
bu dili yaratmıdır.
evsiz ;yuvasız
;köysüz;qonagsız saraysiz qalabiləram bütün sevdiklərim
əlimdən gedə bilir ;döyülərəm soyularam dustağlarda
yataram işkəncələr altında dözərəm hər
şeysi olabilərəm hər şeysiz qalabilərəm amma
dilsiz qala bilmərəm...
ey mənim doğma
gözəl aziz ana dilim; sən mənim əlimdən dutub bir küçük
kəntdən geniş dünyaya çeşitli insanlarin arasina götürdün mən sənin
varlığınla o insanlara öz öykülərimi anlatdim. onlarla ağladım
onlarla güldüm . ey şirin dilim sən o qədər gözəl
və yücəsən ki sənin sayəndə heç bir çətinlik
çəkmədən bütün yer kürəsinlə bağlantı
qurabilirəm sən mənim səsim boğazim gücümsən
varlığım kimliyim karekterimsən sən olmasan mən
nə edərdim sənin varlıgınla ucaldım və
sənin olduğunla qazandım biz səni yaşadacayiğ
və özünə layiq olan yerlərə çatdıracayıq
sənin özünə ki səndən qutsal inancımız yoxdur
and içirik...
babek_merendli@yahoo.com
Toronto 17-sep-2006