اونودولموش
قونولار
(میللی حرکت و
ژورنالیسم)
سید
حیدر بیات
heydarbayat@yahoo.com
سؤز یوخ کی
میللی حرکت و
آنادیلیمیز،
آرتیق
مئدیالاردا
بایکوت
اولونور.
بونون ندهنلری
چئشیدلی
اولسادا
آنجاق بیر ندهنی
آرتیق گؤزه
چارپیر. اودا
یازارلارین
آز اولماسیدیر.
مثلا ایکی آی
بوندان اؤنجه
حرکتیمیزه
عایید، نئچه ـ
نئچه یازی
فارسلارین ان
اؤنملی سیتهلرینده
یاییلدی.
آنجاق ایندی
بو
یازیلاردان
هئچ خبر
یوخدور. بونون
ندهنی او
سیتهلرین
بیزه خور
باخماسیندان
یوخ بلکهده
بیزیم
یازماماغیمیزدان
آسیلیدیر.
اوردا مقالهلری
یاییلان
یازارلاریمیز
او جوملهدهن
آیدین
تبریزلی،
یاشار
تبریزلی،
محمد بودونچو
و... ایندی نه
ایسه
یازماییرلار.
بونلارین
یازمامالاری
هئچ ده گؤزلهنیلمز
دئییل. نئیه کی
حرفهای
ژورنالیسم
اولمایان
یئرده آرتیق
یازیجیلار
فصلی شکیلده
یازماغا واخت
آییرا بیلرلر.
آنجاق،
بو
چاتاغی (موشکولو)
نئجه چؤزمهلیییک؟
من بوردا
بیر نئچه
قونویا بیر
اؤنر کیمی
توخونماق
ایستهییرهم.
1.
حرفهای
ژورنالیسمده
یازارلار
چوخلو
یازیلارین
قونوسونو
اؤزلری سئچمهزلر.
بلکهده
ژورنالین باش
یازاری، یا بو
حاقدا
سوروملو
تعیین اولان
بیر شخص،
یازارلاردان
بیر بللی
قونودا مقاله
ایستهیهر.
بونا گؤرهده
بونلار
تبلیغاتی
ایشلرده
آرتیق باجارییا
مالیک
اولارلار.
مثلا بیردهن
اونلار بلکه
یوزلر مقاله
بیر اؤزل
قونودا درگیلرده،
قزیتهلرده
یاییلار و
توپلوم ایستهر
ایستهمهز
بو
یازیلاردان
ائتگیلهنیب
و
ژورنالیسمین
اؤنونده
تسلیم اولار.
2.
حرفهای
ژورنالیسم
همیشه دوغماق
حالیندادیر.
یعنی همیشه
یئنی سیمالار
بئجهرمهیه
چالیشیب و گنج
نسلی اؤزونه
قاتماقلا
بونلارین
جاوانلیق
شوروندان
فایدالانانیب
و بو شور و
حرارتی یاشلیلارین
تجروبهسیله
یانیشی
قوللانماقلا،
بیر
منطقی و
سارسیلماز
سویهده اؤز
حیاتینی
داوام ائدهر.
3.
حرفهای
ژورنالیسمده
ائدیتورون
بؤیوک رولو
واردیر.
4.
حرفهای
ژورنالیسمده
یازینین
تیترینی
آرتیق یازیجی
یوخ بلکهده
بو قونودا
اوزمان اولان
و تجروبهلی
کیمسه سئچهر.
بو دؤرد
مسئلهنی
نظرده
آلاراق،
بیزیم ضعفلریمیز
اوزه چیخیر.
بیرینجی
مسئلهنی
نظرده آلاراق
دئمهلییم
کی من نئچه _
نئچه یازیجیلاری
تانیییرام
کی اؤز
باشلارینا
بیر زاد
یازمازلار
بلکهده
اونلارا گرک
موضوع اؤنریب
و مقاله ایستهیهسن.
طبیعی دیر کی
سیته
مودورلری و ها
بئله
فعاللاریمیز
بونلاری تانیییب
مقاله ایستهسهلر،
بیزیم یاخشی
مقالهمیز ان
آزی یوزه اون
فرق ائدهجکدیر.
یئنهده
بو مسئلهنی
نظرده آلساق
نئچه یازی نین
بیر قونودا
یاییلماسی
آرتیق
ائتگیلی اولا
بیلهر.
ایکینجی
مسئلهنی
نظرده آلاراق
دئمهلییم
کی بیز یئنی
یئتمه
گنجلریمیزه
یازماقدا
یاردیمچی
اولا بیلمهییریک
و بئلهلیکله
بیر بؤیوک
پتانسیلی
الدهن
وئریریک. نئیه
کی بیزیم
گنجلریمیز
نئچه
بؤلومدورلر.
بیر
سیراسی مقاله
یازماغا
باشلاییبلار،
آمما
بونلارین
مقالهلری
ضعیف
اولدوقدان،
یوخسا
یازارلاری
تانینمادیقدان
مقالهلری
یاییلماق
ایمکانی
تاپماییر.
بونلار چارهسیز
اولاراق داها
یازماغین
آردینی
توتماییرلار.
بوردا یالنیز
بیر ائدیتور
باجاریب بو
مقالهلری
بیر نئچه
ساعات بلکه
حتی نئچه
دقیقهده
ائدیت ائدیب،
مقالهنی
اوزه گتیرسین.
بئلهلیکله
هم گنج
یازاریمیزین
مقالهسی
یاییلار،
همده سبب
اولار او
یازار گئت ـ
گئده اؤز
اشکاللارین
بیلیب و گون
گله ایرهلییه
سورسون. بیر
سیرا گنج
یازارلاریمیزدا
اساسا
سایتلاردا
ائدیتور
اولماماغی
بیلیب و
یازیلارینی
بیر تجروبهلی
کیمسه دوزهلیش
آپارمادان
اؤنجه یایماق
ایستهمهییرلر.
بئلهلیکله
بیز گوجلو بیر
پتانسیلی
الدهن
وئریریک.
طبیعی
دیر کی سیته
دولاندیرانلاریمیز
چوخلو
یازیلاری
ائدیت ائتمهیه
واختلاری
اولمایاجاق،
آمما بو حاقدا
باشقا فعال
لاریمیزلا
ایلگی قورماق
و اونلاردان
یاردیم آلماق
بو مسئلهنی
حل ائدهجکدیر.
یئنهده
ایکینجی
مسئلهنی
نظرده آلاراق
آرتیرماليیام
کی بیر سیرا
تجروبهلی
یازارلار هر
قونویا
توخونماق
ایستهمهدهن
چوخ یازماغی
سئومهزلر. بو
یازارلارین
تجروبهسی
یئنی یئتمهلرین
یازدیقلاریندا
دوزهلیش
آپارمادا
آرتیق اؤنملیدیر.
بو یازارلار
باجارا
بیلرلر سؤز
قونوسو اؤز
سؤزلرینده
گنج یازارا
اؤنر وئریب و
مقالهیه
آرتیرسینلار.
اوچونجو
مسئلهنی
نظرده آلاراق
دئمهلییم
کی بیزیم حرفهای
یازارلاریمیزدا
هردهن اؤز
یازدیقلارین
یایمادان
چکینیرلر.
بونلار بیر
سیرا اؤزهل
قونولاردا
مقاله یازیب،
سونرا او «مقالهنین
بو دورومدا
یاییلماغی
صلاحدیر یا
یوخ»، دئیه
مقالهنی
یایماییرلار.
بوردا حرفهای
و تجروبهلی و
دورومدان
خبری اولان
بیر ائدیتور،
آرتیق
یاردیمچی
اولا بیلر.
دؤردونجو
مسئله
داهادا اؤز
یئرینده
اؤنملیدیر.
حرفهای
ژورنالیسمده
تیتر یا
باشلیق سئچمک
بیر تخصصی ایش
ساییلیر. تیتر
سئچهن کیمسه
گرک بوتون
دورومدان
خبری اولان و
ادبیات
دونیاسینا
تانیش اولان
بیر کیمسه
اولسون.
اوخوجو هر نهدهن
اؤنجه
باشلیغی
اوخویور.
باشلیغی
خوشلاسا
مقالهنی
اوخوماغا
باشلایاجاقدیر.
سایغیلارلا
اونودولموش قونولار (2)
حیدر بیات قارداشیمین اذن ایله ، اونودولموش قونولار یازیسینین آردین اوز نظرلریمی یازاراق قلمه آلماق ایستردیم! حیدر بیاتین یازدیغی کیمی حرفه ای ژورنالیسمین اولمادیغی یئرده ، یازیلار آرا سیرا یازیلیب ، یاییلیر.واخت اولور کی لازم اولان یئرده ایسه لازم اولان یازیلاری گورمک اولمور. مثال اوچون مدت لردی کی آذربایجان قیامی حاققیندا آرتیق فارس – سراسری سایتلاردا بیر شئی یازیلمیر و هله لیک بو قونودا یئترلی اولاراق یارارلانمامیش، سانکی چیراغی سونوبدور. و بودا سراسری قووه لرین تام ایسته دیگی شئی دیر. البته بو سوسماغین دا بیزه بعضی فایدالاری دا اولابیلر. فیرتینالار یاتسین دئیه ، بیر زامانلار دا چالشمالاریمازا آرا وئریب ، اوخوماقلا اوز بیلگیلریمیزی آرتماق کیمی ایشلرله مشغول اولماغیمیز بلکه ده فایدالی اولابیلر! امما بیاتین یازدیغی کیمی بیزیم یازارلارین ان بویوک مسئله سی واختلارین دار اولماسی دیر. بو مسئله چوخ راحات چوزولن مسئله دئییل. بیزیم گلیریمیز اوز ایشلریمیزدن دیر یوخ یازماقدان. یعنی حرفه ای ژورنالیسمین آرخاسیندا پول پارا گرکلی دیر. بودا هله لیک بیزده یوخ و حرفه ای ژورنالیسمدن بیزده دانیشماق بیر آز تئزدیر. آنجاق اونره بیله جگیم بیر یول وار. اودا اینترنت اورتامیندا بیر "یازارلار توپلومونون" قورولماسی دیر. بئله توپلوم واسیطه سیله:
نه ایسه , بو تشبوثو حیاتا کئچیرتمک اوچون حیدر بیات یولداشیمیزین حاضیراولماغین سورماق ایسته ردیم؟
بو موضوع ایله ایلیشگیسیز اولمادیغی باشقا بیر قونویا دا توخونماق ایسته ردیم.
بیزیم یازیلاریمیز دورد اونملی قونویا بولونه بیلر:
1- شونیسمه جواب اولاراق یازیلان یازیلار
2- فعال لار آراسیندا بیلگی و نظر آل وئری اوچون یازیلان یازیلار ( بو یازی کیمی یازیلار)
3- خالقیمیزا بیلگی وئریب اویاتماق اوچون یازیلان یازی لار
4- مسئله لریمیزی دونیا ملتلر ، دولتلر و سیاسی، اجتماعی تشکیلاتلارینین قولاغینا چاتدیران یازیلار
5- خبری یازیلار
بیزیم فعالیتیمیز ایکی اول قونودا، سون اوچ قونودان آرتیق اولوب و سون اوچ قونودا ضعیف عمل ائتمیشیک. تاسفله آذربایجان مسئله لرین تانیماغا موفق اولان بیز فعاللار ، بئله سانیریق کی میلتیمیزین چوخو بیزیم چاتدیغیمیز مرحله یه چاتیب لار و اونلاری اونودوروق. گون گئچدیکجه بیلگی لریمیز آرتیب ، خالقیمیزدان فاصله آلیریق. هارا ایسه قاچاراق خالقیمیزدان اوزاقلاشیریق. اونوتمایاق کی هله لیک خالقیمیزین بویوک حیصه سی ملی حرکتین الفباسین دا باشارمیر و بیزلری بیگانه بیلرک بلکه ده هئچ باشا دوشمورلر.
دونیایا سوزلریمیزی چاتدیرماق اوچون چوخ آخساق عمل ائله میشیک.مثال اوچون انصافعلی هدایتین یازدیغینا گوره تورکیه ده , ایران تورک لری حاققیندا معلومات چوخ آزدیر . بو بیر حقیقت دیر و اوز ضعیف عملیمیزدن ایرلی گلیبدیر. ارومیه نی شامل اولان اوردا بوردا گوردویوموز بویوک کوردستان خریطه سی ده گینه اوز سوچوموز ساییلا بیلر. یقین بیلین اگر بیر گون ملی حرکتیمیز بیر بویوک ضربه آلیرسا ،ائله بو ضعفیمیزدن قایناقلانیبدیر. تاسفله بیز باشقا دیللرده یازمیریق و خارجی مدیالار و ژورناللارا گیرمگه چالیشمیریق. انگلیس دیلینده اولان ژورناللارا وئرمگین قصد ائله دیگیم 10 صحیفه لیک بیر یازی آیلاردیر کی گوز اونومده دولاشیب دورور . اونو ائدیت ائله ییب دوزگون انگلیسجه یه ترجمه ائتمه یه واختیم یوخدور. بلکه اونردیگیم "یازارلار توپلومو" بئله بیر ایش ده منه یاردیمجی اولا بیلسین.
نه ایسه . بوردا گینه ده اویارماق ایسته ییرم. یازیلاریمیزین ان آزی 10% انگلیسجه ده و یا باشقا دیللرده اولماسا گله جه گیمیز قارانلیقدیر!
خبر یایماقدادا گوجلو ساییلا بیلمه ریک. یایدیغیمیز خبرلره اعتبار یاراتمالییق. قورد اوغلو ، دوشان اوغلو امضا سیله یازدیغیمیزخبر لری سایان اولماز! بلکه " یازارلار توپلومونا " اوخشایان بیر "خبری تشکیلات " دا اینترنت اورتامیندا (ان آزی اینترنتده) یاراتماق لازیمدیر. بو خبری آژانسین :
سیزجه بیزیم خبری سایتلاریمیزین هانسی بو خصوصیته مالیک دیر؟
بلکه اونودولموش قونولاریازیسین دوام ائتدیر مه لییک . نوبت کیمده دیر؟ کیم قلمی گوتورور؟
گله جک بیزیمدیر ( یعنی بیزیمکی اولا بیلر اگر...)
12 سپتامبر 2006
یاشار تبریزلی