ماهیت و نقش جنبش دانشجوئی در حرکت ملی آذربایجان جنوبی

اصولا در جوامعی که آزادی بیان و احزاب به رسمیت شناخته نمی شود جنبش دانشجوئی به عنوان یک جنبشی اجتماعی مجبور به اتخاذ رویکردهایی سیاسی در قبال حوادث مبتلا به جامعه بویژه در حوضه مسائل اجتماعی-سیاسی و فرهنگی می شود. ماهیت جوان، ایده آلیست و عدالت طلب دانشجو و وجود بستر برای رفتارهای جمعی در محیط کلاس و یا خوابگاه موجب تولد جببشی مستقل، آرمانگرا و هدفمند می شود که از آن به عنوان جنبش دانشجوئی یاد می شود. واقعیت اینست که شرایط بسته، تبعیض آمیز، غیر دمکرات و توسعه نیافته آذربایجان جنوبی و عدم وجود احزاب سیاسی رسمی و توانمند زمینه را برای حضور جنبشی مستقل و ملی در دانشگاههای آذربایجان فراهم ساخته است. رشد و گسترش دانشگاههای آزاد در شهرهای کوچک و بزرگ آذربایجان که اکثریت مطلق دانشجویان آن از اهالی بومی آذربایجان می باشد خود به عامل مهمی در رونق یافتن جنبش دانشجوئی در دانشگاههای آزاد پا به پای دانشگاههای سراسری شده است. بعنوان مثال عملکرد دانشجویان در برگزاری مراسمها و میتینگ هایی در دانشگاههای آزاد تبریز، اردبیل، ارومیه و مراغه و... در این راستا قابل ارزیابی است. طبیعتا در این بین ریشه دار بودن تشکلهای مجرب دانشجوئی در دانشگاههای قدیمی، سراسری و بزرگ آذربایجان و عدم پرداخت شهریه در این دانشگاهها باعث عمیق شدن فعالیتها در این دانشگاهها گردیده است. بالطبع در آینده ای نه چندان دور با فراهم شدن تجربه مبارزاتی در دانشگاههای آزاد و کثرت دانشجو پیش بینی می شود سنگینی بیشتر جنبش دانشجوئی آذربایجان بر دوش دانشجویان دانشگاههای آزاد خواهد بود. در هر صورت دانشجوی آذربایجانی در هر دانشگاهی که باشد فارغ از گرایشهای معمول چپ، راست و مذهبی با تاکید بر منافع ملی آذربایجان و با آرزوی فضایی توسعه یافته، آزاد و دمکرات برای آذربایجان جنوبی و رسیدن به سعادت ملی در خط مقدم حرکت ملی آذربایجان قرار گرفته است. دانشجویان آذربایجانی با گرایشات ملی عمدتا حول چندین تشکل رسمی و غیر رسمی از جمله انجمن های اسلامی، جمعیت اسلامی، مجمع دانشگاهیان آذربایجان، کانون نشریات دانشجوئی آذربایجان، آسمک، انجمنهای ادبی و نشریات دانشجوئی مختلف به فعالیت خود ادامه می دهند. هر یک از این تشکلها بسته به شرایط دانشگاههای مختلف کارکردهای ویژه ای دارند. برخلاف جنبش دانشجوئی ایران که جولانگاه طرفداران نهضت آزادی، مشارکتیها، راستهای سنتی و ... بوده و از یکپارچگی و وحدت عمل بخوردار نیستند، جنبش دانشجوئی آذربایجان پیکره واحدی را تشکیل داده وعمدتا براساس اهداف تعریف شده زیر که در قالب بیانیه های صادره از سوی جنبش دانشجوئی تبیین شده است گردهم آمده اند:

·         برسمیت شناخته شدن حق تعیین سرنوشت برای آذربایجان جنوبی

·         رسمیت یافتن زبان تورکی در ایران پا به پای زبان فارسی

·         ایجاد زمینه برای فعالیت احزاب، تشکلها و نهادی مدنی- ملی آذربایجان

·         برچیده شدن هرگونه مظاهر تبعیض در تمامی حوضه های اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی در آذربایجان

وجود اختلاف نظرهای کوچک هرگز مانع از همکاری گسترده دانشجویان فعال در تشکلهای فوق الذکر نشده است. تا بحال جنبش مستقل و پیشرو دانشجوئی آذربایجان نقش قابل توجه و ارزنده ای در تئوریزه نمودن آرمانها و اهداف حرکت ملی آذربایجان داشته است. آنچه که بعد از این در دستور کار جنبش دانشجوئی آذربایجان واقع شده است عبارت از ایجاد رابطه مستحکم با توده ملت آذربایجان و ادامه بحثهای بنیادین و روشنگرانه تحت هر شرایطی در داخل جامعه و دانشگاهها می باشد. اگرچه بازداشتهای گسترده فعالین دانشجوئی همچنان ادامه دارد و تعدادی از این دوستان در زندانهای شونیسم بسر می برند ولی باز فعالیتها همچنان ادامه داشته و به محض بازشدن دانشگاهها جنبش مستقل دانشجوئی آذربایجان وارد فازهای نوین و جدی مبارزه خواهد گردید. ویژگی عمده جنبش دانشجوئی آذربایجان عدم قطع ارتباط فارغ التحصیلان با بدنه جنبش دانشجوئی است. فارغ التحصیلان عمدتا در قالب مجمع دانشگاهیان آذربایجان و نشریات دانشجوئی و یا مستقل به فعالیت خود ادامه داده و سعی در پرورش کادرهای حرفه ای و مدیریتی بویژه در شرایط بحرانی را دارند.

اکثریت مطلق اعضا فعال در این جنبش مستقل با چشمانی تیزبین در عین حالیکه بدور از لمپنیزم سیاسی و شخصیت پرستی سعی در تقویت بدنه حرکت ملی آذربایجان را دارند از سوی دیگر ازافتادن در تله اختلافات احتمالی موجود در داخل حرکت چه در درون وچه در بیرون از کشور خودداری می نمایند. فعالین جنبش دانشجوئی بیشتر از آنکه به شعارها و منم منم گوئیها و منافع فردی و رهبری حرکت بیاندیشند به عمل و مبارزه می اندیشند و این خود به عنوان نقطه قوت این جنبش محسوب شده و راه را برای مبارزه ای ملی و موثر فراهم می نماید.

 در شرایطی که در داخل آذربایجان جنوبی فضایی کاملا بسته و امنیتی را شاهد هستیم جنبش دانشجوئی امیدوار است فعالین خارج از کشور بدور از منم منم گوئیها در قالب جبهه ای واحد بعنوان یک لوبی کاملا فعال در خارج عمل نموده و با فشار بر سازمانهای بین المللی زمینه مبارزه و قدرت عمل برای فعالین داخل کشور را فراهم نمایند. متاسفانه حرکت ملی آذربایجان در شناساندن مواضع برحق، مدرن و مدنی خود در دنیا بسیار ضعیف عمل نموده است. حتی در صورتیکه مواضع رسمی کشورهای بزرگ و منطقه عدم حمایت از حرکت ملی آذربایجان باشد باز فعالین خارج حداقل توان جلب حساسیتهای نهادهای غیر دولتی و انساندوستانه نسبت به مسئله آذربایجان را دارند. در کشورهای غربی با توجه به اهمیت دیدگاه این نهادها و تاثیر مثبت شان بر سیاستهای رسمی دول در دراز مدت، حرکت ملی میتواند واکنش این کشورهای پرنفوذ را برای موضع گیری فعال در قبال آذربایجان جنوبی برانگیزاند. بنظر می رسد در شرایط حاضر فعالین خارج از کشور مسئولیت بسیار سنگینی در قبال حرکت ملی و شناساندن آن به جامعه جهانی برعهده دارند. از اینروست که وحدت عمل بیش از پیش احساس می شود. شناساندن ماهیت حق طلبانه، عدالت طلبانه، مدرن، سکولار، دمکرات و آزادیخواه حرکت ملی آذربایجان به انسانهای آزاده دنیا به معنی جلب حساسیت و همکاری آنها در درازمدت و خروج از شرایط سخت فعلی و حالت انزوا خواهد بود.

گله جک بیزیمدیر

آیدین ائل سئوه ر، فعال دانشجوئی

مرداد ماه یکهزار و سیصدو هشتاد و پنج