BABƏKİN
AD GÜNÜ URMİYADA GÖYƏ FİŞƏNGLƏR ATILIB
İran rejimi Azərbaycan türklərinə xalq qəhrəmanı Babəkin doğum günü münasibətilə Bəzz qalasına yürüş keçirməyə imkan verməsə də, iyunun 30-da Babəkin ad günü Güney Azərbaycanın əsas şəhərlərindən olan Urmiyada özünəməxsus şəkildə qeyd olunub: həmin gün Təbriz vaxtıyla saat 21-də Urmiyada göyə fişənglər atılıb.
Bundan başqa, şəhərdə azərbaycanlıları hüquqlarının təmin olunması uğrunda mübarizəyə çağıran vərəqələr də yayılıb.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
BABƏKİN
AD GÜNÜ BAKIDA DA QEYD OLUNUB
Azərbaycanın xalq qəhrəmanı Babəkin ad günü iyunun 30-da Bakıda da qeyd olunub. Güney Azərbaycan Milli-Azadlıq Hərəkatına Dəstək Komitəsinin təşəbbüsü ilə iyunun 30-da axşam saatlarında sinəsində Babəkin şəkli olan ağ köynəkli şəxslər Bakıda Şəhidlər Xiyabanını ziyarət ediblər.
Aksiya iştirakçıları son həftələrdə Güney Azərbaycanda həlak olanların xatirəsini bir dəqiqəlik sükutla yad ediblər, sonra Şəhidlər Xiyabanında məzarların üstünə gül qoyublar.
Daha sonra aksiya iştirakçıları dağüstü parkdan keçməklə milli parka – dənizkənarı bulvara eniblər. Milli parkda aksiyaçılar şeir və mahnılar oxuyub, gəzinti keçiriblər.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
BAKIDA ŞÜBHƏLİ İRANLILAR
MTN(Milli Tehlukesizlik Nazirliyi)-in həbs etdiyi şəxslər Fransa səfirliyini lentə alırmış
Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin əməkdaşları özünü şübhəli aparan iki İran vətəndaşını yaxalayıb. Məlum olub ki, 1947-ci il doğumlu Bəhruz Zülfüqar oğlu Dərgah və onun qohumu, 1981-ci il doğumlu Sabir Əsgər oğlu Məhəmmədi Fransanın Azərbaycandakı səfirliyinin binasını videolentə alırmış. İranlıların bunu nə üçün etdiyi qaranlıq qalır.
Yeri gəlmişkən, Nəsimi Rayon Polis İdarəsi 20-ci bölməsinin əməkdaşları da Q.Quliyev küçəsi, 137 ünvanında 1964-cü il təvəllüdlü İran vətəndaşı Əlirza Vəkilini yaxalayıb. Ondan nömrəsi pozulmuş «Baykal» markalı tapança götürülüb. Silahdan hər hansı cinayətdə istifadə olunub-olunmadığı araşdırılır.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
İranda
Azərbaycan dilində çıxan qəzet və jurnallar bağlanıb
İran Azərbaycanında Əhər şəhəri yaxınlığındakı Bəzz qalasına illik yürüş cəhdinin qarşısının alınmasından sonra Azərbaycan dilində dərc edilən bütün mətbuat orqanlarının fəaliyyəti qadağan edilib. Dilmanc, Araz, Nəvide-Azərbaycan, Yarpaq, Yaşmaq, Avaye-Ərdəbil və Şəmsi-Təbriz kimi jurnal və qəzetlərin bağlandığı bildirilir. Farsdilli mətbuata da Azərbaycan məsələsinə toxunmaq qadağan edilib. Xəbərlərə görə, bu, ruhani rəhbər və yüksək səlahiyyətli hökumət nümayəndəsi Ayətullah Məhdi Kəhrubinin xüsusi göstərişi ilə həyata keçirilir.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
GÜNEY AZƏRBAYCAN TÜRKLƏRİ İKİ HƏFTƏDƏN SONRA BƏZZ QALASINA YÜRÜŞ EDƏCƏK
BAKI/03.07.06/TURAN:
Rəsmi Tehran ordu və polis gücünə Güney Azərbaycan türklərinin
Bəzz qalasına yürüşünə imkan verməyib. Bu
xəbəri Turana Güney Azərbaycan Milli Oyanış
Hərəkatının (GAMOH) Bakı bürosu İrandakı
mənbələrə istinadən verib.
Mənbənin bildirdiyinə görə, iyunun 29-da başlayacaq yürüşdən
də bir neçə gün öncə rəsmi Tehran qalaya yürüşün
əsas marşrutu olan Əhər-Kəleybər yolunu
nəzarətə götürüb. Xəbərə görə, cəmi
35 min nəfər əhalisi olan Kəleybər
qəsəbəsi ətrafına 50 minə yaxın polis,
hərbi, xüsusi təyinatlı qüvvələr yerləşdirilib,
Bəzz qalası ətrafında xüsusi təyinatlı
dəstələr cəmləşib, qala üzərində
vertolyotlar keşik çəkərək ətrafı və ehtimal
edilən hərəkətləri nəzarətdə saxlayıb,
qalaya gedən cığırlar belə nəzarətə götürülüb.
Kəleybər qəsəbəsində avtomobil
hərəkəti qadağan edilib. Bundan əlavə Güney
Azərbaycan şəhərlərindən giriş-çıxış
yasaqlanıb. Hərəkatın mərkəzi olan Təbrizdə
isə mayın 23-dən tətbiq edilən qeyri-rəsmi
komendant saatı qüvvədə saxlandığına görə
şəhərdən çıxış mümkün olmayıb.
Qaynağın məlumatına görə, yürüşə imkan
verilmədiyi üçün milli hərəkatçılar Təbriz, Ərdəbil,
Zəncan, Urmiyə şəhərlərində Babəkin ad günü
münasibətilə havaya fişənglər ataraq atəşfəşanlıq
düzəldiblər. May ayında baş vermiş hərəkat
zamanı həlak olanların 40 mərasiminin Bəzz qalasında
keçirilməsi nəzərdə tutulub, amma buna imkan
verilmədiyi üçün bu mərasimlər ayrı-ayrı şəhərlərdə
keçib və Sulduz şəhərində bu ən möhtəşəm
olub.
Qaynaq son olaraq bildirib ki, bu heç də qalaya yürüşdən geri
çəkilmək deyil, sadəcə milli qüvvələr
yenidən toplanır və yaxın bir-iki həftə ərzində
qalaya yürüş olacaq.
* Xatırladaq ki, Bəzz qalası Təbriz mahalı yaxınlığındakı
Kəleybər qəsəbəsindən aralıdakı dağlarda
yerləşir və sərkərdə Babək 815-837-ci
illərdə bu qaladan ərəb istilasına qarşı döyüşlərə
başçılıq edib. Bəzz qalasına yürüşə
gəlincə isə yürüş 1999-cu ildən başlanıb. Yürüşün
ideya rəhbəri görkəmli tarixçi mərhum
Məhəmməd Təqi Zehtabi olub. Həmin vaxtdan Güney
Azərbaycan türkləri Babəkin ad gününü qeyd etmək adı
altında bu qalaya yürüş edir. Bu il isə rəsmi Tehran zor gücünə
bu yürüşə imkan verməyib.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
"İranda
jurnalist qoyun kimidir"
Azərbaycanlıların
təhqir etdiyinə görə qapadılan "İran"
qəzetinin redaktoru "bu yaxınlarda işimizi bərpa
edəcəyik" deyir
İranın ən çoxtiraжlı qəzetlərindən
biri olan "İran" ötən ay azərbaycanlıların
mənlik və şərəfini təhqir etmişdi.
Qəzetin cümə əlavəsində 4 karikatura və bir
səhifəlik yazı dərc olunmuş, şəkillərlə
yazılarda soydaşlarımız "ayaqyolunda yaşayıb
nəcis yeyən tarakanlar" adlandırılmışdı.
Bunca ağır aşağılanmaya dözməyən yüz
minlərlə soydaşımız İranda küçələrə
çıxaraq kütləvi etiraz aksiyaları keçirmiş, polis və
hərbçilərlə toqquşmalarda onlarla azərbaycanlı
həlak olmuş, yüzlərlə soydaşımız yaranlanmışdı.
Həbs olunanların sayı isə minlərlədir.
Bütün bu olayların rəsmi baiskarı sayılan "İran"
qəzetinin baş redaktoru Musaye Nəini isə "bizim bir suçumuz
yox" deyir.
İran rəhbərliyi "İran" qəzetini mayın
23-də bağladığını, baş redaktorla bədnam
karikaturaları çəkən rəssamın həbs olunduğunu
demişdi.
Fəqət, Nəini azadlıqdadır və vəzifə
səlahiyyətlərini də uğurla yerinə yetirir.
Bu azmış kimi, baş redaktor əmindir ki, Tehran İnqilab
Məhkəməsi qəzetə qoyulmuş həbsi ləğv
edəcək.
Gündəlik ümumi tiraжı 250 min nüsxə, aylıq
gəliri 1,5 milyon dollar, işçilərinin sayı 2300
nəfər, жurnalistlərinin maaşları isə
400-2000 dollar arasında olan "İran"ın baş
redaktoru deyir ki, İranda heç bir senzura yoxdur və hazırda
qəzet məlum olaylardan dolayı yalnız fars dilində çıxmır.
"Hər şey yaxşı olacaq. Məhkəmədə sübut
etdik ki, karikaturaların müəllifi azərbaycanlıları -
biz onlara "türk" deyirik - təhqir etməyə çalışmayıb.
Karikaturaları çəkən rəssam türkdür və bizdə
xeyli türk işləyir. O rəssam indi həbsdə olsa da,
azadlığa çıxacaq - onun üçün yaxşı vəkil tutmuşuq",
- Nəini bildirib.
Onun sözlərinə görə, İran parlamentinin 80 deputatı
artıq qəzetin fars dilindəki əsas versiyasının çapının
bərpasını istəyir, yerdə qalan 190 millət
vəkili də buna etiraz etmir.
"14 ildir ki, çalışırıq. Jurnalist işi
belədir, təhlükədilir. Müqayisə üçün bağışlayın,
amma İranda jurnalist qoyun kimidir. Onu toyda da kəsirlər, yasda
da. Karikaturalarla bağlı iğtişaşlara gəldidə
isə, əminəm ki, o olayları İranın düşmənləri,
xaricdəki qüvvələr təşkil etmişdilər",
- "İran"ın baş redaktoru bildirib.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Bəzzə
yürüş alınmadı
Qalaya aparan yolda 10-15 adamın bir yerə toplaşmasına belə imkan verilməyib
İranda
azərbaycanlıların kompakt yaşadıqları şəhərlərin
çıxışlarında insanların Bəzz (Babək) qalasına
yürüş etmələrinin qarşısını almaq üçün
hərbi postlar qurulub. Qalanın yerləşdiyi Kəleybər
şəhərinin 150 km-də artıq üç gündür ki,
qeyri-rəsmi fövqəladə vəziyyət elan olunub". Bunu
İrandan yürüş iştirakçısı Əli Qoşaçaylı
deyib.
Əli Qoşaçaylı srağagün
səhər saatlarından Tehran-Təbriz-Əhər və
Ərdəbil-Kəleybər avtomobil yolunun hərbi birləşmələr,
həmçinin xüsusi xidmət orqanları tərəfindən
nəzarətdə saxlandığını deyib. Onun sözlərinə
görə, postlarda insanlar yoxlanılır, getdikləri məkan
dəqiqləşdirilir, həmin yerin adı göstərilməklə
möhürlü icazə vərəqəsi verilir. "İcazə
vərəqəsində göstərilməyən istiqamətə
getməyə yasaq qoyulur".
Ə.Qoşaçaylı bir neçə gün öncədən İran
xüsusi xidmət orqanlarının qalaya yürüşün qarşısını
almaq üçün profilaktik tədbirlər gördüyünü də deyib. Onun
sözlərinə görə, dünən də qalaya yürüşün baş
tutmasına imkan verilməyib, 10-15 adamın bir yerə toplaşmasına
belə mane olunub.
Qoşaçaylı xüsusi xidmət orqanlarının şübhələndikləri
azərbaycanlıların telefonlarının xüsusi mobil rabitə
vasitələrinə qoşularaq dinlənildiyini, ölkədən
kənara vəziyyətlə bağlı məlumat
verənlərin və koordinasiya işi aparanların dərhal
polisə aparıldığını da bildirib.
Yürüşün digər iştirakçısı Abbas Nəimi
isə bildirib ki, axşam saatlarında İranın
azərbaycanlılar yaşayan şəhərlərində
vəziyyət daha da gərginləşib. O, azərbaycanlılar
yaşayan bütün şəhər və qəsəbələrdə
əhaliyə təzyiq göstərildiyini söyləyib. A.Нəimi
bildirib ki, Təbriz, Urmiya, Ərdəbil, Zəncan, Əhər
və digər şəhərlərdən qalaya
istiqamətlənən yürüş iştirakçılarının
qarşısı kəsilərək tutulub. Onların sayı
bəlli olmasa da, dünən təkcə Xoy şəhərində
30 nəfərdən artıq şübhəli bilinən
azərbaycanlı polis bölməsinə çağırılıb.
Şəhərin çıxışında "Eloğlu"
üçyolunda silahlı polis nəfərlərindən ibarət
post qurulub. Qalaya getmələrinə imkan verilməyən
hərəkat iştirakçıları qırmızı köynəklərdə
şəhərin mərkəzində aksiya keçirməyə başlayıblar.
Mərənd, Marağa, Sulduz, Xiyav, Maku, Salmas, Miyana, Bunab,
Xalxal, Ənzəli, Astara, Heydar və Əbhər şəhərlərində
də vəziyyət gərgindir.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
VHP İRAN REJİMİNİN BƏZZ QALASINA YÜRÜŞÜN QARŞISINI ALMASI İLƏ BAĞLI BEYNƏLXALQ TƏŞKİLATLARA MÜRACİƏT EDİB
Vətəndaş
Həmrəyliyi Partyiasının Bakı, Sumqayıt, Abşeron
və işğal edilmiş rayonlardan olan yerli təşkilatlarının
Məşvərət Məclisinin növbəti toplantısında
Güney Azərbaycanla bağlı bəyanat qəbul edilib.
VHP mətbuat xidmətindən «Media forum»a verilən
məlumata görə, VHP xalq qəhrəmanı Babəkin doğum
günü ərəfəsində Bəzz qalasına ənənəvi
yürüşün qarşısının fars rejimi
tərəfindən vəhşicəsinə alınmasını
pisləyir və bunu İranda yaşayan 30 milyonluq Azərbaycan
türkünün hüquqlarının kobud sürətdə pozulması kimi
qiymətləndirir.
VHP baş verənləri təkcə İranda yaşayan türklərə
qarşı deyil, bütövlükdə dünya azərbaycanlılarına
qarşı təhqir kimi dəyərləndirir.
Toplantı iştirakçıları fars rejiminin apardığı «klassik fars şovnizmi» siyasətinə qarşı bəyanat qəbul ediblər və İrandakı molla rejiminin azərbaycanlıların hüquqlarını kobud sürətdə pozması ilə bağlı bütün beynəlxalq təşkilatlara müraciət ünvanlayıblar.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
"İRAN"
ADLANAN CƏNUBİ AZƏRBAYCANDA YENƏ NƏLƏR BAŞ
VERİR?
Cənub qonşumuz başqa xarici maraqlar içində dolaşan Azərbaycanı həmişə ən yaxın məsafədən vurmağa cəhdlər göstərib
Proloq
Son günlər mənə Cənubi Azərbaycandan xeyli
məktublar gəlir. Əslində bu məktub müəllifləri...öz
milli kimlik davalarında "niyə bizimlə deyilsiniz" sualı
əvəzinə "bizə edilən vəhşilikdən
xəbərdarsınızmı? Xəbərdarsınızsa,
niyə susursunuz?" deyə sadəcə, bizdən qan doğmalığı
umurlar. Bu umulmaq indi mənə utanc gətirsə də,
dərk edirəm ki, bu və ya digər atılan müdafiə addımı
bir başqa sualtı oyunların əvvəldən hesablanmış
nəticəsinə də xidmət etmiş olar.
Əvvəldən düşünülmüş reaksiyanı göstərərək
onların strateji məqsədlərinə xidmət etmiş
olarıq.
...Amma bütün bunları dərk etsək də, biz axı susa
bilmərik!
CƏNUBDAKI
SOYDAŞLARIMA...
Normal inkişaf etmiş ölkələrdə...dövlətlər
bu və ya digər məsələyə baxışı 3
istiqamətdə reallaşdırır.
1-ci baxış: Dövlət rakursu (rəsmi münasibət).
2-ci baxış: Elmi baxış (tarix, etnoqrafik, qanun, ədəbiyyat).
3-cü baxış: İctimai baxış (xalq, sərbəst çoxluq
düşüncəsi).
Gəlin təsdiq edək ki, bizdə Dövlət baxışı
o biri baxışları gündəmdən çıxarıb öz mövqe
və xəttini diktə edir ki, bu da tapşırığa, mütləq
yerinə yetiriləcək bir işə çevrilir. Yaxud da bunu
elə tapşırıq kimi başa düşürlər.
Beləliklə, tarixin səhvlərindən azad düşüncənin
gəldiyi qərarlar, cəhdlər, tələbat çox dərin,
əlçatmaz olur. Halbuki, dövlətin, yəni rəsmilərin dünyaya
nümayiş etdiriləcək mövqeyinin xalqın tarixi, istəyi
ilə üst-üstə düşməsi o qədər də vacib
deyil. Əsas odur ki, arxa planda
bu işlərin getməsi norma olsun. Sabah tarixin və
millətin tələb və istəyi beynəlxalq
təzyiqlər üçün qalxan rolunu oynayacaq. İnkar edilməsi,
qəbul edilməsi mümkün olmayan istəklər, iradələr
dünyanın güclü dövlətlərini diktədən imtinaya,
ən azı sövdələşməyə gətirib çıxara
bilər. Çünki bu istək və iradənin arxasında XALQIN
tarixi, etnik düşüncəsi, etnoqrafiyası durur. Bunu dağıtmağa
kimsə cəsarət etməyəcək. Öz rəsmi mövqeyi
ilə ölkə rəsmiləri də baş verənlərə
ictimaiyyətin öz münasibət və qiymətini bildirməyə
ən azı "icazə" verəcəklər...
Ruzigar, tarixin yarımçıq saxlanılmış
səhifələrini təkrar yenə qarşımızda açdı.
Ən azı son iki əsrdə fars-sayağı dostluq və
qardaşlıq şüarını əlində saxlayaraq "balta
sapı" obrazında bizi mat qoyan İRAN, bizim düyünlü
durumumuzda da öz dəsti-xəttinə sadiq qaldı. Belə ki,
Azərbaycana olan iddialarını indi də bir başqa formada
təzahür etdirməkdən çəkinməyən İRAN (qeyd
edək ki, İran bu al-qırmızı sifətli
istəklərini faş etməkdən və böyük kürsülərdən,
özü də qəfildən səsləndirməkdən heç
də çəkinmir) bu dəfə də xələflərinə
xilaf çıxmadı. İlk baxışda onlar da eynilə
ermənilər kimi gülməli iddialarla çıxış
etdilər. Özlərini ali irq kimi, yaxud öz milli kimliklərində
yetərincə problemlərini dərk etdiklərindən, onu ört-basdır
etməkçün nədənsə bizə, azəri türklərinə
təhqir və həqarətlə baxırlar.
Onlar, yəni FARSlar torpaqlarımızın böyük hissəsini
mənimsədikdən sonra bir başqa iddialara da
həvəsləndilər. Belə ki, 410
kv.km ərazisi olan bütöv Azərbaycan 1828-ci ildə İran
və Rusiya arasında bağlanmış TÜRKMƏNÇAY müqaviləsindən
sonra cənubdan 280 min kv.km, şimaldan isə 130 min kv.km ərazisi
işğal edildi. "Cənubi Azərbaycan" dediyimiz
vətənimiz İRAN adlanır. İslam dövləti
deyilən İRANDA bu gün 30 milyon Azəri türkü də yaşayır.
Hətta müasir dövrdə belə İRANDA, hakimiyyətin
nəzarət etdiyi coğrafiyada Bütöv Azərbaycan zamanında
olduğu kimi, öz özəl TÜRK adını daşıyan mahal
və regionlar bu gün də var. Baxmayaraq ki, farslar cənubu da,
şimalı da farsların tarixi vətəni güman edirlər.
Eynilə xəstə erməni arzularına bənzəyir,
deyilmi?
İndiyə qədər farsların istər 1918-1919, istər
1920-1922, istərsə 1941-1946, istərsə də 1990-2000-ci
illərdə yetərincə aydın görünən əməl
və tələbləri çox adi qəbul edilən, fars bicliyi
ilə bayağı sözlər arxasında böyük iddialar anlaşıqlı
idi. İRAN tərəfindən Azərbaycanın hava
sərhədləri, su sərhədlərinin kobudcasına
pozulma faktı, onların izahatlarında olduğu kimi, "elə-belə"
deyildi. Bu, görünən aysberqin görünməyən iddialarının
təzahürü idi. Hər dəfə ikibaşlı açıqlama
və qardaşlıq təklifi ilə
məsələlərin qabardılmasına nail olsalar da, "düşmən
ocaq başında" deyərək, köksümüzü ötürməkdə,
deyəsən, axı səhv etməmişik...
Yaxın tarixdə hələ, 1919-cu ildə...Birinci Dünya müharibəsini
yekunlaşdığı bir vaxtda, ADR adlı bir müstəqil
məmləkət mövcud olduğu halda, İran Azərbaycan
ərazilərinə olan iddialarını bildirməkdən
belə çəkinmədi. Bəlli tarixdə erməni quldurların
aramsız hücumları qarşısında qalan Azərbaycanın
taleyi böyük təhlükə qarşısında olan bir vaxtda,
Versal Sülh Konfransında rəsmi Bakıdan alınan məlumat
və sənədlər əsasında, erməni silahlı
dəstələrinin Azərbaycan ərazisində ilk növbədə
Zəngəzur, Naxçıvan, Qarabağda törətdiyi vəhşiliklər,
qətl və qırğınları, həmçinin onlara qarşı
edilən üsyanları konfrans iştirakçılarına, dünya
xalqlarına çatdırmaq mütləqiliyində, təbii ki,
həm də çətinliyində olanda İranın Versal Sülh
Konfransı vasitəsiylə Şimali Azərbaycanın Naxçıvan,
Zəngəzur ərazilərinə bir daha yiyələnmək
cəhdini hələ unutmamışıq. M.Ə.Topçubaşovun
yazdığı 1919-cu il 8-9 iyul tarixli məlumatında İran
tərəfinin konfransa təqdim etdiyi memorandumda İran Şimali
Azərbaycana iddia etdiyi halda, bunun tarixi sübutunun əsassız
olduğunu, farsların tarixi birlik dəlilinin gülünc olduğunu
sübut edir.
O vaxt da, elə indi də maraqlı məqam odur ki, İRAN
ermənilərə həmişə dəstək olmuşdur.
Azərbaycanın cənub ərazisi ilə
kifayətlənməyən farslar, unutdular ki, ermənilərin
"Böyük Ermənistan" arzularının içində, indiki
İran - əslində isə Cənubi Azərbaycan əraziləri
də var. Erməni lobbisi, ABŞ senatoru Lodc
tərəfindən 1918-ci il dekabrın 10-da senata təqdim
olunmuş "Böyük Ermənistan" layihəsində məhz
Cənubi Azərbaycanın da şimal-qərb torpaqları (Ərdəbil,
Xoy, Urmiya, Təbriz və s...) da vacib ərazi kimi göstərilmişdi.
İRAN başqa xarici maraqlar içində dolaşan Azərbaycanı
ən yaxın məsafədən bir də vurmağa cəhd
etdi. İran hökuməti ADR-ə qarşı ərazi iddiasında
qalaraq Naxçıvan bölgəsini ya özü əldə etməyə,
pis halda ermənilərin əlinə keçməsində xeyli işlər
gördü.
M.Mirbabayev ADR XİN-ə göndərdiyi 20 dekabr 1919-cu il tarixli
məktubunda qeyd edir ki, rəsmi Tehran ingilis və
ermənilərin təhriki və təzyiqi ilə Naxçıvan
və onun ətrafında 60 mindən çox əhalini İrana köçürərək,
bölgəni zəiflədərək, daşnakların bəlli
planlarının reallaşması üçün müvafiq şərait
yaratmağa müvəffəq olmuşlar.
Daha sonra 1941-ci ildə yenə də Rus İmperiyasının
işğalçılıq məqsədini danılmaz şəkildə
özündə daşıyan Sovetlər Qərblə anlaşaraq
Azərbaycanın Şimal və Cənubunun birləşməsini
bir addımlığında dayandırdı.
Bu
dünən idi...
Zaman-zaman daxilindəki əsəbi natamamlığını
ört-basdır etməkçün, hətta din düşmənləriylə
qardaş sazişini bağlamağa razı olan İRAN (İran
İslam dini ölkə olmağı ilə fəxr edir?!) bu taydakı
ərazilərə belə sahib çıxmaq istəyindən
əl çəkmir. Nə qədər qüsurlu olsa da, biz din qardaşı
və çəpər qonşumuza düşmən kimi baxa bilmirik. Ağlımızdan,
ya da maarifli olmağımızdan bizə onlardan fərqli olaraq
bəllidir ki, əslində kənarda dişlərini qıcıyıb
bizi diqqət mərkəzində saxlayan böyük düşmənlər
də bunu gözləyir. Bir-birimizi taqətdən salandan sonra bütövlükdə
ərazilərə yiyələnmək nəticəsini.
Elə buna görə də "karlik" oyunçular nə
qədər ürək bulandırsa da, dözmək zorundayıq.
Bunu qətiyyətsizlik kimi də qiymətəndirmək olar,
qorxaqlıq kimi də, torpaqlarını mənimsəyən
tərəflə savaş apara bilməmək kimi də. Amma
qoy nə İRAN, nə Ermənistan, nə də böyük düşmənlərimiz
8 milyonluq, ya da 30 milyonluq xalqın deyil, 50 milyonluq xalqın
ruhunu, qürurunu sındırmağa cəsarət
etməsinlər. Bunun sonu olacaq, özü də pis olacaq.
İranda İRAN adlı bir dərgidə azəri türkləri
bir daha, yenə də təhqir edildi. Dövlət qəzeti olan
"İran"da çap edilmiş təhqiredici karikaturalar
Təbriz, Zəncan, Urmiyada etiraz dalğası oyatdı... Bu günə
qədər etiraz etməli sayğısızlıq və
həqarət çox idi. Lakin dalğaya çevrilməsi üçün
məharətlə düşünülmüş addım da atıldı.
Qeyd edək ki, ən azı yaxın tarixdə Fransada
Məhəmməd (ə) peyğəmbərin çap edilmiş
karikaturaları farslar üçün nəticəsi bəlli, effektli nümunə
idi.
Bu karikaturada isə azərbaycanlılar tarakan kimi təsvir
edilmiş... və onları məhv etməyin yolları da
təqdim edilmişdi. İlk dəfə, özü də sadəcə
etiraz Təbriz Universitetinin tələbələri
tərəfindən təşkil edildi. Daha sonra bu etiraz dalğası
bütün şəhəri bürüdü. Azərbaycanlılar, on
minlərlə insan küçələrə çıxaraq "Yaşasın
Azərbaycan!", "Faşizmə ölüm!" deyərək
İranda yaşayan azərbaycanlıların şərəf,
ləyaqətinə hörmət və ehtiramla yanaşma
tələbində israrlı olduqlarını bəyan
etdilər. Beləliklə, etiraz aksiyaları şəhərlərə,
kəndlərə alov kimi yayılaraq, daha söndürülməsi mümkün
olmayan yanğına çevrildi. Guya ki, bu ehtiyatsız və sayğısız
münasibəti ilk dəfə görürmüş kimi, 30 milyonluq
azəri türkləri etiraz aksiyalarına başladılar. Və
artıq "Babək həlak olsa da, Təbriz hələ sağdır",
"Azərbaycan xalqı bu həqarətə dözməyəcək!",
"Türklərin dili fars dili olmayacaq" kimi şüarlarla iştirakçılar
tam ramedilməz bir hala gəldi. Polis onların qarşısını
ala bilmədi. Bizə yetərincə aydın olan İRAN
təxribatı yenə işə düşdü. Aksiya iştirakçılarını
daha da qızışdırmaq üçün bir neçə maşın
yandırıldı.
Elə həmin gün də mətbuata, guya, "mitinqçilər
Şərqi Azərbaycan vilayətinin hökumət binasını
ələ keçirməyə cəhd ediblər" kimi
məlumat ötürüldü. Azərbaycanı İranla bölüşən
rusların ən böyük sərkərdəsinin ifadəsiylə
desək "fars bicliyi" özünü burada da təsdiq etdi.
Belə ki, bu binada 1946-cı ildə ADR parlamenti yerləşirdi.
Beləliklə, aksiya keçirilən ən böyük meydan olan "SAAT
meydanına" ordu yeridildi. Ordu da əvvəlcə gözyaşardıcı
qaz, daha sonra adamlara atəş açdılar. Bu addımı atan
İRAN hakimiyyətinin azərbaycanlılara olan sayğısızlığına
etiraz kimi Təbriz, Xoy, Marağa, Zəncan və digər şəhərlərdə
etiraz dalğalarının daha da geniş vüsət almasını
da nəzərə almamış deyildi. 200 minə yaxın
azərbaycanlının iştirak etdiyi bu aksiyaların
rəsmilər tərəfindən dəfələrlə
təxribatla qidalandırılmaq cəhdinə rəğmən
azərbaycanlılar hökumətdən baş verənlərə
aydınlıq gətirilməsini tələb edirdilər.
İRAN hakimiyyəti çox gec olsa da, "İran"
qəzetinin bağlandığını bəyan etdi. Prinsip
etibarilə bunun növbəti bəhanə, mərhələ
olması sirr deyil. Belə ki, indi bağlanmış qəzetin
nəşrinin bərpası haqqında söhbətlər əslində
daha növbəti vəsilələrin hazırlığından
xəbər verir.
30 milyon azərbaycanlının öz tarixi torpağında, ancaq
İRAN rejimində zaman-zaman necə yaşaması hər halda
bizə - 8 milyon azərbaycanlıya bəllidir. Düzdür, indi PƏHLƏVİ
sülaləsi hakimiyyətindən fərqli olaraq öz ana dili -
azəri türkcəsində danışmağa qoyulmuş yasaq götürülüb.
Amma rəsmi Tehran azərbaycanlıları "türkləşdirilmiş
farslar" sayır, ancaq bu halda onlara "rəhm edir",
həmişə, İranda ancaq "vahid İran milləti"
olduğunu hər yerdə bəyan edir. Azərbaycanlılara bu
cür münasibət göstərən İran Azərbaycana da daha çox,
tez-tez "ehtiyatsız, əhəmiyyət vermədən münasibət"
göstərməkdə davam edir. Gah 1828-ci ildəki Rus-İran sövdələşməsindən
sonrakı TÜRKMƏNÇAY müqaviləsini, yəni Azərbaycanın
cənubunu mənimsədiyini danır, gah Xəzərə olan
iddiasını müxtəlif cür bildirməkdən özünü çəkindirə
bilmir, gah Azərbaycanın şimalını Tehranın
nəzərindən kənarda qaldığını bildirir...
Dəfələrlə İran İslam Respublikasının Bakıdakı
səfirliyi (diqqət yetirin - Azərbaycandakı deyil, Bakıdakı!)
ağına-bozuna baxmadan "...Yuxunuzda belə görə
bilməyəcəyiniz Böyük Azərbaycan", "Cənubdan
danışmaqdansa gedin Qarabağınızı alın!",
"Bakı deyil, Badi-Kubə (fars tarixçilərinin verdiyi addır)
farsların vətənidir", İranın inzibati-ərazi
xəritəsində Xəzəri Mazandaran, Azərbaycanı
Qafqaz Azərbaycanı kimi və s... guya, sözarası sıçrayışlar
edir. Bu uydurulmuş ifadələrin mənasını soruşanda
isə bunların qeyri-rəsmi, özü də əhəmiyyətsiz
söz birləşməsi olduğunu bəyan edirlər. Bizə
axı bəllidir ki, bu, İran İslam Respublikasının sırf
mövqeyidir və zaman-zaman qəsdən atılmış bu
siyasi addımların yetərincə cavab verilməməsi
əminliyindən atılır.
İran İslam Respublikası - müsəlman ölkəsi
Ermənistanı bütövlükdə ən çox ehtiyacı olan ərzaq
və başqa mallarla təmin edir (Nəzərinizə çatdıraq
ki, bu, İran İslam Respublikasının özünün çoxəsrlik
tarixindən miras götürdüyü mövqedir). Bir zamanlar Ter-Petrosyan
deyirdi: "Əgər bircə gün İranla Ermənistan arasındakı
ticarət müqaviləsi pozulsa, Ermənistan diz çökər".
İRANIN bu nəcib addımını və təbii ki, köməyini
Azərbaycan heç bir zaman unuda bilməz. Uzun illər
Ermənistanı dəstəkləməsi, dönə-dönə
Xəzərə iddialarını utanmadan bildirməsi, ən
azı Azərbaycanın müstəqilliyinə etinasızlığı,
kobud desək, saymamasıdır.
EPİLOQ
Son olaraq onu deyək ki, biz İrandan fərqli olaraq, İRANIN
daxili məsələlərinə qarışmırıq,
amma soydaşlarımızın döyülməsi, qətlə
yetirilməsi İRANIN deyil, artıq bizim işimiz olduğunu
onlara bildirmək;
Dilimizə sayğısız münasibət göstərib, az qala 3
növ millətin dili kimi rəftar etmək;
Səfəvilər dövrünə aid olan
xəritələrdəki Böyük Azərbaycanı Dünyanın
yaddaşından qoparıb atmaq istəyinə;
Hər hansı bir tərəfə, hər hansı fikrini
bildirməkçün məhz azərbaycanlılardan istifadəsinə
ETİRAZ ETMƏK... və cavab vermək vaxtıdır!
Bəlkə biz nəhayət ki, bunu onlara bəyan edək,
azərbaycanlılar?
Mehriban
ƏLƏKBƏRZADƏ
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Soydaşlarımızın
Bəzz qalasına yürüşünə yenə imkan verilməyib
"İranda azərbaycanlıların kompakt yaşadıqları şəhərlərin çıxışlarında insanların Bəzz (Babək) qalasına yürüş etmələrinin qarşısını almaq üçün hərbi postlar qurulub. Qalanın yerləşdiyi Kəleybər şəhərinin 150 kilometrliyində artıq üç gündür ki, qeyri-rəsmi fövqəladə vəziyyət elan olunub". Bunu APA-ya İrandan yürüş iştirakçısı Əli Qoşaçaylı deyib. Ə.Qoşaçaylı srağagün səhər saatlarından Tehran-Təbriz-Əhər və Ərdəbil-Kəleybər avtomobil yolunun hərbi birləşmələr, həmçinin xüsusi xidmət orqanları tərəfindən nəzarətdə saxlandığını deyib: "Postlarda insanlar yoxlanılır, getdikləri məkan dəqiqləşdirilir, həmin yerin adı göstərilməklə möhürlü icazə vərəqəsi verilir. İcazə vərəqəsində göstərilməyən istiqamətə getməyə yasaq qoyulur". Ə.Qoşaçaylı bir neçə gün öncədən İran xüsusi xidmət orqanlarının qalaya yürüşün qarşısını almaq üçün profilaktik tədbirlər gördüyünü də deyib. Onun sözlərinə görə, dünən də qalaya yürüşün baş tutmasına imkan verilməyib, 10-15 adamın bir yerə toplaşmasına belə mane olunub. Ə.Qoşaçaylı xüsusi xidmət orqanlarının şübhələndikləri azərbaycanlıların telefonlarının xüsusi mobil rabitə vasitələrinə qoşularaq dinlənildiyini, ölkədən kənara vəziyyətlə bağlı məlumat verənlərin və koordinasiya işi aparanların dərhal polisə aparıldığını bildirib.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------