سؤزوموز
يازيمي (اورتوقرافيسي)
SÖZÜMÜZ YAZIMI (ORTOQRAFİSİ)
مئهران
باهارلي – MEHRAN BAHARLI
سؤزوموز
- ١٠ كؤچ
آيي (ماي) ٬
٢٠٠٥ - تويوق
ايلي
يازيلما:
٢٠٠٤ - گؤزدن
گئچيرمه:
٢٠٠٥
SÖZÜMÜZ - KÖÇ AYI
– 2005 - TOYUQ İLİ
YAZILMA 2004 - GÖZDƏN GEÇİRMƏ 2005
تورك
يازيمي٬ فارس
ايملاسي
بويوندوروغوندان
قورتولماليدير
سون
ايللرده
ايراندا
توركجه
اورتوقرافيسينين
ايستانداردلاشديريلماسي
يولوندا
بؤيوك ايرهليلهمهلره
تانيق
اولماقداييق·
بونونلا
بئله٬ الده
ائديلهن
ايستانداردين
دوراقلامادان
گؤزدن
گئچيريليب
يئنيلهنمهسي و وارسا
يئتهرسيزليكلرينين
بوتونلهنمهسي؛
اسكيكسيز٬
توتارلي و
چاغداش بير
يازي
سيستئمينين
اولوشماسي
اوچون گرهكليدير·
سؤزوموز
وئبلاقلار
ديزيسي
اينتئرنئتده٬
ايران´ين
باشاباشيندا
ياشايان تورك
خالقي، ديلي و
اويقارليغينا
اوداقلانميش
ايلك و ان
گئنيش
اوخونان
وئبلاقلاردان
بيريدير·
سؤزوموز
وئبلاقلار
ديزيسينده
ايشلهديلهن
اورتوقرافيك
قوراللار،
گنهل جيزقيسي
ايله، بيرينجي
و ايكيجي
اورتوقرافي
سئمينارلارينين
منيمسهديكلري
قرارلار
دوغرولتوسوندادير·
بونا رغمن٬
سؤزوموز و
اينتئرنئت
اورتاميندا
الده
ائتديييميز
تجروبهلر، ايكي
اورتوقرافي
سئمينارينين
قبول ائتدييي
عرب كؤكهنلي
تورك
اليفباسيندا
بير سيرا دوزهليشلر
ياپيلماسينين
گرهکلي
و قاچينيلماز
اولدوغونو
اورتايا
چيخارميشدير·
ياپديغيميز
بو دوزهليشلرده
"منطيقيليك"،
"سادهليك"،
"فونئتيكليك"
و "ايستيثناسي
آز اولان ايچ
اويوملو،
توتارلي و
بيرجه يازيم
سيستئمي
اولوشدورما"
كيمي اصللر
اساس
آلينميشدير·
اؤته ياندان
قازانديغيميز
تجروبهلر٬
عرب كؤكهنلي
تورك
اورتوقرافيسينده٬
"تاريخيليك"٬
"منشاني
گؤستهرمه"٬
"كلمهلرين
فارسجا و
عربجهدهكي
ايلكين
يازيليش
بيچيملريني
قوروما" كيمي
قايغيلارين
گؤز اؤنونده
توتولماسينين٬
عملده تكجه
تورك
فونئتيييني
پوزدوغو و
ديليميزي
فارس ديلي
نورملارينا
تابئع
ائتدييي
ساويني
دوغرولاميش و
بو ندنله ده
اساس
آلينمامالاري
گرهکديييني
گؤستهرميشدير·
آشاغيدا
سؤزوموز´ده
ايشلهديلهن
بعضي دوزهليش -
قايدالارين
ان اؤنهمليلري
– تكجه
ايكينجي
اورتوقرافي
سئميناريندا (٢٠٠١)
منيمسهنن
اليفبادان
فرقلي
اولانلار-
سونولموشدور·
بو
يازيدا ايران
توركجهسينين
بوتون لهجهلريندهكي
سسلي و سسسيز
فونئملري
تمثيل ائدهن
حرفلر
آشاغيداكي
كيمي قبول
ائديلميشدير:
سسليلر
(٩ عدد) و
آپوستروف
|
A |
آ ا |
E |
ائئ
ائئ ئ |
|
I |
اێي
اێي ێ |
İ |
ايي
ايي ى |
|
O |
اوْ اوْ |
Ö |
اؤ
ؤ |
|
U |
اۇ اۇ |
Ü |
اۆ
ۆ |
|
‘ |
´
(آپوستروف) |
(É) Ə |
ا
ه به |
سسسيزلر
( ٢٤ عدد)
|
ب - B |
پ - P |
ت (ط) - T |
ج - C |
|
چ - Ç |
خ - X |
د - D |
ر - R |
|
ز (ذ٬ظ٬ض)
- Z |
ژ - J |
س (ث٬ص)
- S |
ش - Ş |
|
غ - Ğ |
ق - Q |
ف - F |
ك - K |
|
گ - G |
ل - L |
م - M |
ن - N |
|
نگ (ڭ) - Ñ |
ه(ح) - H |
و - V |
ي - Y |
١- "صفت-موصوف"٫
"مضاف- مضاف
اليه" كسرهسي
توركجه
يازيميندا٬
فارسجا و
عربجه
قايناقلي "صفت-موصوف"
و "مضاف-مضاف
اليه" كيمي
سؤز بيرلهشمهلري
(بادِ صبا) تك
بير لئكسيك
واحيد
اولاراق قبول
ائديلمهمهلي
و بونلارداكي
كسره سسي،
يازيدا سؤيلهندييي
كيمي، "اي-i" يا
دا "يي-yi"
شكلينده
گؤستهريلمهليدير·
سسين ايلك
كلمهيه
سونرادان
علاوه
اولدوغونو
بللي ائتمك و
وورغولاماق
اوچون،
توركييه
لاتين
اليفباسيندا
اولدوغو
كيمي، ايلك
كلمه ايله
آراسينا بير " -
" ايشارتي
قويولابيلهرּ
(باد-ي
صبا):
فارسجادا
"صفت-موصوف" و
"مضاف-مضاف
اليه" كيمي
سؤز بيرلهشمهلرينده،
ايلك كلمهنين سونونا
بير كسره (
ِ ) آرتيريلير
(بادِ صبا) ּ
يازي
اوخوناركن و
دانيشيق
ديلينده سؤيلهنن
بو كسره
سسي، عومومن
يازيلماز·
توركجهيه
گيرميش بئله
فارسجا
قايناقلي "صفت-موصوف"
سؤز بيرلهشمهلريندهکي كسره، "اي-i"
يا دا "يي-yi"
اولاراق سؤيلهنير (بادي
صبا، نويدي
آزربايجان،
آوايي اردبيل
شكلينده) ·
توركييه
لاتين
اليفباسيندا٬
"اي-i" سسي وئرهن
فارسجا سؤز
بيرلهشمهلريندهكي
بو كسره، ايلك
كلمهنين سونونا
"–ي" ايشارهسي
آرتيريلاراق
گؤستهريلير (باد-ي
صبا) و ائلهجه
ده اوخونور·
قوزئي
آزربايجان
لاتين
اليفباسيندا
ايسه بو "اي"
سسي٬ يازيدا
گؤستهريلمز و
اونون يئرينه
ايكي كلمه٬
آرالارينا
آرتيريلان " –
" ايشارتي
ايله٬ بير
بيرينه
بيتيشيك
يازيلير (باد-صبا)·
اورتوقرافي
سئميناريندا
منيمسهنن
قورال، قوزئي
آزربايجان́
دا ايشلهديلهن
بو قايدادير،
بو قورالا
گؤره٬ فارس
قايناقلي سؤز
بيرلهشمهلرينده
"اي-i" سسي وئرهن كسره،
فونئتيك
اولاراق
گؤستهريلمير·
اونون يئرينه
ايكي كلمه٬
آرالارينا
آرتيريلان
بير "– " ايله
بير بيرينه
بيتيشيك (باد-صبا)
شكيلده
يازيليب و
بادي صبا
اولاراق
اوخونور·
بيزجه
قوزئي
آزربايجان́
داكي مئتود - "باد-صبا"
يازيب "بادي
صبا" اوخوماق -
يانليشدير·
چونكو توركجهده
بو كسره نه تك
يوخ اولمور٬
بلكه "اي-i" يا
دا "يي-yi"ه
دؤنوشهرك
سؤيلهنير·
وار اولان و
سؤيلهنن بير سسين
يازاركن
گؤستهريلمهمهسي،
اليفبانين
توتارلي و
فونئتيك
اولماسي
پيرينسيبينه
ترسدير·
آيريجا ايكي
كلمهني
بير بيرينه
ياپيشديرماق،
ائستئتيك
باخيميندان
دا
سورونلودور·
بو سورون اؤزهلليكله
سؤز بيرلهشمهنين
ايكيدن آرتيق
كلمهدن
اولوشدوغو
واختلار،
مثلن "پنبه-داغ-جونون،
تاريخ-آل-عثمان"
سؤز بيرلهشمهلرينده
اولدوغو
كيمي، اؤزونو
داها دا
گؤركسوز و
قاباريق
بيچيمده
گؤستهر·
اؤرنهكلر:
باد-ى
صبا (باد-صبا،
بادي صبا،
بادي-صبا،
باد صبا،
بادِ صبا
يئرينه)، زولف-ي
پريشان، چشم-ي
گيريان، سيما-يي
شمس، باده-يي
ناب، پنبه-يي
داغ-ي جونون (پنبهي-داغ-جونون
يئرينه)، ناله-يي
بولبول، شاه-ي
مردان، تاريخ-ي
آل-ي عوثمان٬
سو-ي قصد
(سوء-قصد
يئرينه)٬ غئير-ي
مومكون (غير-مومكون
يئرينه)٬ ضيدد-ي
اينقيلاب (ضيد-اينقيلاب
يئرينه)٬ نوقطه-يي
نظر٬ برگ-ي
گول٬ ترجومه-يي
حال٬ غئير-ي
عادي
٢- "و"
باغلاييجيسي
"و"
باغلاييجيسينين
كؤمهيي ايله
ياپيلان سؤز
بيرلهشمهلرينين
("درد وَ غم")
توركجه
يازيميندا
فونئتيك
بيچيمده
يازيلابيلمهلري
اوچون، بو "و"٬
ايلك كلمهنين
سونونا اكلهنمهليدير:
عرب
اليفبالي
توركجه
يازيلارداكي
"و" حرفي٬
تكجه "و-v" سسي
وئرير·
ديليميزه
گيرهن فارسجا
"درد وَ غم"
كيمي سؤز
بيرلهشمهلريندهكي
"و" ايسه، "اوْ-o"٬
"اوُ-u" و يا "اۆ-ü"
اولاراق (دردوْ
غم) سؤيلهنير·
توركجهده "درد
و غم " يازيب، "دردوْ
غم dərdoqəm"
اوخوماق تك
سيستئمليليك
و توتارلي
فونئتيك
سيستئمه
قارشيدير· بو
تركيبين
توركجهده
سؤيلهنديييي
كيمي
اوخونابيلمهسي
اوچون "و"؛
آرالي
اولاراق "اوْ-o
ويا اوُ-u"
شكلينده
يازيلمالي (درد
اوْ غم) يا دا
آراليقسيز
ايلك كلمهنين
سونونا علاوه
ائديلمهليدير
(دردوْ غم)ּ·
بئله "و"لرين
كؤك كلمهيه
عاييد
اولماديغيني
وورغولاماق
اوچونسه،
ايلك كلمه
ايله
آرالارينا
بير " - "
ايشارتي
قويولابيلهر
·
اؤرنهكلر:
درد-وْ
غم (درد و غم
يئرينه)، گشت-وْ
گوذار (گشت و
گوذار يئرينه)،
ناله-وْ
افغان (ناله
و افغان
يئرينه)
٣-
دوغمالاشماميش
آلينما
سؤزجوكلر
دوغمالاشماميش
آلينما
سؤزجوكلرده:
عرب و
فارس
قايناقلي
كلمهلردهكي
سسسيز
سؤزجوكلر
اصلينده
اولدوغو كيمي
قورونماليدير؛
(رحمت٬ تهمورث)
باشقا
يابانجي
ديللردن
آلينما كلمهلردهكي
سسسيز حرفلر (اونسوزلر،
صاميتلر)،
توركجه
قارشيليقلاري
ايله
يازيلماليدير؛
(كاغذ يئرينه كاغاز
يازيلماليدير)
سسليلرين
هاميسي (اونلولر،
صاييتلر)٬
كلمهنين
آلينديغي ديل
نه اولورسا
اولسون،
بوتونويله و
ايستيثناسيز
توركجه
فونئتييينه
اويغون
بيچيمده كلمهيه
آرتيريلماليدير
(مئترو٬
شئعر٬ اينتئرنئت)·
اؤرنهكلر:
شئعر، قئيد،
تئلئفون،
پوست، سيستئم،
اينتئرنئت،
اىمئيل،
مورفئم،
قوروپ، قورآن
(قران يئرينه)٬
مئترو٬
رحمت٬ تهمورث٬
كاغاز
٤-
دوغمالاشميش
آلينما
سؤزجوكلر
دوغمالاشميش
آلينما
سؤزجوكلرده "ض،
ظ، ذ، ط، ح، ث،
ص" سسسيزلري
تمامي ايله و
ايستيثناسيز
توركجه
قارشيليقلاري
ايله
دييشديريلمهليديرּ
"ض، ظ، ذ"
يئرينه "ز"؛ "ط"
يئرينه "ت؛ "ح"
يئرينه "ه"؛ "ث،
ص" يئرينه "س"
يازيلماليدير·
بونا "آزربايجان"
و "آزر"
آدلاري دا
داخيلديرּ
كلمهده
گؤستهريلمهين
سسلي وار
ايسه، علاوه
ائديلهرك و
يوزده يوز
فونئتيك
شكيلده
يازيلماليدير:
اؤرنهكلر:
تاماه
(طمع يئرينه)، ساهات (ساعت
يئرينه)، آزربايجان
(آذربايجان
يئرينه)، آزر
(آذر يئرينه)٬ ماتاه
(متاع يئرينه)،
فهله (فعله
يئرينه)٬ ساباه (صباح
يئرينه)٬ هله
(حالا يئرينه)
٥- شخص
آدلاري
باشقا
ديللردن
آلينميش
دوغمالاشمايان
آدلاردا٬
سسسيزلر
اولدوغو كيمي
قورونماليديرּ
(ارسطو٬
تهمورث)
توركجه
كؤكهنلي
آدلاردا٬
سسسيزلر
توركجه
قارشيليقلاري
ايله
يازيلماليدير
(اصلان يئرينه آسلان٬
طغرل يئرينه توغرول)ּ
شخص
آدلاري٬
دوغمالاشيب
دوغمالاشماديقلارينا
باخمادان،
ايستيثناسيز
فونئتيك
شكيلده و
سسليلر
آرتيريلاراق
يازيلماليدير
(رضا يئرينه ريضا٬
نادر يئرينه نادير)·
اؤرنهكلر:
توغرول
(طغرل يئرينه)٬
آسلان
(اصلان
يئرينه)٬ لئيلا،
ريضا، ايسماعيل،
محممد،
عابباس،
نادير،
زئينب،
عوثمان،
جورج، پيتئر٬
ستتارخان٬
حئيدرخان٬
رئنه دئكارت
(رنه دكارت
يئرينه)٬ علييئف
(علييف
يئرينه)
٦- كسره (
ِ )
توركجه
يازيلاردا،
توتارلي بير
سيستئم
اولاراق،
كلمهنين
آلينما و يا
توركجه اولوب
اولماديغينيا
باخماقسيزين٬
حركه
ايشارتلرينين
هئچ بيرينه
يئر وئريلمهمهليدير·
توركجه
يازيلاردا
هئچ بير
شكيلده كسره
حركهسي ايشلهديلمهمهلي،
اونون
قارشيلاديغي
سس – ايستهر
توركجه،
ايستهر
يابانجي
كؤكلو- كلمهنين
باشلانغيجيندا
"ائ"، اورتا و
سونوندا ايسه
"ئ" شكلينده
يازيلماليديرּ
بونلارا شخص و
جوغرافي
آدلار دا
داخيلدير:
اؤرنهكلر:
ائي! عئشق،
عئلم، حوسئين،
غئير، ائحسان،
ائعتيبار٫
ائعتيماد،
حئساب، ائعتيراض،
سئحر، مئهريبان،
قزئت، مئتود،
تابئع٬ قئيد٬
رئنه دئكارت
(رنه دكارت
يئرينه)٬ حئيدر
علييئف
(حيدر علييف
يئرينه)٬ تئهران
(تهران
يئرينه)٬ مئكزيك (مكزيك
يئرينه)
كسرهنين
”ئ" بيچيمينده
يازيلماسينا
اؤزهلليكله
آوروپا
قايناقلي
سؤزجوكلرده
ديققت
ائديلمهليدير:
اؤرنهكلر: تئلئكس، ائنئرژي، رئداكسييون، فونئتيك، تئلئفون، تئلئويزييون، س