Azerbaycanin milli torpaqlari 500 min kvadrat km vuset ve yaxlashiq 40-50 milyon ehalisi ile Asyanin qerbinde muxtelif olkeler arasinda bolunmushdur. Ancaq onun Avrupa qetesinde yerleshen 80 min kvadrat km-de bugun Azerbaycan Respublikasi adi altinda musteqil bir dovlet qurulmushdur. moteber tarixi senedler ve faktlar esasinda (tarixi Teberi - Yequbi ve ........)Azerbaycanin hududlari Daghistandan- Daghistana tersim edilmishdir. Butun bu erazide yeni Erak- Hemedan ve Reyden bashliyaraq Qafqaz daglarina qeder Azerbaycan Turklerinin varligi ve bezi iki dilli sheherler xaricinde xalqin Azerbaycan Turkcesinde danishmagi ozu- ozluyunde bir fakt kimi yashamaqdadir .Bu heqiqet bir halda ozunu gosterirki, Memaliki Mehruse adlanan o olkede hakimiyetde olan QAcar Turk sulalesinden sonra ish bashina gelen Pehlevi hakimiyyetinden bashliyaraq bugune qeder qeddarcasina milli varligimiz talanib ve asimilasyona tabi tutulmushuq .

Aci- shirin heqiqeti qebul etmek lazimdir ki, Azerbaycan parchalanmish bir vahiddir ve hemin parchalanmagin neticesinde son iki yuz ilde sivil milletimiz boyuk problemlerle qarshilashib, ezab-eziyyetler chekib asimilasyona meruz qalib, milli varligi inkar edilib. Ancaq ozunun guclu dili, medeniyyeti, musiqisi, edebiyyati ve umumi olaraq yuksek kulturu bu milletin yox edilmesine mane olubdur. Azerbaycan turkleri bu bolgede 7000 illik tarixleri boyu dunya sivilizasyonuna boyuk xidmetler edib ,dunya medeniyyetine boyuk tohfeler bexsh edib milli-insani deyerleri qorumaq uchun boyuk qehremanlar yetishdirib. Ancaq shovinist tefekkurlerin hucumu neticesinde ayaqda dura bilmeyib, zaman-zaman hetta topdan surgunlere meruz qalib ve temamen yox olma tehlukesi ile uzleshib. Butun bu bedbextliklerin esas sebebi bolunub-parchalanmagimiz olduguna gore dunyanin bugunku elverishli sheraitinde Azerbaycanlilar xususen, mezlumiyyet sacinda qivrila-qivrila qovrulan aydinlar birleshmek ve butovleshmek ugrunda muxtelif fikir ve teklifler ireli sururler. MIlli karakterimiz olan insansever-sulhseverlik butun fealiyyetlerimizde butun milletlere hormet ve beynelxalkq qayda qanunlara uymaq yolumuzun doghrulugun gostermekdedi.

Gechen esir Iranda aparilan farschiliq siyaseti bashqa xalqlarin eritilmesine xidmet etmishdir . O olkede choxunlugu teshkil eden Azerbaycanlilari temami ile mehv etmek mumkun olmayib zaman-zaman ayaqlanaraq oz milli haqlarinin teminine chalimishlar . Ancaq merkezi hokumetin aldadici siyaseti ve beynalxalq sheraitin uygunsuzlugu sebebile milli -insani haqlarinin en ibtidaisini dahi elde ede bilmemishler . Inanilmasi chetin olan heqiqet budurki, 30 milyonluq Cenubi azerbaycan turklerinin bir sinif bele anadilinde mektebi yoxdur . Bu aci heqiqet bir halda seslendirilirki , gechen yuz illikde o olkede bash veren butun inqlab ve deyishikliklerde onde geden azerbaycanlilar olmushdur . Amma ne Settarxan herekati ne Sheyx mehemmed Xiyabani ayaqlanmasi ne Seyid Cefer Pisheveri inqlabi nede azerbaycanlilarin dini rehberi olan Ayetullah Sherietmedari direnishi bir netice vermeyib . Onun uchundurki "Azerbaycan milli herekati"-nin bugun birleshib guc merkezine donushmesi tarixi zeruret haline gelmishdir . Azerbaycanlilar oz milli haqlarinin temini uchun tehrif olunmush tarixlerin oyrenmeli ve farschilik siyasetinden musteqil bir tefekkur dairesinde birleshmelidirler .

Elmin, tarixin ve reallighin tersine chixmaq nadanliqdir. Dunyanin bu gunku sherayitinde parchalanmish yurdumuzun tikeleri , unsur ve ferdleri arasinda yaranmish isti munasibet xususen Guney Azerbaycanda milli haqlarimizin qazanilmasi uchun lazim olsada kafi deyildir . Menevi birliyimizin yaranmasi geleceye umid gozu ile baxilmasina imkan yaradir . Ancaq Guney Azerbaycan probleminin helli biz Guneylilerin fealiyyetile bash tutacaqida danilmazdir . Bizimse gucumuz birliyimizdedir .

Butov Azerbaycanin ehali ve erazisinin 75 – 80% -ni teshkil eden cenubi Azerbaycanlilar hileger farschiliq siyaseti ile qarshi - qarshiya olduqlari uchun her sheyi yuz olchub bir bichmelidir. Bele bir sherayitde “Azerbaycan Milli Herekatinin” feallari qeddar shovonist quvvelerin oyunlarinin qarshisini almaq uchun daha boyuk siyaseti dushunub heyeta gechirmelidirler . Bu siyaseti yurutmek uchun” Azerbaycan merkezli dushunce sistemine” daxil olan butun quvvelerin belli noqteye qeder mushterek platforma etrafinda birleshmesi ilk addimdir.

Bashqa zaviyeden baxanda dunyade demokrasi mucadilesi aparan butun quvveler bilirlerki , Iranda demokrasinin en boyuk engeli Fars shovinizmidir . Onun qarshisinda durabilecek tenha guc ise ‘ Azerbaycan Milli Herekati”dir . Milliyyetinden asili olmuyaraq butun demokratlarin bizim birlesherek guc merkezine donushmemize musbet deyer vermesi gozlenilendir .

Butun bunlar gosterirki, bir terefden dunya dovlet ve milletleri ile diplomatik munasibetler qurmaq, bashqa bir terefden BMT- nin 1960 –ci il ,1541 sayili “milli muqedderati teyin etme huququ “ beyannamesine muraciet etmek bu ishin mentiqi helline yol achacaqdir. Bu beyannamenin arxasinca 1966 da BMT-nin uzv dovletleri o cumleden *terkibinde cenubi Azerbaycaninda yerleshdiyi * Iran dovleti ile imzaladigi 2200A (xxi)sayili iqtisadi, sosyal ve medeni huquqlar haqqinda beynelxalq paktin muddealalrinin xatirlanmasi zeruri hesab edilir .Elave -1-de ( sancaq -1)qeyd edilen bu muqavilenin muddealari BMT-nin insan haqlari komiserliyinin Baki shobesinin AZE/95AH/12 neshriyesinden eynen neql edilmishdir.

Butun bunlari nezere alaraq Azerbaycanin azadligi ve oz muqedderatini teyin etmesi ugrunda mubarize aparan shexsler ,siyasi ve ictimai qurumlar ,teshkilatlar birlik zeruretin derk ederek xalqimizin milli teshkilatlanma formalarindan biri olan " Milli Shura"-da birleshmesi vacib sayilir .

2.Umumi Muddealar

2-1. Milli shura – ya uzvluk shertleri

“Azerbaycan Merkezli Dushunce Sistemi"-ni ve bu platformani qebul etmish butun teshkilat ve shexsler din, idoloji ve dunya gorushunden asili olmayaraq “Milli Shurada” uzv ola bilerler. Azerbaycan Merkezli Dushunce Sisteminin terifi elave- 2 -de sherh edilmishdir . Ancaq bu terminden esas meqsed Iranda aparilan Farschilik shovinist siyasetinden qopup Azerbaycanchiliq siyasetine yapishmaqdir .

Bu uzvler direkt olaraq “Milli Shuranin” nizamname ve programi esasinda fealiyyet gosterirler. Milli Shuranin gelishmesi ugrunda dogrudan – dogruya ishtirak eder ve onun hedefleri yolunda teshkilat, tebliqat ve bashqa fealiyyetlerde bulunarlar.

Mlli SHuraya uzv olan teshkilatlar oz musteqilliklerin qorumaqla birge bu qurumun umumi hedefleri dogrultusunda fealiyyet gosterirler. Milli Shurada gosterilen fealiyyetler hech bir teshkilatin meramnamesine qarshi chixmaz onunla uygunlashar. Bu teshkilatlarin milli shuradaki feallarinini sayi o teshkilatin kemiyyetinden asilidir .

Birleshmeler idolojik, taktiki, mushterek hedef , mushterek dushman v s. esasinda bash vere biler.

Milli herekatin mahiyyetinde oldugu kimi, milletin derdini hech bir tebeqenin ustun menafeini nezere almadan dushunmek, teshkilatlanmanin esas meqsedi olmalidir. Azerbaycan Milli herekatinin vahid platforma etrafinda birleshmesinden bashqa yolu yoxdur olsada heyata kechirmesi chetindir.

“Azerbaycan Demokratik Milli Birlik Shurasi” mezmun etibarile hemde tarixi zeruretlere esasen - shexs ve teshkilatlarin tekce oz qurup menafelerini nezerde almamaq shertile - birleshmek uchun olduqca yeterli bir modeldir.Onun qisatilmish shekli " Milli Shura " olaraq qebul edilmishdir .

Azerbaycan Demokratik Milli Birlik Shurasinin qarshisina qoydughu hedeflerde –xususen - Guney Azerbaycanlilarin efkari umumisi goz onune alinmishdir.

Bununla bele zeruretler esasinda ashaghidaki prensipal anlayishlar da dushunulur.

4-1-1.hedefler beynelxalq huquq cherchivesinde qayda - qanunlara uygun olmalidir.

4-1-2.Cenubi Azerbaycanda achiq shekilde teshkilat ve tebliqat ishleri apara bilmesi nezere alinmalidir.

4-1-3. Butun qruplarin istek ve hedeflerine chatmaq uchun belli bir noqteye qeder mushterek taktik teshkil etmelidir.

4-1-4.Realliqlara, dunya efkari umumisine, dunyada ve bolgedeki hadiselere uygunluq qabiliyyetinde olmalidir.

Her ferd ve teshkilat oz ideolojik meqsedine chatmaq ugrunda fealiyyetle beraber ashagidaki hedeflerin Cenubi Azerbaycanda yerine yetirilmesi uchun "Milli SHurada "fealiyyet gostermelidir. Bu hedeflere nail olduqdan sonra isteyenler ondan ayrila bilerler veya bu platformani deyishdire bilerler. Bunun uchun bu platformanin 4-3 -cu bendinin sonunda gosterilen usul uygulanar.

.BMT-nin teriflerine esasen cenubi azerbaycanlilar bir millet kimi qebul edilir ve oz muqedderatini teyin etme huququ var . Bu qavramlari anlamaq uchun elave 3-de BMT-nin beyannamelerinin Combridje universitesinin ustadi Prof.Dr. Tom Haddeji terefinden hazirlanmish raporunun xulasesi teqdim edilmishdir . Gorunduyu kimi her bir millet refrandom yolu ile oz muqedderatini teyin ederken musteqil ( bagimsiz ) bashqa bir dovletle beraber huquqlu yashamaq ( federasyon ) veya herhansi bir olke ile birge ve vahid dovlet terkibinde idare oluna biler . Ancaq Cenubi Azerbaycandaki asimilasyon siyaseti neticesinde ortaya chixmish acinacaqli veziyet milletin heqiqi milli varliginin ona tanitdirlmasi uchun refrendoma hazirlik merhelesi lazimdir .

Bu merhelede " Milli Shura"-ya uzv olanlar oz fealiyyetlerin ashaqidaki besh movzu uzerinde birleshdirir. Bu besh madde cenubi Azerbaycanin milli torpaqlarinda heyata gechdikden uygun muuddet sonra bu torpaqlarda yashayan ehali arasinda umumi REFRANDOM gechirilir.

Milli muqedderati teyin etmek, beynalxalq huquq prensipleri esasinda dunya milletleri arasinda oz statusunu mueyyenleshdirmek demekdir. Aydindirki, hanki shekilde yashamaq arzusunu milletin sesi teyin etmelidir. Bu arzunu olchen en doghru terezi REFRANDOM uygulanmasidir. Ancaq kechen yuz ilde diline qifil vurulmush, tarixi tehrif olunmush, tehqirlere meruz qalmish, milli varliqi talanmish xalqimizin refrandoma hazirlik merhelesinden kechme vacibliyi inkar edilmezdir. onun uchundurki yuxaridada qeyd edildiyi kimi ashaqhida gosterilen bendler refrandoma hazirlik merhelesi kimi qebul edilerek heyata kechdikden besh il sonra sorgulama aparilmalidir.

4-3-1.Cenubi Azerbaycanin milli torpaqlarinda yashayan 25-30 milyon azerbaycanli oz ana dilinin edebi formasinda icbari olaraq ilk mektebden biliyurda qeder oxuya bilmelidir. Olkenin bashqa bolgelerinde yashayan 7-10 milyon turk oz dilini ve varligini qorumaq uchun ana dilinde mekteb sahibi olmalidir.

4-3-2.Cenubi Azerbaycanin milli torpaglarinda radio-televizyonlar ana dilimizin edebi formasinda 24 saatliq verilishler hazirlayib yayimlamalidir. Ana dilimizde demokratik metbuatimizin fealiyyetine imkan yaranmalidir.

4-3-3.Azerbaycanin milli torpaghlarinda Azerbaycan turkcesi dovlet dili kimi ishledilmelidir.

4-3-4.Cenubi Azerbaycanda iqtisadi ayri – sechkilik ve yoxsulluqa son qoyulmalidir .

Guney Azerbaycanin 1-ci bolgesi sayilan Tebriz, Urmiye, Erdebil ve Zencanda yoxsulluq ve iqtisadi imkansizliq o dereceye chatdirilib ki, xalq bir tike chorek dalinca oz yurd - yuvasini terk edib bashqa yerlere kochur. Sheherler xerabeleshib, kendlerde yol -ishiq- su olmadighina gore millet boyuk sheherlerde geceqondularda yashamaga mecbur olur. 70 illik iqtisadi ayri - sechkilik neticesinde xalqin boyuk ekseriyyeti yoxsulluq derecesinde yashayir. Bu problemi ortadan qaldirmaq uchun cenubi Azerbaycanin genish iqtisadi potansiyalini ishe salib milleti acliqdan, sefalet ve diderginlikden qurtarmaq gereklidir.

4-3-5. Birlesmish Milletler Teshkilatinin qebul etdiyi "Insan Haqlari" ,"Ushaq –Qadin - Ishchi" ve siyasi haqlar beyannamelerinin butun muddealari heyata gechmelidir.

Bu beyannamelere esasen qadinlarimizin huququ beynalxalq standardlara uygun olaraq temin edilmeli, ushaqlarin haqlarinin pozulmasi ozellikle belli yasha qeder ehtiyaclarinin pulsuz temini ve agir ishlerde chalishmalarinin onlenlmesi, hamiya ish -yashayish ve tehsil imkanlarinin beraber seviyede temin edilmesi, hamiya fikir ve dushunce azadliginin temini, butun isanlara beraber furset taninmasi, ishchi ve ishleyenlere azad ve demokratik sendika yaratma haqqinin verilmesi, edam hokmlerinin leqv edilmesi, hamiya azad dushunme - ishleme ve yashama imkaninin temin edilmesi ve .................................. oz hellini tapmalidir.

Diqqet ! Bu platformada qeyd edilen hedefler ancaq hazirliq merhelesinin sonuna bir il qalmish o zamanki sheraite gore yenileshebiler . Bunun uchun normal veya novbedenkenar qurultayda ireli surulen teklifler esasinda yeni shertlerle uygunlasha biler . Tebiidirki o halda da qurultayda ishtirak edn delegelerin qebul etdiyi teklifler gecherli sayilir .

Yuxarida gosterilen Demokratik usullarla milli haqlarin temini uchun milli shuranin fealiyeti demokratik usullara dayanaraq teyin edilmelidir. Bu chalishma metodunun duzgun ,verimli ve faydali tenzimlenmesi uchun en uygun yol xalqin ishtiraki ile belirlenmesidir . Meseleye bu zaviyeden yanasharaq Milli Shuranin fealiyet modeli ilk qurultaydan sonra milli shuranin butun organlarinin numayendelerinin ishtiraki ile hazirlanmali ve icra organina tqedim edilmelidir . Icra organi onu xalqin muzakiresine buraxandan sonra alinan netice bir daha teshkilatin butun organlarinin numayendeleri terefinden muzakire edilerek son shekli tesdiq edilib icraya qoyulmalidir .

6-1.Bashqa milletlerle ish birliyi, ancaq qarshiliqli hormet ve demokratik qaydalarla mumkundur.

6-3.Azerbaycan turk milleti ne tecavuz eder, ne de tecavuze meruz qalar. Dostluqla uzanan butun elleri sixar, milli varligini ve erazi butovluyunu tehdid edenleri shiddetle yerinde oturtmagi bacarar. 7. Mali meseleler

Teshkilatin mesrefleri uzvlerin uzvluk haqqi, baghish ve bashqa fealiyyetler neticesinde elde edilen gelirlerden temin edilir.

Azerbaycan demokratik Milli birlik shurasi (Milli Shura) uygun gorulen fasilelerde qurultaylar kechirir. Ilk qurultay tesis konfransi mahiyyetindedir. Bu platformaya ses veren shexs ve teshkilatlar oz aralarindan bir teshebbus qrupu yaradaraq " Milli Shuara "-ya nizamname ve program hazirlamalidir .Bu teshebbus qrupu eyni halda birinci qurultaya hazirliq ishlerinde aparmalidir . Tesis konfransinda (birinci qurultay ) ishtirak eden numayendeler ( delegeler ) teqdim edilen nizamname ve proqrami teyid etdikden sonra yururluye girer .

Turkluk rengi olan goy parchanin ortasinda ulduz ve sag terefinin yuxari bolmesinde Settarxanin shekli olan bayraq " milli shuranin " simboludur .

IQTISADI, SOSIAL VE MEDENI HUQUQLAR HAQQINDA Beynalxalq PAKTIN ESAS Muddealari( Oz muqqederatini teyin etmeleri)

Madde1

1.butun xalqlar oz muqedderatini teyin etme huququna malikdir. Bu huquq esasinda onlar azad shekilde oz siyasi statuslarini mueyyenleshdirir ve iqtisadi, sosial ve medeni inkishaflarini temin edirler.

2. butun xalqlar oz meqsedlerine nail olmaq uchun qarshiliqli menfeet prinsipine esaslanan beynelxalq iqtisadi emekdashliqdan ve beynelxalq huquqdan ireli gelen her hansi ohdeliklere zerer vurmadan oz tebii servet ve ehtiyatlarindan azad shekilde istifade etmek huququna malikdirler. Hech bir xalq hech bir halda ona mexsus yashayish vasitelerinden mehrum edile bilmez.

3. hazirki paktda ishtirak eden butun dovletler, o cumleden ozunuidare olunmayan ve qeyyumluq altinda olan erazilerin idare olunmasina gore mesuliyyet dashiyan dovletler Birleshmish Milletler Teshkilati Nizamnamesinin muddealarina uyghun olaraq oz muqedderatini teyin etme huququnun heyata kechirilmesine yardim etmeli ve bu huquqa hormet etmelidir.

Paktin 1 – ci maddesinin ifadesi Mulki ve Siyasi Huquqlar haqqinda Beynelxalq Paktin 1 – ci maddesinin ifadesi ile butovlukde ust – uste dushur. Her iki pakt uchun umumi olan 1 – ci maddede ifade olunan oz muqedderatini teyin etme prinsipleri xususi ehemiyyet kesb edir, chunki hemin huququn heyata kechirilmesi shexslerin insan huquqlarina semereli hormet ve riayet etmenin esas ilkin sherti olaraq insan huquqlarinin mudafiesinin temin edilmesi ve mudafie tedbirlerin guclendirilmesi ishinde merkezi yer tutur.

1945 – ci ilde Birleshmish Milletler Teshkilati yaradildighi andan bashlayaraq, xususile musteqillik, qarishimama demokratiya kimi movzularin muzakiresinde, beynelxalq ictimaiyyet beynelxalq huquq sisteminde merkezi yer tutan oz muqedderatini teyin etme huququna birinci novbeli diqqet yetirmishdir. Hem daxili, hem de xarici istiqameti olan hemin huquq, kechmish mustemlekelerden ve ishghal edilmish olkelerden bashqa, bu ve diger dovletlerde bezi quruplarin daha chox onun iddiasinda olmasi uzunden son iller mueyyen mubahiselere sebeb olur.

Xalqlarin iqtisadi, sosial ve medeni inkishaflarini azad shekilde temin huququ Paktda mueyyen edilmish huquqlar Kontekstinde iqtisadi, sosial ve medeni fealiyyeti heyata kechirmek azadlighini ehtiva edir

Ishtirakchi dovletlerin ohdelikleri

Madde2

1.Hazirki Paktda Ishtirak eden her bir dovlet ferdi shekilde ve beynelxalq, o cunleden iqtisadi ve texniki sahelerde yardim ve emekdashliq qaydasinda butun lazimi vasiteler, o cumleden, xususile qanunvericilik tedbirlerin gorulmesi ile hazirki Paktda nezerde tutulan huquqlarin tedricle tam shekilde heyata kechirilmesini temin etmek uchun movcud ehtiyatlarini maksimum seviyyesinde tedbirlerin heyata kechirilmesi ohdeliyini uzerine goturur.

Azerbaycan merkezli dushunce sisteminin cherchivesinde sayilirlar . "Azerbaycan merkezli dushunce sistemi " muxtelif shexsler terefinden cheshitli suretde terif edilmishdir .Bezileri bu termini duzgun hesab etmesede milli hereketimizin bir araya gelmesi uchun onemli rol oynuya bilecek bu nezeriye eyni zamanda ortaq bir terifede chevrilmeliydi . Bugune qeder aparilan dartishmalardan bu neticeye gelmek olarki ,birliyimizin temelinde duran bu nezeriyenin en dogru terifi , bu sistemi Turkluk mehveri etrafinda Azerbaycanchilik tefekkuru kimi gormekdedir . Dunya ve bolge milletlerinin problemlerinin hellinin vacibliyini derk etmekle birlikde cenubi Azerbaycan duyununun achilmasini onde ve once goren ve yuxaridaki terife giren butun dushunceler .

-------------------------------------------------------

Elave - 3- Millet ve Mili muqedderat mefhumu ;

Millet ve milli muqedderati teyin etme mefhumunu belirtmek ucun " Birleshmish Milletler Teshkilatinin " muxtelif komisyonlari ve belgeleri esasindaki terifleri bir qayda olaraq qebul etmek gerekir . Combridje universitesinin ustadi Prof.Dr. Tom Haddeji terefinden hazirlanmish bu raporun xulasesi ashagida gosterilmishdir .

<Birleshmish milletler ozel raportorlarinin oz muqedderatini teyin etme haqqi:

Birleshmish milletlerin belgeleri temelinde tarixi ve guncel gelishmeler(Critescu raporu) [BM belgeleri E/CN. 4/Sub. 2/404/rev. 1(new york, 1981)] ve dilsel, dinsel ve etnik azinliqlara mensub insanlarin haqlari(Capototorti raporu)[BM belgeleri E/CN. 4/Sub. 2/384/rev. 1(new york, 1979)] uzerine raporlari bu iki qavram arasindaki ilishkilere dair kimi ip ucu vermekdedir. bu raporlar, oz muqedderatini teyin haqqina sahib bir xalq olaraq taninma iddiasinda olan her hansi bir kutlenin qarshilamasi gereken kapsamli olchu onerileri ( Millet mefhumu ):

a) ayrid edici bir dil, din veya kultur sahibi olmaq ,

b)Ayri bir tarix ve gechmishe sahib olmaq ,

c) ozunu ayri kimliyini qoruma ve baqimsizligini guvence altina alma qabiliyetine sahib olma ,

d) ozune mexsus bir torpaq ve erazi butunluyune sahib olmaq,.

pratikde oz muqedderatini teyin etme metodu :

Butun xalqlar oz muqqedderatini teyin haqqina sahibdir. onlar, bu haqdan dolayi politik statuslarini azad shekilde mueyyen edib ve ekonomik, ictimaii,ve kulturel gelishmelerini serbestce surdurerler.bu haqqin olchusu, bir torpaq musteqillik statusunu elde edenden sonra ashagida ki secheneklerden birinin tercih edile bileceyini ifade eden,"BM genel kurulu"nun 1960 tarixli 1541 sayili qerarila da aydinlashmishdir:

a) bir egemen baghimsiz ve musteqil dovlet olaraq ortaya chixma ,

b) bagimsiz bir dovlet olaraq azad shekilde bashqa bir dovletle ortaq olmaq(fderal - konfederal )

c) bagimsiz bir dovletle butunlesherek butov bir olke yaratmaq ,.

Her ne qeder bu qerar BM yasasinin 73 maddesine gereyince istenen raporlara movzu olan oz yonetimi olmayan vasayit altindaki torpaqlara ozel bir etfle alindiysa da, eyni status tercihinin oz muqedderatini teyin haqqini istifade eden butun xalqlara achiq olmasindan chekinmeye hich bir sebeb movcud deyildir .

-----------------------------------------------------------------

Birlik teshebbus qrupu 26 fevral 2004-cu il - 8 isfend 1382-ci il

2.Umumi Muddealar

2-1. Milli shura – ya uzvluk shertleri

Madde1

1.butun xalqlar oz muqedderatini teyin etme huququna malikdir. Bu huquq esasinda onlar azad shekilde oz siyasi statuslarini mueyyenleshdirir ve iqtisadi, sosial ve medeni inkishaflarini temin edirler.

Xalqlarin iqtisadi, sosial ve medeni inkishaflarini azad shekilde temin huququ Paktda mueyyen edilmish huquqlar Kontekstinde iqtisadi, sosial ve medeni fealiyyeti heyata kechirmek azadlighini ehtiva edir

Ishtirakchi dovletlerin ohdelikleri

Madde2

2. Hazirki Paktda ishtirak eden dovletler, hazirki Paktda beyan edilmish huquqlarin irqi, derinin rengi, dil, din, siyasi, ve diger eqide, milli ve sosial menshe, emlak veziyyeti, doghum ve s. Elametler esasinda ayri – sechkiliye yol verilmeden heyata kechirilmesini ohdelerine gotururler.

3. inkishaf etmekde olan olkeler insan huquqlarini ve milli iqtisadiyyatlarinin imkanlarini qiymetlendirerek, onlarin olkelerinin vetendashlari olmayan shexslere hazirki Paktda nezerde tutulan iqtisadi huquqlari hansi derecede temin edeceklerini mueyyenleshdire biler.