اورمو گؤلو آدالاري و توركجه آدلاري

جزيره هاي درياچه اورميه و اسامي تركىشان

 

 

سؤزوموز: ٢٨ قيرآچان آى ٬ ٢٠٠٥ - تويوق ايلى

 

مئهران باهاري

 

ماه قبل سايت بازتاب – گويا براي آوردن فشار بر جناح اصلاح طلب - خبري مبني بر ابلاغ تغيير اسامي تركي جزاير درياچه اورميه به فارسي از سوي اداره آموزش و پرورش استان آذربايجان غربي به مدارس استان درج نمودּ هرچند تغيير اسامي تاريخي جغرافيائي تركي در ايران امر تازه اي نيست و بيش از هشت دهه است كه اعمال ميشود٬ اما آنچه كه حادثه اخير ابلاغ نامهاى فارسي ساختگي و دولتي براي جزائر درياچه اورميه را منحصر بفرد كرد٬ حساسيت٬ واكنش و اعتراض گسترده اي است كه براي اولين بار از سوي خلق ترك و نخبگان فرهنگي و سياسي اش در داخل كشور به اين اقدام نژادپرستانه نشان داده شدּاين ناخشنودي و به حركت در آمدن٬ بي شك و قطعيا نشانگر گسترش و تعميق شعور ملي تركي و آگاهي به حقوق پايه اي بشر و همسوئي با ذهنيت جهاني٬ دمكراتيك و مدرن مبارزه با نژادپرستي در ميان خلق ترك در سراسر ايران و بويژه استان استراتژيك آذربايجان غربي استּاز طرف ديگر٬ لاقيدي اكثريت مطلق تشكيلات منسوب به خلق ترك و يا آذربايجان ايران در خارج از كشور به  همچو مساله سمبوليك و مهمي٬ نشان از  ضعف و يا نبود همه اينها در اين دسته اخير استּ 

 

خبر غيردقيق بازتاب

 

در خبر سايت بازتاب ذكر شده كه از ١٠٢ جزيره درياچه اورميه٬ ٦٠ عدد داراي نامهاي تركي اندּ حال آنكه:

 

١- در درياچه اورميه علاوه بر جزاير كوچك و بزرگ و بعضي صخره هاي سنگي كه هميشه بيرون از آبند٬ صدها صخره سنگي ديگر نيز وجود دارند كه گاهي بيرون از آب و گاهي در زير آن قرار مي گيرندּ بين منابع مختلف در احتساب يك بر آمدگي به عنوان جزيره بزرگ يا كوچك٬ جزيره كوچك و يا صخره٬ صخره و يا سنگ ٬ּּּּ توافق همگاني وجود نداردּ با اينهمه ميتوان تعداد جزائر كوچك و بزرگ را بين ٥٠ تا ٦٠ ٬ تعداد صخره هاي سنگي هميشه بيرون از آب را بين ٤٠ تا ٥٠ و بقيه را بالغ بر صدها عدد قبول نمودּ

 

٢- تقريبا همه جزائر بزرگ و كوچك درياچه اورميه داراي اسامي تاريخي تثبيت شده اندּ همچنين بسياري از صخره هاي سنگي ثابت نيز داراي اسامي تركي٬ حتي در بعضي موارد هر كدام داراي چند اسم تركي اندּاما متاسفانه اين دسته دوم اسامي تركي كه از طرف گروههاي مختلف و منفرد ساكن در روستاهاي اطراف درياچه در دايره هاي بسيار محدودي بكار برده ميشوند دقيقا تثبيت و همگاني نشده اندּ دسته سوم يعني سنگهاي فصلي جزيره كه تعدادشان به صدها سرميزند داراي اسم نيستندּ

 

٣- بر خلاف ادعاي سايت بازتاب٬ اسامي جزائر و صخره هاي درياچه اورميه كه بالغ بر يكصد و ده عدد مي شوند٬ به استثناي يكي دو مورد كه ريشه شان فعلا نامعلوم است (مسته٬ ּּ) همه تركي استּ

 

٤- در نوشته حاضر برخي از اين نامهاي تركي تاريخي٬ لهجه اي و حتي پيشنهادي از سوي اهالي منطقه گرد هم آورده شده استּ

 

٥- در مورد گروه جزائر شماره دار مانند آرپادره سي ١ و آرپادره سي ٢ ٬ معمولا يكي از جزائر گروه به اسم گروه جزائر مشخص شده و براي ديگر جزائر گروه٬ يكي از اسامي تركي ديگري كه وجود دارند نيز ذكر شده استּ مثلا: آرپادره سي ١= آرپادره سي٬ آرپادره سي ٢= تاپداق ويا قاناجانا ١= توخسون٬ قاناجانا ٢= گؤتورگه٬ قاناجانا ٣= قاناجانا٬ يوخاري گوله ين داشي=بارينما٬ اورتا گوله ين داشي=سومورقان٬ آشاغي گوله ين داشي=گوله ين داشي و قس علي هذاּּּ

 

٦- همه اسامي تركي به الفباي فونئتيك سؤزوموز و به تركي نوشتاري-ادبي نوشته شده اند٬ مثلا در تطابق با قانون هماهنگي اصوات٬ پسوندهاي لو به صورت لي٬ جوق به صورت جيق و ּּּ نشان داده شده اندּ

 

٧- اورمو گؤلو آدالاري ليستيني بوتونله مك اوچون٬ اؤز كؤمكلريني اسيرگه مه ين واري اوخويوجولارا تشككور ائديره مּ

 


 

 

اورمو گؤلو آدالاري- جزيره هاي درياچه اورميه

Urmu Gölü Adaları

 

 

فارسجا قوندارمالار

Türkcə Adlar

توركجه آدلار

سايي

ناديد

Adacıq

آداجيق

١

جودره

Apra Dərəsi = Arpa Dərəsi 1

آرپا دره سي (=آرپادره سي ١)

٢

جوزار

Arpalıq

آرپاليق

٣

سپيد

Ağ Dağ

آغ داغ

٤

بردك

Ağca Daş

آغجا داش

٥

كاوه

Afşarcıq

آفشارجيق

٦

بهرام

Ağ Məstə

آق مسته

٧

برز

Al Dağ = Ala Məzrə 2= Əli Mirzə 2

آل داغ (=آلا مزره؟ ٢ ٬ علي ميرزا؟ ٢)

٨

برزو

Ala Məzrə  = Ala Məzrə 1= Əli Mirzə 1?

آلا مزره؟ (=آلا مزره؟ ١ ٬ علي ميرزا؟ ١)

٩

كمان

Altın Daş = Doqquzlar 2

آلتين داش (=دوققوزلار ٢)

١٠

آنقوت

Anqıt

آنقيت

١١

اشك٬ جزيره خر

Eşşək Dağı

ائششك داغي

١٢

ميدان

Eşik? Meydanlar

ائشيك؟ مئيدانلار (ايشك ميدانلار)

١٣

زيرآبه

Əbilqasım Daşı = Bayraqlı

ابوالقاسيم داشي (=بايراقلي)

١٤

بستور

Əhməd Daşı = Qalxanlı

احمد داشي (=قالخانلي)

١٥

اردشير

Ərdəşə Təpəsi

اردشه تپه سي

١٦

گرز

Əməcənlər

امه جنلر (عموجانلار غلط است)

١٧

اميد

Umud

اومود

١٨

ميانه

Ohun? Hünü?

اوهون؟ (هونو؟)

١٩

مهرداد

İri Daş

ايري داش

٢٠

اسپير

İspir

ايسپير

٢١

اسپيرك

İspircik

ايسپيرجيك

٢٢

كاكايي بالا

Barınma = Yuxarı Güləyən Daşı

بارينما (=يوخاري گوله ين داشي)

٢٣

 

Bayatlı = Kiçik Şah Sürənli?

باياتلي (=كيچيك شاه سوره نلي؟)

٢٤

زيرآبه

Bayraqlı = Əbilqasım Daşı

بايراقلي (=ابوالقاسيم داشي)

 

كوچك تپه

Bayındır = Kiçik Gəmiçi Təpə

باييندير (=كيچيك گميچي تپه)

٢٥

آذين

Bəzəkli

بزه كلي

٢٦

دي

Bucaqlı

بوجاقلي

٢٧

اسپيرو

Bozca Ada

بوزجا آدا

٢٨

چشمه‌ كنار

Paxlan Adası

پاخلان آداسي

٢٩

تير

Törəmə = Doqquzlar 4

تؤره مه (=دوققوزلار ٤)

٣٠

جوين

Tapdaq = Arpa Dərəsi 2

تاپداق (=آرپادره سي ٢)

٣١

 

Tək Dağ = Gədik Təpə 3

تك داغ (=گديك تپه ٣)

٣٢

كنارك

Toppuzlu = Doqquzlar 3

توپپوزلو (=دوققوزلار ٣)

٣٣

گلگون