چاغیمیزین موقاویمت شعری

 

كيم شعر اوره يينه تؤكر ياشيني

كيم شعرين ديزينه قويار باشيني

كيم موباريزه نين داوام مارشيني

يازارسا او منيم شعر آللا هميدير

 

 آذربايجان جسارت سيمگه سی

 اولو تورک بابکيميز

*******

*****

***

**

*

جسارتسيز بير شعر

 

بيرتوپدور،   لوله سي  يوخ…

بير توفنگ دير، گوللـه سي  يوخ...

بير قيلينج دير، تييه سي  يوخ…   

بير ائودير، ييه سي  يوخ...

جسارتسيز بير شعرـ

لاپ ا وخشا تسا م آ داما،

جسا رت سيز بير شعر…

بيرغيرتسيزكيشي دير.

 

                                                                                                                                                     (واقيف ابراهيم)

 

آللا ها  د وغروا وزانان بيرال دئمك دير شعر و بوتون تابولاري سينديران قورخولاري تؤكدوره ن و هئچ بير ديكتاتورا اييلمه ين جسارت بايراغي دير آيلي ا ولد وزلو. بوتون سيخما بوغما لاردا ياشاميشدير وآيدين آچيق موباريزه ائتميشدير.

باخين، سهند، ناظيم حيكمت، لوركا، ساحير، آلماس ايلديريم، توخولسكي، براهني و اوختاي و....

تام ديكتاتورلوق چاغلارين شعر ايلاهه لري ديرلر داها دوغروسو بو چاغدا يارانيرميللي قورتولوش حركتلرينين داياغي اولان مقاومت  ادبياتي و ا ونون اعتراض  قوللاري.

بوتون دونيادا موقاومت شعرلري بيرـ بيرينه اوخشارـ اوخشاماز يارانميشدير اؤتن چاغلاردا فيرانسادا ، ايسپانييادا ،گونئي آمئريكادا وبير چوخ آفريقا مملكتلرينده اؤزگوجونو گؤسترميشدير و ايندي ده عرب دونياسيندا اؤزه لليكله ، فليسطين، لوبنان وعيراقدا اؤزگؤزه لليگيني و عوصيانيني ياشاماقدادير. تورپاقلاري ايشغال ا ولونموش سميح القاسم و محمود درويش نزار قباني هئچ چاغدا اونودولا سي شاعيرلر دئييل لر وايندي احمد مطرين 20 ايلليك آغريلاري كربلا چؤللوگونده گوللـه نمكده  دير .

( ساغ اليمده آزادليق داشييرام سول اليمده وصيتيمي.)

( بوتورپاق بيزيم‌دير/ بوردان چيخيرعايله ميزين چؤرگي/ اوتوزموش اونو قومار سالونيندا اعليحضرت ائششك.../ و اونون حاققي يالينز  بوكي ،/ بؤيوك بابا سي نين دوه سي/ هاميدان قاباق/ بيزيم قويولارين يانيندان سوووشوب.)

( بوتون موعجوزه لرمنيم ايچيمده دير/ ياني ديري‌يم/ قانيمين ياريسي پلا سما دير/ ياريسي مأمور.)

 احمد مطرعيراقدا گئد‌ن  بوتون  سيخينتي لاري سئزميش و اونونلا قاباق ـ قاباغا دايانميش.

او اعتراض شعري نين گوجلو نوماينده سي دير.

( ساغلام و عيب سيز بير كؤرپه دوغولدو/اوندان اعتراف ائتمك ايسته ديلر.)

ديكتاتور بير حاكيميتده كؤرپه لرين ساغلا مليغي دا بير توطئه و گوناه دير. محمود درويش، لوركايا سونموش شعرينده دئيير:

( بئله دير شاعير، موسيقي دير/ بير قوشما يازارسا / ايكي اللريله مزارين قازار.)

موقاومت ادبياتي عذاب دولو سئوگي دير و لوركانين ، آلماس ايلديريمين ، مشفيقين، جاويدين، توخولسكي‌نين، سهندين، ساحيرين، اوختاين، زهتابي نين، ناظيمين و آشيق حسين جاوانين اؤلومو وطن سئوگيسينده‌ن آسيلي گوناه دير. و نزار قباني دئميشكن:

( شعر دئمك گؤزه‌ل عذاب دير/ و شعر اوخوماق ان گوز‌ه ل عذاب.)

موقاومت شاعيري يالنيز ميللتي‌نين گله جگينه و ايشيقلي صاباحينا فكيرله شير و اونونچون باغيرير:

( بايراق سيزدير ائليم، آلتيندا ناماز قيلماغا /آنجاق اوره كلرده توخونور/اريش ـ‌ آرغاجي/ ايشيقلي صاباحي ياراتماق اوچون.)

                                                                                                                                                                                                            ‹‹محمود درويش››

 

( و من عربم وصبيرلي‌يم بير مملكتده‌كي قان قايناماسييلا ديري دير ائللر/ وكو توكلريم زامان دوغوشوندان قاباق، آياق توتوبلار/ دوداقلاريمدا باروت اولموش انتقام/ و بير دفتر گزديردير منده كي دردي / كي بوتون واراقلارينا كينه‌لريمي توپورموشوم.)

اينديسه عرب دونياسي و آرتيق فلسطين آغري‌لاري مقاومت و اعتراض دوروموندادير و وطن سئورليك بو شعرلرين اساس موعضو سونو داشيماقدادير.

( پيچاق شهوتيني زانباق قوخوسو دوشونمور/سئوگيليم اويمور/ و من يازيرام/ قوي شعر منبريم دار آغاجلاري اولسون/ و بوتون ميللتيمه ‹‹ساغوللار››.)

( كراوات، پيپ و بزه كلي پالتار/ كيچيك شاعيرلرين كفنلري دير/ كي شعر دونياسي بيزده/ درد دير،عذاب دير.)

                                                                                                                                                                                                             «محمود درويش»

 

عيراقدا ياشايان وسورگون اولان و آرتيق زيندانلارا و شيكنجه لره معروض قالان شاعيرين بير شعرينه باخين و چاغداش گونئي آذربايجان شعرلريله توتوشدورون بو شعرلرده نه قده‌ر درد ياخينليغي و مقاومت شعر اوخشارليغي‌وار.

« من آزاد ليق شاعيري‌يم/ كده‌رداشييرام چيينلريمده/ آتامين يانميش اوره گينين معناسين يازيرام/ و شعرلريم آنامين گؤز ياشلارينين سبكينده دير/ شعرلريم عصريميزين سوزولموش آيناسيدير/ مندن موعجوزه ايسته مه يين/ يوردوموز اؤلومله قونشودور/ بوينوموز گيوتين‌لرين تومار بيلووو/ و ديليميزين اوست قاتي اؤلوم/ كي قان؛ سوزمانلارين شرف نشانه سي اولوب/ بو حياتيميزين توخوم‌لاري ديرلار/ پلاگارد گؤيره‌ن توخوم‌لاري/ رؤيالار توكاني منده دئييل/ آلاجا غيزي حاكيم‌لرتوكانيندان آلين / من افيون ساتان دئييلم كي.»

[ بو مملكتده ايكي كيشي/ ياتان لارين اويانماسيندان قورخور/ اوغرو و حاكيم].

                                                                                                                                                                                                                 (احمد مَطَر)

 

شعر و شاعيرلر بوتون دونيادا عيني يولونو گئتميش و عيني رواولونو اويناميش و شعر دئديگيميز بو موسيقي ، ديل و دوشونجه  موعجوزه‌سي گنلليكله  بير آنلاييش و تعريف داشيميش و دونيا اوزه‌رينده يازيلي اولاراق؛ كلاسيك و ديوان شعري، چاغداش و خالق شعري، مدرن و بيليمسل شعركيمي داوام ائتميش.كلاسيك و ديوان شعري بوتون دونيا كيمي بيزده ده ساراي لاردا حاكيم‌لر خدمتينده اولموش نئجه كي فارس شعرينده عنصري يه يالتاق لارين آللاهي دئييلير فردوسي حافظ و نظامي ده آز چوخ بئله ديرلر بيزده ده حاكيم لره يازيلميش ديوان‌وار. آنجاق ساحير، سهند، شهريار، نبي خزري، جاويد، احمد جاواد و بختيار واهابزاده  گؤزه لليك ، بيچيم، استيل و مضمونون نهايتينه آياق قو يموش‌لارو مدرن و بيليم سل شعرايسه بو چاغيميزدان باشلانميش و گونو گونده‌ن اؤزونو مدرن لشديرن شعر آنلايشي دير و بيزده  رسول رضادان باشلانميش، صمد و ورغونا داگيريشميش و صمد و ورغون سليمان اوغلو دئميشكن آذربايجان شعرينين شواليه سي ايدي.

راميز روشن، واقيف صمد اوغلو،چنگيز علي اوغلو،واقيف ابراهيم، واقيف جبرائييل، سرونار حسنلي، و اَز چوخ كسمنلي وممد آراز و گونئيده ايسه يازيقلارين اولسون بارماق ساييجا شاعيرلردن بارماق ساييجا شعرلره توخونا بيلريك. يئنه ده ساحيردن باشلا ميش سحرين ماويلرينده گوزه ‌للنميش و نيگار خياوي،سليمان اوغلو، داشقين، كيان، گؤزه تن‌ اؤلكر، هارايلي، مييانالي، كيشي زاده، دنيز، علي كريمي قاراچاي، ازهري، عطايي، مينايي، مرقاتي، صحت، آتاباي و بعضاً آيري‌لارينين شعرلرينده ياشاماقدا و اوستون ياشاماق اوچون موباريزه ائتمكده دير. آذربايجاندا ادبي نثر اوسته-اوسته داها چوخ گليشميش‌دير،چونكو بيزيم يئني نثر تجربه‌لريميزواردير ميرزه فتحعلي، ميرزه جليل و جاببارلي كيمي قوجامان بير دراما تورگ وارديربو نثرين آرخاسيندا. آنجاق من مقاومت ادبياتي دئديكده حضرت ده ده قورقورد عليه السلامين مقدس كيتابيني دا فضولي‌نين و نسيمي تورك عرفاني غزللريني‌ده واقيفين قوشمالاريني دا كوراوغلو حيماسه سينين آشيق شعراوسلوبونودا جعفر جبارلي‌نين آخوندزاده نين و جليل محمد قولوزاده نين حيكايه‌لريني ده شيخلي نين دلي كورونده چنگيز آيتماتوفون مانقورتو و الوداع گول ساري سيلايان- يانا اؤزييرين، رشيدين، امير وفون، و شوكتيبين و عاليمين، آرازين موسيقي هاواراريني‌دا.....

و ائله بو چاغيميزدا قوزئي ده  واهابزاده ،بهروردي،ممد آراز،آنار، زليم خان، صابر رستم خانلي و خليل رضا.... و گونئي ده سهند، سحر، ساحير و شهريارين حيدربابا سين دا ميرزه رسولون قوران ترجومه سيني ده و چوخ آز تيراژدا چيخان بوتون شعركيتابلاريلا بيرگه بير الين بارماق سايندان آز اولان رومانلاريميزي‌دا سون ناغيل سون افسانه دن توتموش شامان،مانقورت، كؤرپه تانري و سنين حكايه لريم وكندگليني ني‌ده و حابئله ايلده  بير ايكي سايي چيخان بوينوموزدا آغ ساققاليق و قاباقجيلليق حاققي اولان وارليق درگي سي نيده مقاومت ادبياتي چئشيت لريندن آدلانديريرام.

توركجه مرثيه دئمك ده سياسي لشميش، گونئي آذربايجاندا هر شئي بام باشقادير بورادا حله ده سهند كيمي بير نهنگ شاعير ايتگين ليگ چاغيني ياشايير وفلان روتبه لي بير ساتيريك شاعير يوردداشي آت چاپديرير.

همدانلي بير شاعير ديينده « هراينسانا وطنداشم وليكن توركه قارداشم » چاغداش گونئي تورك شعرينين اومانيسم ليگين و آنجاق وطن سئورليگين گؤسترير بو چاغداكي بير توركوچو شاعير؛ بير ايناملي انترناسيوناليست اولا- اولا بير جسارتلي ناسيوناليست دير اونا هئچ زامان پان- مان ماركاسي ياپيشاسي دئييل اويالنيز ميللتينين دردلرينه فيكرله‌شْ بيرصاديق ميللتچي دير.

 

×××××××××

 

آه اي وطن سنه سندن اؤج آلماغا

بابك بابام بيله ييندن گوج آلماغا

تورپاق دئييب گؤيه دارنان اوجالماغا

مظلوم ديليم قده ر داريخما دايام

                                                                                                                                                                 « آتيلا»

×××××××××

 

( آه من نئجه بير تابويدوم كي/ بارماغاسيچرارسا بير داملا قانيم/ كسيلمه لي اولدو/ بوينونا سيچرار سا آتدير يلمالي.)

                                                                                                                                                                   (كيان)

 

بو گونكو شعريميزده هر يئرين  اؤزل تعريفي وار

( باغداد دروازاسي ‹ بابكين قوللاري اوزانايان يئر/ اماميه مزار ليغي/ اؤلومون گيرمه سي ياساق تابلو سو!› و ساوالان/ ‹ آيا اولدوزا تامسينان وطن.)

 

                                                                                                                                                                  (آتيلا)

 

« فضولي نين مزاري دا وطندير وطن!»

                                                                                                                                                                                                                     (بهرودي)

 

( اشهدي قاراباغ شيكسته سينده اوخودوق / قيفيللانان آذان اولدوق تبريزين دمير آشيقينين دوداغلاريندا/ و گونا هيميز ناماز اوستو يانديريلان سازااولدو/ « من مملكتيمي سئويره م» بويدا سؤز.)

                                                                                                                                                                                                          (موغانلي)

 

سؤزو گئده ن چاغداش شعريميزين جسارتلي قولواولان مقاومت شعري دوكتور دوز گون دئميشكن اعتراض استقامتينه دايانميش و كئچميشده كي كيمي اوستو اؤرتولو يوخ بلكه آچيق- آيدين دردلريميزي حاقلاريميزي باغيرير و دونن كي سئوگيلي ايله تانري يئرني بوگون ميللت ايله وطن آلميشدير.

( آه .... آناميز توركوستان/ ساچلاري سيبري ده آغارير/ آياغلاري بيزيم بوتربيزده/ قانداللارا باغلانير/ سول قولو سين كيانگ دا چين دووار لارينا هؤروكله نيب/ساغ قولو ميصيرده چابالير، بوسني ده قانايير/ يوناندا دؤيو شور/ آه آنام/ چيگنينده آيي پنجه سي / دؤ شلرينده پيچاق ياراسي/ دؤشلرينده‌ن امديگيميز سود چئچنده حارام اولور/ قاراباغدا تالانير/ كؤپك استالينين ميندار كوچوك لري سينه سينده هوروشدوكجه.)

 

××××××××

 


آه .... اي وطن ايگيد كيمي آتلانميشين منم                                         قار تاللي داغلاريندا قانادلانميشين منم

اينيمده شال چوخام دا اگر اولماسا بئله                                             اَن قانقالاق دؤيوشلره قاتلانميشين منم

تام تورپاغينلا بير گه پارام- پارچالانميشين                                       تام گؤيلرينله بير گه بولورد لانميشين منم

سالخيم سؤيودلرين منه اعدام ديره كلري                                          آنجاق نه غم گونش كيمي اودلانميشين منم

قانلي جيديرلارا دؤنه جكسن سه تئزدؤن آه!                                      آتدان دؤشركيمي يئنه آتلانميشين منم

                                                                                                                                                        (كيان خياو)


×××××××××

 

( گئديرم وارام، گئدمه سم اولمارام.)

                                                                                                                                                                                                             «سليمان اوغلو»

 

بوگون گونئي تورك شعري ميللي حركته قوشولاراق عيني حالدا اؤز شعرسل لشمه ليگيني و مدرن لشمه پروسه سيني ياشاماقدادير.

( من بير ايشسيزم/ پارام يوخ قاريم اولسون- گئجه لر شيطان گيره ر يوخوما/ ساغ اولسون/ ان بؤيوك ايشچي منم گون ايگيرمي دؤرد ساعات سني دوشونوره م.)

دونيا ادبيياتيلا يان- يانا گئتمك ضرورتيني آنان شعريميز بو گون بؤيوك تنفيد چي و شاعير سليمان اوغلو دئميشكن بيلمسل لشمه مجبوريتينده دير بيزيم گنج شاعيرلريميز« بيليم سل شعره دوغرو»  مفهوميني منيمسه‌مه‌لي، مدرن و اورتاق بير ديل ايله بيليمسل و مدرن شعر ياراتمالي دير لار. بلكه اوچاغ اولسون كي فضولي نين و نسيمي نين بو گونكو واريثلري دونيا شعريله چيين- چيينه ياراتمالي و قوجامان ميللتيني باش اوجا ياشاتمالي اولسونلار بو گون گونئي ده اورهان پاموق، ناطيم حيكمت، آتيلا ايلهان، ثريا، خليل و رسول رضا، سهند و ساحير، آتيماتوف، براهني، سحر، هيلمي يادووز و حتا بهرنگي كيمي لرينده بوشلوغو گؤرونور.

( آتام شعري چوخ سئور/ آنام داشعرله ياشايار/ منده شعيرلي يم.)

                                                                                                                                                                                                             « وحيد نجاري»

 

( بوتون سازلار آغلاديلار/ و آشيغلارين باش بارماغي كسيلمه لي اولدو/ قويوموزدا/ توفنگ سسي گلدي/ تراكتور سسي/ تولوغ سسي/ تيرينگه سسي.)

و آنجاق شعر كروانيميز مقاومت يايلاقلاريندا يورد سالميش، حسرت و يالواريشلي دؤورونو ساووشموشدور و بوچاغدا باشي اوجا ياشاماغا غيرت و جسارت و ياراتماق گركدير.

يوخسا قويون قوزودان يازان و ساري شين گؤي گؤز قيزلارا غنچه دهان، چشم سيه ابرو كمان ديين گولچو بولبولچو لريميز ايتووه تؤكدور.

 

×××××××××

 


نه قده ر اؤز گه يه بيز يالتاقلاناق                                                     قوربانليق قويون دور غيرت سيز كيشي

بيزدن اوزاق اولسون، آدوستلار اوزاق                                             جسارت سيز شعير غيرت سيز كيشي


×××××××××


دوغرانيرهله ده قولو بابكين                                                           شيكسته آغلا يير اونا قاراباغ

نئيله ييم چتين دير سئوگيلي چتين                                                     چتين!... آذربايجان كيشي سي اولماق


 

×××××××××

 

مقاومت شعري بوتون دونيادا بير- بيرينه اوخشار حياتيني ياشاميش و آنجاق بير سيرا.

مملكتلرده سياسي و اجتماعي قورولوشونا گوره داها آرتيق گوجلنميش. مقاومت ادبياتينين دموكراسي، پلوراليزيم، حتي فئدراليزم، ديكتاتورلوق و خارجي يوروشلر، گيزلي و مدرن استعمارلادرين و سيخ ايلگي سي واردير. كئچميش شوروي دؤورونده سولچو روس لارين گيزلي استعماريندان قير قيز اؤزبك و آذربايجان  تورك مقاومت ادبياتي يارانميش وآلماس ايلديريم مشفق، جاويد و چنگيز آيتاتوف كيمي نهنگ لر دوغموش و بوگون چينده مدرن استعمارين دوغو توركوستاندا نه لر ائديگلي آچيق- آيدين جنايت اولسادا هارايي، سسي بوغولماقدادير.

عيراقدا صدامين ديكتاتورلوغو و كثير المله بير مملكتده سيلاح گوجونه بير ديلده و كولتورده داورانماسي واورادا توركلرين، كوردلرين و شيعه عربلرين حاقلارينين آياقلانماسي مقاومت ادبياتي نين فئدراليزم اوصولونا يارديم ائتمه سيني حيس ائديريك.

لبنان، فلسطين، سوريه و آرتيق عربلرين اشغال اولونموش يوردلاريندا اعتراض ادبياتي دونياني باشينا گؤتورمكده دير دئمك! تورپاغيميزدان اَل چكمه سز گؤيلر ينيزده اوچان بوتون قوشلارين قانادي سينديريلمالي و بوتون گوللرين قونچالاريني بيچمه لي ييك ، ديين عرب شاعيري نه لر چكميش بيزده بيليريك.

پلوراليزم اولان بير مملكتده لاپ، آچيق دئسك دموكراسي اولان يئرده مقاومت شعري عبث بير چاليشمادير و اعتراض ادبياتي گره كلي دئييل. اورداكي بشر حقوقلاري حؤرمتله ساخلانيلير نه يه مقاومت ائتسينلر.

 

×××××××××

 


يئر گؤي فلكين اولماغينا ماحنا سن اولدون                                        يورقون بشرين گؤزلرينه رويا سن اولدون

آمما هَمَشه ايتگين اولوب، يوخسان آزادليق                                        بيز مجنون ايديق ، يانمالييق...لئيلا سن اولدو


«افشين رستمي»

×××××××××

 

ائله ديرسه بوتون آغري لاريميزي دموكراسي‌ده پلوراليزم‌ده و فئدراليزمده توكه نن گؤروره‌م.

آنجاق هله ده بعضاً اوراق و چكيشه تامسينان كيمسه لريميز و وطن سيز پرولتاريا چي لار يميز بيز جهاني فيكير له شيريك ديين دونن ايچي بوش فهله  ليك شوعاريله بوگون فهله نين قانين سوران عدالتچي لريميز، آخماق پهلوي لرين تاجينا گؤزتيكن كيمسه جيك لريميز  ملي گرا شوونيست نهضت چي لرين آغيز سوونا يالمانان يالانچي ليبرال آدام جيق لار يميز و نه چي تكنو كرات لاريميز مقاومت شعري اورتايا گلنده سيز آرمانچي، افراطي راديكال لار دونياني قانا چكه جك سينيز دئييرلر. و هله‌ده بللي دئييل هانسي ميللتچي هاردا اؤز ميللتيني گودازا وئرميش و مقاومت ادبياتي دونيا نين هانسي بوجاغيندا ضررلي اولموش و ميللتينين ميللي منافعينه توخونموش ( يوخو گؤروبلر سه خيير اولسون ) « ميللي اويانيش ادبياتي» آدلانديرديغيميز ادبيات آنلاييشي، شعري وطن و ميللت قوللوقچوسو اولماغا يؤنلتميشدير مقاومت شعري  بوتون مملكتلرده آز چوخ اولموش‌دور توپلا ديغيميز بير نئچه شعره گؤز گزديرين، مولا گؤره ليم نئيلر!.... نئيلرسه گوزه ل ائيلر!.....

 

××××××××

 

( .... قيز جيغاريم !/ تزه  چيچك له ميش زانباقي/ دؤشوم اوسته/ اوره ييمين باشينا سانجاقلا/ اونو هئچ گوللـه ده له  بيلمز/ وشئيران گولوشلو باغيرتيلاريني/ دؤشلو گومون اته گينه دولدور/ گوللـه‌لريميز قورتارير.)

 

   (كوبا شعرلريندن)

 

×××××××××

 

(‌ دوغرودور من اييليره م/ جسور آل&#