Bozqurd nədir?

Bozqurd Türk millətinin simboludur. Birbirinin ardýnca gələn Türk nəsillərinin ortaq malý olan milli dastan parçalarýmýzda, Türklərə yol göstərən, Türkləri zəfərlərə aparan bir simboldur...

Artiq Bozqurd bir güç, orduya yol göstərən bir xəritə, darda qalanlarýn yardýmýna gedən bir Hýzýr, Hakana və orduya ehtiyat, mərdlik və təmkin dərsi verən bir müəllim simboludur...Ordumuzla bərabər döyüþən, onu zəfərdən zəfərə aparan bir faktordur. Döyüþçülüyün, cəsarətin, bir simboludur. O qurd olmaqdan ziyadə, qurda bənzədilən bir qurtarýcý və bir qəhrəmandýr. Qorxmaz ve aðýllý bir Hakandýr.

Nə üçün Bozqurd?

Bu sualýn cavabý hərhalda Bozqurda aid özəlliklərin, Türklərdə olan özəlliklərlə üst üstə düþməsi ola bilər deyə düþünülməkdədir. Cəsarəti, əsarətə dözümsüzlüyü, qývraqlýðý, Ailəsinə sədaqəti və baþqa özəlliklər onun, ulu babalarýmýz tərəfindən simbol seçilmə səbəbləridir. Hər millətin tarixində dastanlar əsas yer tutar. Məlum olduðu kimi xalq hekayələri aðýzdan aðýza söylənərək, nəsildən nəsilə keçidi. Zaman keçdikcə bu hekayələr yazýya tökülərək ən sonunda indiki zamanýmýza qədər gəlib çataraq dastanlar meydana gətirdilər. Bu dastanlarda Bozqurdun çox əsas yeri vardýr. Ýngilislər üçün Aslan, Ruslar üçün Ayý, Fransýzlar üçün Xoruz, Íranlilar üçün Pars, yaxud Pələng, Yaponlar üçün Əjdaha ne ise, Türklər üçün də Bozqurd odur,

Bozqurd Dastaný

''...Türklərin ilk atalarý Batý Dənizinin batý tərəfində yaþayýrdýlar. Türklər, Lin adlý bir ölkənin ordularý tərəfindən məðlubiyyətə uðradýldýlar. Düþmən əsgərləri bütün Türkləri kiþi-qadýn, kiçik-böyük demədən öldürdülər. Bu böyük ve vəhþicəsinə qiyamdan yalnýz 10 yaþlarýnda olan bir oðlan sað qaldý. Düþmən əsgərləri bu uþaðýda tapdýlar amma onu öldürmədiler; bu yaþayan son Türkü acýlar içində can versin deyə, qollarýný və ayaqlarýný kəsərək bir bataqlýða atdýlar. Düþmən hökümdarý, əsgərlərinin son bir Türkü sað olaraq buraqdýqlarýni öyrəndi. O dəqiqə əmr verdi ki bu son Türk də öldürülsün və Türklərin kökü tamamilə kəsilsin... Düþmən əsgərləri uþaðý tapmaq üçün yola çýxdýlar. Amma diþi bir Bozqurd çýxdý və uþaðý qaçýrdý. Altay daðlarýnda izi tapýlmaz, ucsuz bucaqsiz və hər tərəfi yüksək daðlarla əhatə olunmuþ bir maðaraya apardý. Maðaranýn içində böyük bir ova vardý. Ova, baþdan ayaða ot və çayýrlardan ibarət idi.Dörd bir tərəfi Sarp daðlarý ilə çevrili idi. Bozqurd burada uþaðýn yaralarýný yalayýp tumarladý ve sonunda saðaltdi. Onu südüylə, ovladýðý heyvanlarýn ətiylə bəslədi, böyütdü. Sonunda uþaq böyüdü və yetkinlik çaðýna girdi sonra isə Bozqurd ile yaþayan son Türk əri evləndilər. Bu evlilikden 10 uþaq doðuldu. Uþaqlar böyüdüler, baþqa yerlərdən qýzlarla evlənərək artdýlar. Türklər yavaþ yavaþ çoxaldýlar və çevrəyə yayýldýlar. Ordular qurub Lin ölkəsinə hücum etdilər ve atalarýnýn qisasýni aldýlar. Sonralar yeni bir dövlət qurdular, dörd bir yana yenidən egemen oldular. Və Türk hakanlarý atalarýnýn xatrəsinə hörmət olaraq otaqlarýnýn önündə həmiþə qurd baþlý bir sancak dalðalandýrdýlar...''

Bu əfsanəden anlaþýldýðýna görə, Türklərin ilk yurdlarý, Orta Asyanýn batýsýna yaxýn bir yerlərdə idi. Türklər, Turfanýn cənub daðlarýna daha sonra göçüblərmiþ.

Çin tarixlərinin də yazdýðý Bozqurd dastaný, burada bitməkdədir. Çinlilər daha sonra nələrin olduðunu açýq olaraz yazmýrlar. Bu əfsanənin son bölümü, Ergənekon Dastanýdýr. Ergənekon Dastaný, Cingiz Xan dövründə moðollaþdýrýlmýþdýr. Ancaq bu əfsanənin kökləri və ana motifləri, açýqca Kök Türklər ile əlaqədardýr. Kök Türk Dövləti, MS 6.yy.dan etibarən bir cihan imperatorluðu olmuþ və 200 il ömür sürmüþdür. Bele böyük və güclü bir dövlətin, ilkəl Moðollardan bir əfsanə alýb kökənlərini ona dayandýrmasý mümkün deyildir. Ayrýca, Ergənekon Dastanýnýn ana mötivlərindən biri, Dəmirçidir. Dastanda dəmirçi, daðda dəmir mədəni tapýr və Türklər bu dəmir mədənini əridərək Bozqurdun öndərliyində Ergənekondan çýxýrlar. Unutmamaq lazýmdýr ki, Göytürklərin atalarý da dəmirçi idilər. Onlar ən yaxþý çəlikləri hazýrlayýb, baþqa dövlətlərə silah olaraq satardýlar. Göytürklərin atalarý, dəmir cövhərləriyle dolu daðlarýn ətəklerində töremiþdir, dəmirləri eridərək yerüzünə çýxmýþlar. Sonradan özlərinin də dəmirçi olmalarý bundan irəli gəlməkdədir. Amma Moðollar, dəmirçilizi bilmirlərdi. Cingiz Xan zamanýnda Moðollarýn yanýna gələn bir Çin elçisi, o zamanda da Moðollarýn ox üclərini daþdan hazýladýqlarýný, dəmirlə iþləməyi bilmədiklərini deyirdi. Moðollar dəmirlə iþləməyi, Cingiz Xanýn zamanýnda Uygur Türklərindən öyrənmiþdilər. Ayrýca Bozqurd, Türklərin müqəddəs heyvanýdýr. Moðollarýn isə müqəddəs heyvaný köpəkdir.