Diqqet: 21 Shubat/Fevral 2000 (2 Baliqlar/Isfend)1378  YUNESKO (UNESCO) verinden Dunya Ana Dili Gunu adlandirilmishdir. Bu adlim gun, ilden ile daha artiq milletchi chalishqanlarimiz arasinda seslendirilmekde ve yerine dushmekdedir. Sozsuz, bu gun kuresel bir teshkilat verinden belli oldugu uchun bize de bu imkani yaradir ki oz dil ve milli sorunlarimizi ilk once oz xalqimiza ve sonra dunyaya seslendirebilek. Ama unudmamaliyiz ki 7 esir bundan once Turk dunyamiz ozune gore Turk Dili Gunu belli etmish. Bu qonuyla ilgili gechen il (9 Mayis 2003/19Boga=Urdibehesht 1382) bir yazi yaydiq ve bu gunun qutlanilmasina ve xalqi bilgilendirmeye chagirdiq. Ne yaziq ki gerekli onem ona verilmedi ve bu ses hech bir yerden seslenilmedi! Sanki tarix boyu qonshudan gelen pay bize daha dadli olmush ve biz - biz diye, agir bir bizsizlik golunde uzmekden daha artiq lezzet almaqdayiq. 13 Mayis, Turk Dili Gunu adinda olan yazimizi yeni dileklerle bir daha oxucularimizin diqqetine sunuruz.

A+D

 

Dushunelim(25): 13 Mayis, Turk Dili Gunu!

 

                                      

                                                                               Resimi Çizen: Ayshin

 

 

Sorun (Mesele):

 

26 il bundan once, ye’ni 13 Mayis 1277 Miladdan sonra (23 Boga /Urdibehesht, 656 Gunesh ili), ye’ni 13.cu yuzilde Karamanoglu Mehmet Anadolu’nun Konya sheherinde Turk boylarini toplayib, bele bir buyuruq (ferman) verdi ki  Bugunden Sonra Divanda, Dergahda, Bargahda, Meclisde, ve Meydanda Turkceden Bashqa Dil Qullanilmayacaqdir.

 

Karamanoglu Mehmet Karamanogullarinin uchuncu ve en boyuk hokumdariydi ki 13.cu esirde yashayirmish. O chaqda (zamanda, esirde) Turk dili Selcuqlu Turkler ve Mogullar eliyle yox edilmekdeydi. Chunku Anadolu Selcuqlarinin hokum surduyu torpaqlarda edebi dil Farsca ve devlet ishlerinde de Erebce ishlenirdi. Turk dili sadece evlerde ve kuchelerde qonushulurdu. Bu uzden, bele bir buyurugun (fermanin) oz zamaninda ne qeder onemli oldugunu artiq bashadushmek olar.

 

Dushunurduk  21.ci yuzilde yashayan Guney Azerbaycan’in dil durumu 13.cu yuzilde Anadolumuzdaki Turk dili durumuyla eyni bir durumda deyil mi? Ona Turkceden bashqa her bir yabanci dil, Farsca, Erebce, Ingilizce, Rusca, ve … ustunluk tapmamish mi? Bu sorunu hansi emeli yollarla chozmek olar? Oz diline xor baxanlar ve onu cheshitli yollarla danan ya unudanlari hansi yollarla oyandirmaq olur? 13 Mayis (23 Boga/Urdibehesht) gununu ozel bir gun qeyd edebiler miyiz? Bu gunu Turk Dilimizin Gunu sechebiler miyiz? Bu gunde bashqa dillerde danishmagi oruc tutarken, sadece gozelim Turkcemizde qonushmaga bel bagliyabiler miyiz? Butun olanaqlardan (imkanlardan) yararlanib, dilimiz haqqinda bilgiler yayabiler miyiz? Bilimsel toplantilar qurabiler miyiz? Karamanoglu Mehmetin buyurugu kimi bir buyurugun verilmesine dushunebiler miyiz? Bu buyurugun ne oldugunu olduqca yayib, ona emel edebiler miyiz? Bu buyurugu cheshitli bichimlerde (formalarda), resimlerde, bayraqlarda, ve… yayabiler miyiz? Boyunbaqlar kimi xalqin arasinda yayqinlashdirabiler miyiz? Bir sozde, bu gunu dilimize gore Bayram edebiler miyiz? Ataturkun sozunu daha canlandirabiler miyiz ki Turk ulusundanam diyen insan, her sheyden once ve mutleqa Turkce qonushmalidir. Turkce qonushmayan bir insan Turk kulturune, topluluguna bagliligini iddia ederse buna inanmaq dogru olmaz….

 

Dushunelim!

 

Ayshin+Deniz

 

9/Mayis/2003

19/Boga=Urdibehesht/1382