سنجش با واقعيات تاريخ

جمشيد شمسى پور:در تاريخ ۳/۵/۸۳ صفحه زندگى روزنامه مردمى شرق مطلبى به قلم استاد پرويز ورجاوند با عنوان «تا به افسوس ماسوله ننشسته ايم» چاپ شده است. از آنجايى كه در تعبيرها و در برخى داده هاى مطلب ايشان به خصوص بخش پايانى از آن را كه به قومى از اقوام ايرانى و به تالش اختصاص داشت تفاوت هايى را در آمار و ارقام شاهدش بودم و لازم به ذكر است حقير چون از خادمان قوم تالش بوده و هستم و دست كم دو سه دهه است كه به كنكاش در رابطه با اين قوم «تالش» مشغولم، گذشته از اين، گفته باشم كه دو سه روستا مانده به حاشيه ماسوله و در روستاى «خشكنودهان» ساكنم و كم و بيش آشنا به مسائل زيست محيطى ماسوله بوده و مشكلاتى را كه گريبانگير اين شهرك باستانى است و خطرى كه «عروس طالش» را تهديد مى كند به خوبى آگاهم و از همين رو با واژه واژه مطلب هم عقيده بوده و با خواندنش واژه هاى به تصوير كشيده را لمس كرده ام .

رهنمودهايى را كه از تسلط و تخصص برآمده از كارش (كارشناس پيشكسوت ميراث فرهنگى) و راهكارهايى را براى پيشگيرى از فاجعه اى كه در راه است و از سر دلسوزى فرموده اند: «جا دارد تا همه به خود آيند، تكانى بخورند و گوششان را براى شنيدن راه و چاره باز كنند» كه قابل تحسين است و به آن بخش از زير لايه هاى مقاله ايشان كه به كشور همسايه پرداخته بودند و يادآور شده بودند: «تالشى هاى جمهورى آذربايجان را كه در شرايط سركوب خشن قرار دارند و براى صحبت كردن به تالشى در كوچه و خيابان دچار وحشت هستند و...»

براى بنده كه از نزديك شاهد حضور و ظهور تالشان آن ديار بوده و كم وبيش و در طول اين سال هايى كه با اقوام زيسته ام و همجوار با ديگر اقوام با قوم تالش هم نفس بوده و از آن اكسيژن گرفته ام، نه اينكه جاى شگفتى داشت بلكه بيان تاريخچه اى هر چند كوتاه از آن ضرورى است و براى خوانندگان ارجمند و فهيم روزنامه وزين شرق يادآورى كنم كه از آمار و ارقام داده شده در مطبوعات و با پيگيرى در اين سال هايى كه با نشريات زيسته ام و نوشته هاى جرايد را دنبال كرده و كارنامه دو سه دهه پيش و روى آن حضور ذهن دارم به خصوص، مطبوعات محلى و يوميه كشور را كه گهگاه مطالبى در اين رابطه به چاپ رسانده اند، خلاف جهتى است كه به عرض استاد ورجاوند رسانده اند و به گمانم كه اطلاعات داده شده دست كم برمى گردد به دو سه دهه قبل و زمانى كه جمهورى آذربايجان در سيطره اتحاد جماهير شوروى سابق بود و چون اطلاعات ما در رابطه با تالشان آن ديار اندك بود و داده هاى آن اطلاعات كليشه شده اى از پژوهشگران غربى و شرقى كه به صورت پراكنده و ضد و نقيض مطالبى را در رابطه با تالشان جمهورى آذربايجان به چاپ رسانده بودند.

امروز كه دو دهه از آن گذشته است و با تغيير و تحولاتى كه در جمهورى آذربايجان روى داده است و امتيازهاى درخشانى را كه تالشان آن ديار، با ايجاد نهادها و كانون هاى علمى و هنرى و ادبى را كه به ثبت رسانده اند و صاحب چند و چندين نشريه اند و از آمار و ارقام كتاب هاى منتشره شان كه در مطبوعات محلى اين سوى مرز انعكاس يافته، پيداست فراتر از آنچه را كه ما در رابطه با تالش منتشر كرده ايم است و تا آنجا كه مديران مسئول نشريات تالشان آن سوى مرز و در گفت وگوهايى كه با متوليان مطبوعات محلى اين سوى مرز داشته اند يكى از آنها و در گفت وگويى كه با يكى از فصلنامه هاى ادارات استان گيلان داشته اند.

راست يا دروغ مى فرمايد: «انستيتو زبان شناسى آكادمى علوم آذربايجان با همكارى آموزش و پرورش براى از ميان برداشتن مشكلات موجود، هر كارى را كه از دستشان برمى آيد كرده اند در نتيجه به زبان هاى تالش، تات، لزگى، كرد، ساخور، اودين، الفبا و ديگر كتاب هاى درسى به زبان مادرى منتشر شده است و... و در مدارس هفته اى دو ساعت به زبان مادرى آنها تدريس مى شود» و از آنجايى كه در جمهورى آذربايجان و در بين تالشان آن ديار چند دستگى حاكم است و برخى از اين افراطيون، تاريخ و تمدن و فرهنگ يك قوم و ملتى را به راحتى تحريف مى كنند و با جعل اسناد و با واژه هايى كه گاه و بيگاه ثبت در تاريخ مى شود و ابزار كار اين اشخاص _ نه اينكه قومى از اقوام را به انحراف خواهند كشاند چه بسا فاجعه اى را كه ما كم وبيش در جرايد و بسيارند كه در حافظه تاريخ ثبت است كما اينكه اگر غفلت شود آن فاجعه به مراتب بالاتر از آنچه كه ماسوله گريبانگير آن است خواهد بود و يكى از آن مصيبت ها، وارونه كردن خبرها و چهره هايى را كه امروز به نام تالش و در طول سال ها شاهدش بوده ايم و همين چند ماه قبل بود كه مقاله اى را در رابطه با «تالشان در كتاب هاى درسى آذربايجان» و يكى از فصلنامه هاى محلى آن را به چاپ رسانده بود .

مقالات آن مشابه اين چند پاراگرافى را كه ناخواسته تحويل استاد داده اند و اين چنين منتقل شده است و آن مقاله اشاره اى داشت به كتابى كه شصت سال پيش در جمهورى آذربايجان به نام «تاريخ مختصر آذربايجان» كه در بحبوحه جنگ جهانى دوم و فعاليت هاى پان تركيستى در باكو كه آن زمان تحت حاكميت نوكر خون آشام ديكتاتور استالين، ميرجعفر باقروف و ديگر همدستانش پالايش شده بود و به صورت كتابى نژادپرستانه به چاپ رسيده بود و همين كتاب بعد غائله اى را كه تالشان افراطى و در سال ۱۹۹۳ با همدستى سرگردى بازنشسته و به همراه چند قنداق تفنگ و يكى دو خشاب فشنگ به باورشان بود، مى توان به جنگ با مردم ۹۵ درصدى جمهورى آذربايجان رفت و جمهورى خودمختار تالش مغان تشكيل داد و فاجعه به آنجا رسيد كه اين كتاب جنجال برانگيز فاقد بار علمى، از آرشيو بيرون آمده تا دوباره تجديد چاپ شود و آن اكثريت تالشانى را كه با چه خون دل خوردنى نهادها و كانون هايى را بنا نهاده بودند .

اين افراطيون تالش نما، همه را يك شبه بر باد دادند و جالب است اين كتاب جنجال برانگيز از طرف هواداران آن افراد، به تالشان ايران معرفى مى شود بى آنكه بن مايه هاى آن كتاب را بازگشايى كنند و به خوانندگان بقبولانند كه جريان كار اين كتاب از چه قرار است برمى دارند يكى از اعضاى همان افراد را به دعوت از دانشگاه گيلان روانه ايران مى كنند و در گفت وگويى كه اين شخص دوباره بر سر همان واژه توخالى جمهورى تالش مغان و سازى را كه سيمش يك دهه قبل پاره شده بود و خواسته اند با ناخن هايشان به جاى مضراب براى تالشان اين سوى مرز كوك كنند شخصى كه خود عضو ۵ درصدى يك كشور ۹۵ درصدى بود و امروز كه بعد آن غائله شهر گنجه، تالش مغان نام گرفته و نان همان واژه را مى خورد، شگفتا! كه براى آنها «قانون اساسى» مى نويسد و آيا چنين انديشه اى كه بر خاسته از پان تركيسم است و الگوبردارى شده از همان انديشه اى كه امروز پان تالشيسم نام گرفته است و از اين انديشه نژادپرستانه كه امروز به نوعى در ايران به ترويجش مى پردازند براى كشور نازنين مان ايران خطرش كمتر از ستون هاى فروريخته ماسوله است؟ و در پايان بياييم نه اينكه ماسوله، تالش را با واقعيت هاى تاريخى اش بسنجيم!