لاتین یا
عربی
رفرم
به ارزش یک
کشتی جنگی
اولین کنگره
ترک شناسی در
باکو در سال 1926
در
سال 1926،
باکواولین
کنگره ترک
شناسی را
پذیرائی کرد
که نمایندگان
ترکیه و
جمهوریهای
ترک زبان
ترکمنها ،
کازاخها،
قیزقیزها،
ازبکها،
آذربایجانیها،
تاتارها و
غیره در اتحاد
شوروی را دور
هم جمع کرد.
نمایندگان
دیگر گروه های
" اقلیت " ترک
زبان ساکن
روسیه شامل
چوواشی ها،
ساخاها ، (یاکوتها)،
خاکسها و
بالکارها هم
به کنگره
دعوت شده
بودند.
عکس ازآرشیو
ملی: نمایندگان
در کنگره ترک
شناسی در باکو
جمع شد ند تا
بحث کنند
که آیا خط و
الفبای عربی
را برای زبان
ترکی استفاده
کنند یا
الفبای لاتین.
استالین در
دهه 1930 بسیاری
از شرکت
کنندگان
کنگره را
دستگیر،
تبعید و اعدام
کرد.
یک
سوال مهم در
ذهن و تفکر هر
کس این بود که:
آیا میتوان خط
و الفبای عربی
را تغییر داده
و اصلاح کرد
بطوریکه آن
کاملا صدا و
صوت زبانهای
ترکی را ادا و
بیان کند یا
آیا می توان
کاملا خط وا
لفبای جدید و ا
لفبای اصلاح
شده لاتین را
قبول کرده و
بپذیریم ؟
و آیا ما
میتوا نیم روی
یک الفبای
واحد تصمیم
بگیریم که همه
ما بتوا نیم
آنرا بکار
ببریم؟
مباحثات
گرم و تند
کنگره هشت روز
از تاریخ
26 فوریه تا 5
مارچ دنبال
شد. خوشبختانه
یک نمونه از
رونوشت و نسخه
مباحثات
کنگره موجود
است که ما را
قادر میسازد
تا شد ت
مباحثات را ما
بین متخضضان
الفبای عربی
و لاتین را
بفهمیم.
عکس از آرشیو
ملی: نمایندگان
به کنگره ترک
شناسی از ملل
ترک زبان از
ترکیه و آسیای
مرکزی آمدند.
مطالعه
مدارک ما را
متوجه میکند
که رفرمیستها
و پیشوایان
اصلاح طلب گذ
شته آگاه
بودند که
چنین تصمیم
بزرگ و خطیری
را در تاریخ
اتخاذ
میکنندهر چند
که کمترپی می
بردند که به آ
لت دست اتحاد
شوروی در
اجرای طرح
بزرگ و برنامه
نابودی و ریشه
کنی عربی، و
خلاصی از
هرگونه رابطه
ای با اسلام
تبد یل شد ند.
چندین دهه با
سختی برای
تضعیف همه این
تلاشها گذشته
و ا لفبای
سیرلیک روسی
شد یدا بر ملل
ترک زبان در
روسیه تحمیل
شده است.
علیرغم
شکست ظاهری
جنبش لاتینی،
درآذربایجان
جنبش لاتینی
در دوره ای
کوتاه ( بین
سالهای 1922 و1939 )
پیشرفتهای
زیادی کرد.
تلاشهای
گذشته برای
لاتینی کردن ا
لفبا عامل
بحران در 50 سال
بعدی شد ند.
زما نیکه
آذربایجان در
سال 1991 استقلال
خود را بد ست آ
ورد در طول چند
هفته کوتاه
پارلمان
آذربایجان
برای
پذ
یرش ورسمی شدن
الفبای لاتین
رای داد.
عکس از آرشیو
ملی: کنگره
ترک شناسی در
کاخ
اسماعیلیه
برگزار شد و
لنین دو سال
قبل از کنگره
مرده بود.