در آستانه تاسیس کرسی زبان و ادبیات ترکی آذربایجانی در دانشگاه تبریز

ذوب یخهای هشتاد  ساله آریاگرایی ؟!

هنگامیکه در مورخه 12/5/1372  شمسی سه استاد شهیر زبان ، ادبیات و تاریخ آذربایجان یعنی  جنابان مرحوم  پروفسور دکتر حمید محمد زاده  ، پروفسور دکتر محمد علی فرزانه  و  پروفسور دکترجواد هیئت فهرست واحدهای کرسی  در حال تاسیس زبان و ادبیات ترکی آذربایجانی را به آقای  دکتر میر فیض ریاست  وقت دانشگاه تبریز تقدیم کردند بسیار خوشحال بودند که مطابق وعده ریاست دانشگاه ،در مهرماه  ان سال شاهد پذیرش دانشجویان  علاقمند در کلاسهای درس زبان  بسیار قوی و غنی  مادریمان خواهند شد.

تاکید آقای دکتر میر فیض بر افتتاح عن قریب کرسی زبان کهن ریشه آذربایجان در بزرگترین و مهمترین شهر این مملکت باستانی ایران همراه با یک درخواست  شفاهی از اساتید فوق الذکر بود:

«لطفا تا زمان  افتتاح رسمی رشته زبان  و ادبیات ترکی آذربایجانی  در دانشگاه تبریز از انتشار خبر آن در مطبوعات خودداری فرمایید!»

بدین ترتیب اساتید بزرگوار ما نیز با پذیرش این در خواست  اخلاقا از نشر این خبر مهم در مطبوعات اجتناب کردند.

اما به این منوال یازده سال گذشت و هیچ اقدام عملی در امتداد تاسیس این کرسی  بسیار مهم دانشگاهی صورت نگرفت !

در این مدت  پروفسور دکتر حمید محمد زاده دار فانی را وداع گفت.

پروفسور دکتر محمد علی فرزانه در سوئد مقیم گردید و پروفسور دکتر هیئت نیز در وطن خاموش ماند.

به رغم اینکه بیش از یک دهه از عدم تحقق قول دکتر میر فیض سپری شد اما بزرگان فرهنگ و زبان آذر بایجان همچنان بر تعهد اخلاقی خود پایبند ماندند.

اما اخیرا با انتشار عمومی خبر تاسیس  رشته زبان و ادبیات ترکی توسط رسانه ها  از مهرماه  سال 1383 در دانشگاه تبریز و جذب دانشجو در این رشته ، نامه ای از جانب جناب پروفسور دکتر محمد علی  فرزانه به آقای دکتر پورمحمدی ریاست کنونی دانشگاه تبریز در خصوص  ماحصل تلاشهای سال 72 منتشر شده است.

در واقع اکنون این رویای بزرگ و عجبا دست نیافتنی! بدنبال تلاشهای بی وقفه ملت و نیز حسن نیت نسل جدیدی از مسئولین به منصه ظهور رسیده است. شاید در صورت تحقق این آرمان بتوان گفت که در حال حاضر پس از قریب به هشتاد سال انجماد فرهنگی، شاهد آغاز ذوب یخهای گرایشهای آریایی در میهن عزیزمان  ودسترسی به  یکی از اولیه ترین حقوق بزرگترین گروه قومی این  کشورهستیم!

اکنون در آستانه سالگرد ان واقعه مهم ، اصل  نامه ارسالی جناب پروفسور فرزانه به آقای دکتر پور محمدی و عین مکتوب  سه استاد بزرگوار فوق الذکر به آقای دکتر میر فیض ، همراه با فهرست دروس و ساعات واحدهای منظور این رشته ، خدمت عزیزان خواننده تقدیم می شود با این امید که سرانجام بعد از دهها  سال محرومیت تحمیلی، شاهد تدریس زبان ترکی آذربایجانی ویا بعبارتی  زبان ملی اکثریت ترک زبان ایران در دانشگاه تبریز باشیم.

دانشگاهی که هنوز خاطره  بسیار شیرین  تدریس زبان مادری آذربایجانیان را در زمان قیام ملت ستمدیده آذربایجان علیه نظام ضد مردمی آریامهر در بین سالهای 1325و 1326 شمسی فراموش نکرده است!

فرزاد صمدلی

                                                                                                                               6/5/83

... ...

          مرحوم  پروفسور دکتر حمید محمد زاده       پروفسور دکتر محمد علی فرزانه              پروفسور دکترجواد هیئت          

بسمه تعالي

      رياست محترم دانشگاه تبریز

       باتقدیم احترام و مسئلت توفیق در امر مقدس اشاعة فرهنگ، ادب،دانش و ارشاد نسل جوان، قبلاً از فرصتی که بعد از سالیان دراز پیش آمده و برای ایام معدودی اقبال دیدار یار و دیار نصیبم گشته است،بااستفاده از موقعیت، سپاس و امتنان خود را در اهتمام واقع گرایانه و خیر خواهانه جنابعالی و دیگر دست اندرکاران در امر مهم اعلام گشایش فاکولته زبان و ادبیات ترکی آذربایجانی در مجنب دانشگاه تبریز اعلام دارم.

      با آرزوی اینکه این نیت پاک دانش دوستانه در فرصتهای نزدیک مفید فایده گردد و در تحقق و تحکیم آن قدمهای فرا خور برداشته شود.

      شاید مستحضر باشید که در سال 1372 دانشگاه تبریز سه نفر از صاحب نظران در امر مانحن فیه را که اینجانب نیز فردی از آحاد آن بودم،دعوت کردند که در دانشگاه تبریز حضور یابند و در تدوین برنامه واحدها و دروس فاکولته مورد بحث اقدام و همیاری نمایند.هیأت سه نفری نامبرده در همان تاریخ بعد از بررسی جوانب امر برنامه مشروحی تهیه کرده و در اختیار دانشکده علوم انسانی قرار دادند.

      با اینکه این اطمینان هست که اصل آن پروگرام در بایگانی دانشگاه محفوظ و موجود باشد، نسخه ای از آن را نیز به ما سپردند با این شرط اخلاقی که تا وقتی خبر تأسیس فاکولته رسماً اعلام نشده خبر آن جایی باز گو نشود.البته با اینکه تأسیس فاکولته در آن تاریخ مسکوت ماند،لکن ما همچنان به تعهد اخلاقی ملتزم ماندیم. اکنون که این امر از سوی دانشگاه به مرحله عمل در آمده و ریاست دانشگاه شخصاً مبشر این امر مقدس شده اند، مناسب به نظر آمد که همان نسخه برنامه تدوین شده به محضر جنابعالی و سایر مسئولان برسد تا در تدوین پروگرامهای دروس، مورد امعان نظر قرار گیرد.

                                                                                                         باتجدید مراتب احترام               

                                                                                                             28/4/1383                                                                                                                                                                     محمد علی فرزانه

بسمه تعالی

ریاست محترم دانشکدةادبیات و علوم انسانی دانشگاه تبریز

ضمن        باعرض سلام و مسئلت توفیق در گسترش دانش و فرهنگ، بدینوسیله تعداد 29 برگ حاوی موضوعهای مربوط به برنامه ریزی دروس دورة کارشناسی زبان و ادبیات ترکی آذربایجانی که به عهده اینجانبان محول بود،به پیوست تقدیم میگردد.

           کتابشناسی مربوط به هر یک از دروس بعد از تصویب نهائی برنامه و تسجیل آن بلافاصله تدوین می شود.امیدواریم مسئله ایجاد مرکز یا دفتر پژوهشهای زبان و ادبیات ترکی آذربایجانی که در دیدارهای حضوری مطرح و مورد حسن استقبال قرار گرفت،به همت جنابعالی و سایر دست اندرکاران و به خصوص بذل توجه ریاست محترم دانشگاه ،هر چه زودتر صورت تحقق پذیرد. تاسیس این مرکز ضمن اینکه باعث آبرو و سربلندی آذربایجان خواهد بود،در موارد بسیار و از آن جمله در آماده سازی دروس مورد نظر دورة کارشناسی زبان و ادبیات ترکی آذربایجانی بسیار مفید و کار ساز خواهد بود.

                                              باتقدیم احترام

مورخ 12/5/1372

دکتر جواد هیئت        دکتر حمید محمدزاده         محمدعلی فرزانه

فهرست واحدهای پیشنهادی

 جهت تاسیس رشته  زبان ترکی آذربایجانی

 در دانشگاه تبریز در سال 1372

ردیف 14

                       تاریخ زبان ترکی آذربایجانی

تعداد واحد:2

نوع واحد: نظری

زمان: 34 ساعت

ردیف 15 و 16

دستور زبان ترکی آذربایجانی

تعداد واحد: 2+2

نوع واحد: نظری

زمان: 68 ساعت

ردیف 17

متن شناسی

تعداد واحد:2

نوع واحد: نظری

زمان: 34 ساعت

ردیف18

ادبیات شفاهی(عامیانه)آذربایجان

تعداد واحد: 4

نوع واحد: نظری

زمان: 68 ساعت

ردیف 19

متون ترکی قدیم(تا قرن 16میلادی)

تعداد واحد: 2

نوع واحد: نظری

زمان: 34 ساعت

ردیف: 20 ، 21، 22، 23، 24، 25،26، 27

متون نظم (8) در (8) قسمت

تعداد واحد:2+2+2+2+2+2+2+2

نوع واحد: نظری

زمان: قسمت اول 34 ساعت

قسمت دوم 34 ساعت

قسمت سوم 34 ساعت

قسمت چهارم 34 ساعت

قسمت پنجم 34 ساعت

قسمت ششم 34 ساعت

قسمت هفتم 34 ساعت

قسمت هشتم 34 ساعت

ردیف 28

ادبیات مرثیه

تعداد واحد: 2

نوع واحد: نظری

زمان: 34 ساعت

ردیف 29، 30، 33

شعر و نثر معاصر ترکی آذربایجانی

تعداد واحد: 2+2

نوع واحد: نظری

زمان: 68 ساعت

ردیف 31

تاریخ چاپ و مطبوعات

تعداد واحد: 2

نوع واحد: نظری

زمان: 34 ساعت

ردیف 32

متون نثر

تعداد واحد:2

نوع واحد: نظری

زمان: 34 ساعت

ردیف 36

نقد ادبی

تعداد واحد: 2

نوع واحد: نظری

زمان: 36 ساعت

ردیف 37، 38، 39، 40، 41، 42

تاریخ ادبیات ترکی آذربایجانی(6) در (6) قسمت

تعداد واحد: 2+2+2+2+2+2

نوع واحد: نظری

زمان: قسمت اول 34 ساعت

قسمت دوم 34 ساعت

قسمت سوم 34 ساعت

قسمت چهارم 34 ساعت

قسمت پنجم 34 ساعت

قسمت ششم 34 ساعت

ردیف 43

تذکره نویسی

تعداد واحد: 2

نوع واحد  : نظری

زمان: 34 ساعت

ردیف 44

مکتبهای ادبی

تعداد واحد: 2

نوع واحد: نظری

زمان: 34 ساعت

ردیف 45، 46 طرح

ترجمه (1) از ترکی به فارسی

ترجمه (2) از فارسی به ترکی

تعداد واحد: 4

نوع واحد: نظری

زمان: 68 ساعت

ردیف 47

آئین سخنوری و خطابه

تعداد واحد: 2

نوع واحد: نظری

زمان: 34 ساعت

ردیف 62

بررسی مقایسه ای زبان ولهجه های ترکی

تعداد واحد: 2

نوع واحد: نظری

زمان: 34 ساعت

ردیف 63

معرفی و بررسی لغتنامه های ترکی

تعداد واحد: 2

نوع واحد: نظری

زمان: 34 ساعت

ردیف 64

بررسی اسلوب زبان ادبی معاصر ترکی آذربایجانی

تعداد واحد: 2

نوع واحد: نظری

زمان: 34 ساعت

ردیف 65

لهجه شناسی (دیالکتولوژی) ترکی آذربایجانی

تعداد واحد: 2

نوع واحد: نظری

زمان: 34 ساعت

ردیف68

تاثیر اسلام و زبان و ادبیات فارسی بر

زبان و ادبیات ترکی  و  بر عکس

تعداد واحد: 2

نوع واحد: نظری

زمان: 34 ساعت

ردیف 71

روش تحقیق در ادبیات ترکی آذربایجانی

تعداد واحد: 2

نوع واحد: نظری

زمان: 34 ساعت