“Bölgədə sabitliyin qarantý Azərbaycan türkləridir” “Güney Milli Hərəkatý həlledici gücə çevrilib” Güney Azərbaycan türklərinin ümummilli toplantýsý - Bəzz qalasýna yürüþ Fatimiyyə günləri ilə baðlý bir neçə günlüyə ertələnib. Bu il yürüþ iyulun 8 və 9-da keçiriləcək. Milli Hərəkata daxil olan 160-dək qurum molla reyiminin təxribatçý þaiyələrinə uymayaraq Çöhrəqanlýnýn çaðýrýþýna dəstək veriblər. “Oyanýþ” Strateji Araþdýrma Mərkəzinin direktoru, politoloq Aslan Xalidi artýq siyasi aksiyaya çevrilmiþ yürüþə bu dəfə digər rejim müxaliflərinin, haqqý tapdanan qeyri-fars millətlərinin də qatýlacaðýný deyir. Güneyli politoloq Aslan Xalidi builki aksiyanýn daha möhtəþəm keçəcəyini deyir. Onun sözlərinə görə, qeyri-fars millətlərini Bəzz yürüþünə qoþulmaða sövq edən artýq molla rejiminə qarþý ciddi müxalifətə çevrilmiþ Güney Milli Hərəkatýnýn uðurlarýdýr. - Babək qalasýna yürüþlə baðlý içəridə ciddi hazýrlýq prosesi gedir. Daxildəki hazýrlýq, Güney Azərbaycan Milli Hərəkatýnýn uðurlarý, rejimin xaricdəki müxaliflərini də bir araya gətirib. Ýranýn müxalif qüvvələrinin baþlýca müzakirə mövzusu Bəzz yürüþüdür. Bu gün Amerikanýn Ýrana münasibətdə hansý müxalif qüvvəyə üstünlük verəcəyi məsələsi çox ciddi þəkildə dartýþýlýr. ABÞ-ýn və dünyanýn demokratik güclərinin kimi müttəfiq seçəcəyi nigarançýlýqla gözlənilir. Amma fikrimizcə, dünyada demokratiyanýn inkiþafýnda maraq sərgiləyən qüvvələr, yeni dünya düzənini müəyyən edən güclər artýq dərk edirlər ki, Yaxýn Þərq bölgəsində terror və təxribatlarýn qarþýsýnýn alýnmasýnýn yeganə yolu Azərbaycan türklərinin dəstəklənməsi, digər Ýran millətlərininsə hüquqlarýnýn qorunmasýdýr. Þovinist demokrat ola bilməz. Onun üçün millətlərin hüquq bərabərliyi anlayýþý yoxdur. Biz fars þovinizmini yaxþý tanýyýrýq. Molla rejimi ilə yanaþý rejimə müxalif olan þahçýlarýn arasýnda da þovinistlər var. Þovinistlərin ümumi mövqeyi xaricdə bundan ibarətdir ki, xarici dövlətlərlə danýþýqlarý davam etdirsinlər, iri dövlətlərə yanlýþ informasiya versinlər. Onlar təbliðat aparýrlar ki, Ýranda milli problem, etnik məsələ yoxdur. Bununla da Ýranýn ərazi bütövlüyünü qoruyub saxlamaq istəyirlər. Amma onlarýn konkret layihələri yoxdur. Yəni Demokratik Ýran barədə nə düþünürlər, bəlli deyil. Açýqlamýrlar ki, demokratik Ýran nə deməkdir. Bu, yenədəmi fars dövləti olacaq. Fars düþüncə sisteminin, fars həyat tərzinin qeyri-millətlərə tətbiqi olacaq, yoxsa federalizmdən söhbət gedəcək. Þahçýlar federalizm məsələsini gündəliyə gətirmirlər. Onlar Ýranýn ərazi bütövlüyünü qoyurlar və ölkənin tarixini Sasani dövründən, qədim farsçýlýq dövründən götürürlər. Bəzi Avropa dövlətləri məsələnin mahiyyətini bilmədən onu məhz bu þəkildə müzakirə edirlər”. l Þahçýlarýn Ýran daxilində qüvvələri varmý? - Bir neçə il bundan öncə Tehranda bir hadisə törəndi. Verdiyi vədləri yerinə yetirmədiyi üçün Xatəmiyə etiraz edən xalq küçələrə töküldü. Tehran universiteti qarþýsýnda müəyyən hadisələr baþ verdi. Xaricdə yaþayan qüvvələr bu olaylarý əldə bayraq etdilər, “qüvvələrimiz böyükdür” deyə, təbliðat aparýrdýlar. Guya qüvvələri böyükdür və daxildə rejimə təzyiq edə bilərlər. Rejim nümayəndələri Tehran universitetində baþ verənləri milli məsələ ilə əlaqədar Babəkə qarþý istifadə etdilər. Bildiyimiz kimi, hər il Babək qalasýna yürüþə 8-10 gün qalmýþ Tehran universitetində baþ verən hadisələrin ildönümü keçirilir. Əslində bunlar icazəli aksiyalardý, Rejim xaricdə “biz rejimə təzyiq edə, hakimiyyəti dəyiþə bilərik” deyə təbliðat aparan digər fars þovinist dairələrinə þərait yaradýr. Onlar küçələrə çýxýrlar, qan tökülür, müəyyən insanlar “həbs edilir”. Bu “hadisədən” sonra guya hadisə Təbrizdə baþ verir deyə, ordu Güney Azərbaycana daxil olur və Bəzz qalasýna yürüþə hazýrlaþanlara divan tutur. Milli hərəkata divan tutulan zaman þahçýlar və digər mahiyyətcə mollalardan seçilməyən þovinist dairələr xaricdə təbliðata baþlayýrlar ki, görürsüz, “rejim bizim adamlarý həbs edir”. Rejim nümayəndələri də bu təbliðat kampaniyasýnda onlara yardým göstərir. Sevindirici haldýr ki, bu il dünyanýn müxtəlif ölkələrində yaþayan azərbaycanlýlarýn apardýðý sistemli təbliðat Ýran müxalifətini birləþməyə vadar edib. Ýran rejiminə müxalif olan qüvvələrə bir daha səslənirik ki, Tehran universiteti qarþýsýna toplaþacaq insanlarýn Babək qalasýna gəlməsini təþviq etsinlər. Əmin olsunlar ki, Güney Azərbaycan onlarý öz müttəfiqləri kimi qarþýlayacaq. Ýranýn müxalifət qüvvələri nə qədər effektli birləþərsə, molla rejimi hakimiyyəti bir o qədər tez təhvil verəcək. l Ýraqda ABÞ-ýn yubanmasýna səbəb olan əsas faktorlar hansýlardý? - Bu gün regionda mürəkkəb proseslər gedir. Bu proseslərin arxasýnda hansý dövlətin dayandýðý bəllidir. Ýraqda, Yaxýn Þərqdə və digər bölgələrdə, ABÞ-da da prezident seçkiləri kampaniyasý gedir. Bir il öncə Ýranýn Ali Dini rəhbərliyi belə bir qərar çýxarýb: “Biz Amerikaný elə bir səviyyəyə gətirməliyik ki, onlar gündə iki-üç þəhid verməlidir”. Ýran yazýq fələstinlilərin əli ilə Ýsraildə əldə etdiyi terror təcrübəsini Ýraqa köçürür. Bir müddət öncə Rəfsəncani demiþdi ki, Amerika Ýraqda batlaða batacaq. Bunlar “batlaq” deyəndə terrorizmi, “Fələstin təcrübəsini” nəzərdə tuturdular. Belə bir təbliðat gedir ki, guya Ýsrail dövləti koalisiya qüvvələrinə qarþý Ýraqda təxribatlar törədir. Ýsrail dövləti və onun antiterror þəbəkəsi Ýranýn terrorçu qruplarýný daha yaxþý tanýyýr. Bu gün Ýraqda Ýsrail kəþfiyyatý ilə Ýran kəþfiyyatý arasýnda açýq müharibə gedir. Hər ikisi öz kartýný açýb. Artýq Ýraq xalqý gözəl bilir ki, onlar Ýranýn apardýðý çirkin siyasət nəticəsində əzilir. Bölgə terrorizmin girovuna, yuvasýna çevrilib. Bu gün dünya dövlətləri artýq dərk etməyə baþlayýb ki, terrorizmə son qoyacaq, bölgədə yeni siyasi düzən yaradacaq qüvvə Güney Azərbaycan türkləridir. Sabitliyin açarý Güney hərəkatýnýn əlindədir. Dünya dövlətləri o açarý tapmadan, o qapýný açmadan nə terrorizmin qarþýsýný ala, nə də molla rejimi kimi terrorzmi himayə edən rejimləri devirə biləcəklər. Azərbaycan türkləri tək öz milli haqlarýnýn alýnmasý uðrunda yox, həm də dünyada terror və təxribatlarýn qarþýsýnýn alýnmasý istiqamətində böyük addýmlar atýrlar. lAmerika Ýrana qarþý əməliyyatlara baþlayarsa, bundan Azərbaycan Respublikasý zərər çəkə bilərmi? - Son zamanlar belə bir məlumat yayýlýb ki, Amerika Ýrana zərbə vurmaq planýný Azərbaycan və Gürcüstan vasitəsilə həyata keçirir. Bəlkə də Amerika Gürcüstanla danýþýqlar aparýb. Mən istərdim ki, Amerika dövləti məsələyə erməni düþüncəsi ilə, Rusiyanýn istədiyi yolla yox, obyektiv baxsýn. Azərbaycan dövlətini hansýsa dövlətlə qarþý-qarþýya qoymaq doðru deyil. Güney Azərbaycanda 35 milyon türk var. Onlar Azərbaycan respublikasýna zərər dəyməsini istəməzlər. Amerika rejim müxalifətinə dəstək versə, hansýsa dövlətin ərazisindən Ýrana qarþý istifadə etməyə ehtiyac yoxdur. Biz öz haqqýmýzý qorumaðý bacarmalý və baþ verən proseslərə obyektiv yanaþmalýyýq. Bu gün hər hansý dövlət böyük dövlətdir deyə, bizim hüququmuzu, milli maraðýmýzý pozacaqsa, biz bunu qəbul etməməliyik. Amma baþ verən son proseslər müəyyən ümidlər yaradýr. Bu gün Ýran müxalifəti birləþərək Bəzz yürüþü ilə baðlý dünya dövlətlərinə müraciət edirsə, deməli, onlar dərk edir ki, Azərbaycan türkləri olmadan regionda heç bir addým atmaq mümkün olmayacaq. Bu qənaətə gəlmiþ qüvvələrin tərəfdarlarýný nəzərə almadan Ýrana hücum edərsə, Amerika bu qüvvəni, çoxmilyonlu gənclər ordusunu özündən küsdürə bilər. ABÞ molla rejiminə təzyiq etmək istəyirsə, bunu köhnə, ideologiyasý çürümüþ təþkilatlarýn əli ilə yox, yeni müxalif qüvvənin əli ilə etməlidir. Demokratik prinsiplər çərçivəsində qurulan federal Ýraný qurmaq istəyən qüvvələrlə etməli, onlarla müttəfiq olmalýdýr. Ýran dövlətinin bəzi rəsmiləri bəzi məsələlərdə Azərbaycan dövlətini suçlayýr. Milli haqqlarýný tələb edən insanlarý həbs edir və onlarý Bakýda hazýrlanýb göndərilən çevriliþçilər adlandýrýrlar. Əslində isə Azərbaycan dövləti Ýranýn daxili iþlərinə qarýþmýr. Amma Azərbaycan Respublikasý dünyada yaþayan 50 milyondan artýq azərbaycanlýnýn dövlətidir. lBəzz yürüþünə digər qeyri-fars millətlərinin də qatýlacaðý haqda fikirlər doðrudurmu? - Bu barədə müəyyən danýþýqlar var. Bəluclar, ərəblər, türkmənlər, hətta kürdlər Bəzz yürüþünə qoþulmaq istəyirlər. Bu, çox sevindirici haldýr. Maraqlýdýr ki, bu istiqamətdə þahçýlardan və mücahidlərdən də təþəbbüslər var. Sonuncular oyun oynayýrlar. Harada güc çoxdursa, ora gedəcəklər. Amma gec-tez onlar da Ýranda həlledici güc olan Güney Milli Hərəkatýna tərəf meyllənəcək. Güney Azərbaycanýn demokratik prinsiplər çərçivəsində mübarizəsinə qoþulacaqlar. Çünki rejimdən qurtulmaðýn ayrý yolu yoxdur. Elman

“Güney Milli Herekatý helledici güce çevrilib”

Güney Azerbaycan türkelrinin ümummilli toplantýsý - Bezz qalasýna yürüþ Fatimiyye günleri ile baðlý bir neçe günlüye ertelenib. Bu il yürüþ iyulun 8 ve 9-da keçirilecek. Milli Herekata daxil olan 160-dek qurum molla reyiminin texribatçý þaiyelerine uymayaraq Çöhreqanlýnýn çaðýrýþýna destek veribler.

“Oyanýþ” Strateji Araþdýrma Merkezinin direktoru, politoloq Aslan Xalidi artýq siyasi aksiyaya çevrilmiþ yürüþe bu defe digər rejim müxaliflerinin, haqqý tapdanan qeyri-fars milletlerinin de qatýlacaðýný deyir. Güneyli politoloq Aslan Xalidi builki aksiyanýn daha möhteþem keçeceyini deyir. Onun sözlerine göre, qeyri-fars milletlerini Bezz yürüþüne qoþulmaða sövq eden artýq molla rejimine qarþý ciddi müxalifete çevrilmiþ Güney Milli Herekatýnýn uðurlarýdýr. - Babek qalasýna yürüþle baðlý içeride ciddi hazýrlýq prosesi gedir. Daxildeki hazýrlýq, Güney Azerbaycan Milli Herekatýnýn uðurlarý, rejimin xaricdeki müxaliflerini de bir araya getirib. Ýranýn müxalif qüvvelerinin baþlýca müzakire mövzusu Bezz yürüþüdür. Bu gün Amerikanýn Ýrana münasibetde hansý müxalif qüvveye üstünlük vereceyi meselesi çox ciddi þekilde dartýþýlýr. ABÞ-ýn ve dünyanýn demokratik güclerinin kimi müttefiq seçeceyi nigarançýlýqla gözlenilir. Amma fikrimizce, dünyada demokratiyanýn inkiþafýnda maraq sergileyen qüvveler, yeni dünya düzenini müeyyen eden gücler artýq derk edirler ki, Yaxýn Þerq bölgesinde terror ve texribatlarýn qarþýsýnýn alýnmasýnýn yegane yolu Azerbaycan türklerinin desteklenmesi, diger Ýran milletlerininse hüquqlarýnýn qorunmasýdýr. Þovinist demokrat ola bilmez. Onun üçün milletlerin hüquq beraberliyi anlayýþý yoxdur. Biz fars þovinizmini yaxþý tanýyýrýq. Molla rejimi ile yanaþý rejime müxalif olan þahçýlarýn arasýnda da þovinistlər var. Þovinistlərin ümumi mövqeyi xaricde bundan ibaretdir ki, xarici dövletlerle danýþýqlarý davam etdirsinler, iri dövletlere yanlýþ informasiya versinler. Onlar təbliðat aparýrlar ki, Ýranda milli problem, etnik mesele yoxdur. Bununla da Ýranýn erazi bütövlüyünü qoruyub saxlamaq isteyirlər. Amma onlarýn konkret layiheleri yoxdur. Yeni Demokratik Ýran barede ne düþünürler, belli deyil. Açýqlamýrlar ki, demokratik Ýran ne demekdir. Bu, yenedemi fars dövleti olacaq. Fars düþünce sisteminin, fars heyat terzinin qeyri-milletlere tetbiqi olacaq, yoxsa federalizmden söhbet gedecek. Þahçýlar federalizm meselesini gündeliye getirmirler. Onlar Ýranýn erazi bütövlüyünü qoyurlar və ölkenin tarixini Sasani dövründen qedim farsçýlýq dövründen götürürler. Bezi Avropa dövletleri meselenin mahiyyetini bilmeden onu mehz bu þekilde müzakire edirler”. l Þahçýlarýn Ýran daxilinde qüvveleri varmý? - Bir neçe il bundan önce Tehranda bir hadise törendi. Verdiyi vedleri yerine yetirmediyi üçün Xatemiye etiraz eden xalq küçelere töküldü. Tehran universiteti qarþýsýnda müeyyen hadiseler baþ verdi. Xaricde yaþayan qüvveler bu olaylarý elde bayraq etdiler, “qüvvelerimiz böyükdür” deye, tebliðat aparýrdýlar. Guya qüvveleri böyükdür ve daxilde rejime tezyiq ede bilerler. Rejim nümayendeleri Tehran universitetinde baþ verenleri milli mesele ile elaqedar Babeke qarþý istifade etdiler. Bildiyimiz kimi, her il Babek qalasýna yürüþe 8-10 gün qalmýþ Tehran universitetinde baþ veren hadiselerin ildönümü keçirilir. Eslinde bunlar icazeli aksiyalardý, Rejim xaricde “biz rejime tezyiq edə, hakimiyyeti deyiþe bilerik” deye tebliðat aparan diger fars þovinist dairelerine þerait yaradýr. Onlar küçelere çýxýrlar, qan tökülür, müeyyen insanlar “hebs edilir”. Bu “hadiseden” sonra guya hadise Tebrizde baþ verir deye, ordu Güney Azərbaycana daxil olur ve Bezz qalasýna yürüþe hazýrlaþanlara divan tutur. Milli herekata divan tutulan zaman þahçýlar ve diger mahiyyetce mollalardan seçilmeyen þovinist daireler xaricde tebliðata baþlayýrlar ki, görürsüz, “rejim bizim adamlarý hebs edir”. Rejim nümayendeleri de bu tebliðat kampaniyasýnda onlara yardým gösterir. Sevindirici haldýr ki, bu il dünyanýn müxtelif ölkelerinde yaþayan azerbaycanlýlarýn apardýðý sistemli tebliðat Ýran müxalifetini birleþmeye vadar edib. Ýran rejimine müxalif olan qüvvelere bir daha seslenirik ki, Tehran universiteti qarþýsýna toplaþacaq insanlarýn Babek qalasýna gelmesini teþviq etsinler. Emin olsunlar ki, Güney Azerbaycan onlarý öz müttefiqleri kimi qarþýlayacaq. Ýranýn müxalifet qüvveleri ne qeder effektli birleþerse, molla rejimi hakimiyyeti bir o qeder tez tehvil verecek. l Ýraqda ABÞ-ýn yubanmasýna sebeb olan esas faktorlar hansýlardý? - Bu gün regionda mürekkeb prosesler gedir. Bu proseslerin arxasýnda hansý dövletin dayandýðý bellidir. Ýraqda, Yaxýn Þerqde ve diger bölgelerde, ABÞ-da da prezident seçkileri kampaniyasý gedir. Bir il önce Ýranýn Ali Dini rehberliyi bele bir qerar çýxarýb: “Biz Amerikaný ele bir seviyyeye getirmeliyik ki, onlar günde iki-üç þehid vermelidir”. Ýran yazýq felestinlilerin eli ile Ýsrailde elde etdiyi terror tecrübesini Ýraqa köçürür. Bir müddet önce Refsencani demiþdi ki, Amerika Ýraqda batlaða batacaq. Bunlar “batlaq” deyende terrorizmi, “Felestin tecrübesini” nezerde tuturdular. Bele bir tebliðat gedir ki, guya Ýsrail dövləti koalisiya qüvvelerine qarþý Ýraqda texribatlar töredir. Ýsrail dövleti ve onun antiterror þebekesi Ýranýn terrorçu qruplarýný daha yaxþý tanýyýr. Bu gün Ýraqda Ýsrail keþfiyyatý ile Ýran keþfiyyatý arasýnda açýq müharibe gedir. Her ikisi öz kartýný açýb. Artýq Ýraq xalqý gözel bilir ki, onlar Ýranýn apardýðý çirkin siyaset neticesinde ezilir. Bölge terrorizmin girovuna, yuvasýna çevrilib. Bu gün dünya dövletleri artýq derk etməye baþlayýb ki, terrorizme son qoyacaq, bölgede yeni siyasi düzen yaradacaq qüvve Güney Azerbaycan türkleridir. Sabitliyin açarý Güney herekatýnýn elindedir. Dünya dövletleri o açarý tapmadan, o qapýný açmadan ne terrorizmin qarþýsýný ala, ne de molla rejimi kimi terrorzmi himaye eden rejimleri devire bilecekler. Azerbaycan türkleri tek öz milli haqlarýnýn alýnmasý uðrunda yox, hem de dünyada terror ve texribatlarýn qarþýsýnýn alýnmasý istiqametinde böyük addýmlar atýrlar. lAmerika Ýrana qarþý emeliyyatlara baþlayarsa, bundan Azerbaycan Respublikasý zerer çeke bilermi? - Son zamanlar bele bir melumat yayýlýb ki, Amerika Ýrana zerbe vurmaq planýný Azerbaycan ve Gürcüstan vasitesile heyata keçirir. Belke de Amerika Gürcüstanla danýþýqlar aparýb. Men isterdim ki, Amerika dövleti meseleye ermeni düþüncesi ile, Rusiyanýn istediyi yolla yox, obyektiv baxsýn. Azerbaycan dövletini hansýsa dövletle qarþý-qarþýya qoymaq doðru deyil. Güney Azerbaycanda 35 milyon türk var. Onlar Azerbaycan respublikasýna zerer deymesini istemezler. Amerika rejim müxalifetine destek verse, hansýsa dövletin erazisinden Ýrana qarþý istifade etmeye ehtiyac yoxdur. Biz öz haqqýmýzý qorumaðý bacarmalý ve baþ veren proseslere obyektiv yanaþmalýyýq. Bu gün her hansý dövlet böyük dövletdir deye, bizim hüququmuzu, milli maraðýmýzý pozacaqsa, biz bunu qebul etmemeliyik. Amma baþ veren son prosesler müeyyen ümidlər yaradýr. Bu gün Ýran müxalifeti birleþerek Bezz yürüþü ile baðlý dünya dövletlerine müraciet edirse, deməli, onlar derk edir ki, Azerbaycan türkleri olmadan regionda heç bir addým atmaq mümkün olmayacaq. Bu qenaete gelmiþ qüvvelerin terefdarlarýný nezere almadan Ýrana hücum ederse, Amerika bu qüvveni, çoxmilyonlu gencler ordusunu özünden küsdüre biler. ABÞ molla rejimine tezyiq etmek isteyirse, bunu köhne, ideologiyasý çürümüþ teþkilatlarýn eli ile yox, yeni müxalif qüvvenin eli ile etmelidir. Demokratik prinsipler çerçivesinde qurulan federal Ýraný qurmaq isteyen qüvvelerle etmeli, onlarla müttefiq olmalýdýr. Ýran dövletinin bezi resmileri bezi meselelerde  Azerbaycan dövletini suçlayýr. Milli haqqlarýný teleb eden insanlarý hebs edir və onlarý Bakýda hazýrlanýb gönderilən çevriliþçiler adlandýrýrlar. Eslinde ise Azerbaycan dövleti Ýranýn daxili iþlerine qarýþmýr. Amma Azerbaycan Respublikasý dünyada yaþayan 50 milyondan artýq azerbaycanlýnýn dövletidir. lBezz yürüþüne diger qeyri-fars milletlerinin de qatýlacaðý haqda fikirler doðrudurmu? - Bu barede müeyyen danýþýqlar var. Beluclar, erebler, türkmenlər, hetta kürdler Bezz yürüþüne qoþulmaq isteyirlər. Bu, çox sevindirici haldýr. Maraqlýdýr ki, bu istiqametde þahçýlardan ve mücahidlerden de teþebbüsler var. Sonuncular oyun oynayýrlar. Harada güc çoxdursa, ora gedecekler. Amma gec-tez onlar da Ýranda helledici güc olan Güney Milli Herekatýna teref meyllenecek. Güney Azerbaycanýn demokratik prinsipler çerçivesinde mübarizesine qoþulacaqlar. Çünki rejimden qurtulmaðýn ayrý yolu yoxdur. Elman