از جشن ملی  21 آذرماه سال 1324

  تا

ماتم ملی 21 آذرماه سال 1325

(1)

 21آذرماه یادآور وقوع دو حادثه بسیار مهم و تعیین کننده در تاریخ ایران و بالاخص ملتهای تحت ستم این کشور است.

سال گذشته این روز بزرگ تاریخی به رغم فشارهای شدید امنیتی و بازداشتهای گسترده ،با شرکت صدها تن از آذربایجانیها در بهشت امامیه تبریز ،در مجاورت قبور پاک شهدای 21 آذر ماه بخصوص مزارمطهر  شهید فریدون ابراهیمی وزیر دادگستری جمهوری آذربایجان ایران گرامی داشته شد.

21 آذرماه سال 1324شمسی: 58 سال پیش در چنین روزی در پی قیام سراسری  و کوبنده مردم آذربایجان علیه نظام فالانژیست پهلوی، ساختارهای یک دولتی ملی و دموکراتیک به رهبری سید جعفر پیشه وری در آذربایجان جنوبی به مرکزیت تبریز تاسیس شد.این دولت نوپا آنگونه که دربیانیه فرقه دموکرات اذربایجان اعلام شده بود جهت مقابله با تحقیرات، تحریفات، تضییقات و تهدیدات دولت  فاشیست مرکزی علیه رهنگ،زبان،اقتصاد و حیثیت آذربایجانیها و همچنین در راستای اجرای فصل فراموش شده انجمنهای ایالتی و ولایتی قانون اساسی مشروطه، ضمن اعتقاد به تمامیت ارضی و وحدت ملی اقوام و ملل ایرانی تشکیل شده بود.

قیام مردم آذربایجان و به دنبال آن تاسیس این جمهوری خودگردان، ایران را دروضعیت خروج ازطیف نظامهای دیکتاتوری و سانترالیستی(تمرکزگرا ) به ردیف کشورهای فدرال و پلورالیستی(کثرت گرا) قرار داد. ظهور چنین اوضاع نوینی ،امواج گسترده ای ازحمایتهای روشنفکران و همچنین اقشار مختلف مردم را به همراه آورد. بگونه ایکه تقریبا در تمام روزنامه های مستقل ان روز این قیام مورد تکریم قرار گرفت و همانند انقلاب کبیر مشروطیت سرآغاز گسترش تند باد اصلاحات در ایران دانسته شد. با تاسیس نخستین جمهوری تاریخ خاورمیانه ، تمام ملتهای ایران به وجد آمدند و به این ترتیب حمایتهای وسیعی در قبال اقدامات آزادیخواهان آذربایجان از سراسر ایران به منصه ظهور رسید.

مجلس ملی جمهوری آذربایجان ایران