Azerbaycan Merkezli Türk Düsünce Sistemi,
QARSISINDA
Iran Merkezli Fars Düsünce Sistemi
Eldar Qaradagli
Sual: Bu iki milleti ne kimi temel ayrintilar bir-birinden ferqlendirir?
Cavab: Bütün vaqiyyetleri dogru ve düzgün analiz edende, her iki millletin tarixi bilgilerine dayanib, bütün siyasi, geosiyasi, ekonomi ve sümürgeçiliye (müstemlekeçilik) dayanan görüsleri bir yana buraxaraq, sadece iki varligin olusuna baxarsaq, bu tablo gözümüzün önünde görünür:
Azerbaycan tarix boyu Türk düsünce sistemi içinde olmusdur.Bu gerçek Azerbaycanda yasayan türklerin süuralti yapilarinda yerlesmisdir.
Üze çixib-çixmamasindan asili olmiyaraq qeyri iradi ve jenetiki enerjiye çevrilmisdir. Zaman-zaman bu süuralti ve qeyri iradi enerji süur ve iradi süura çevrilende artiq qarsisi alinmaz ayrintilar dogmusdu. Tarix boyu türk elleri arasinda torpaq ve iliski uzaqligi olsa da sayilan yasam deblerinde, kültürel enenelerde ya eyn, ya da çox yaxin olmusdurlar. Yasam teminatina gelince böyük alanda eynilesmis heyvandarliq, yerden qidalanmaq sistemi türk elleri içinde ele yayqinlasmisdir ki, Basqa rabiteleri kölgede buraxmisdir. Türkler savas taktikalarinda da çox yaxin metodlardan istifade etmisdirler. At Türk yasaminin vaz geçirilmez bölmesi olmusdur. Dinc yasamda ve savas zamaninda insaninizin temel varliqlarindan biri olmusdur. Qurd efsanelerimizde yer aldigina göre sevgimizi qazanibsa, at da qoyun kimi yasamimiza anlam verdigi üçün sevilmisdir.
Din ve inanc alanina gelince türklerin içinde yayqinlasmis tütemçilik, samançiliq,
Göktanriliq kimi dogalliga inanc ilahilesmemisdir. Ele bu uzdendir ki, sonralar tektanriçiliq türklerin vahid din inancina çevrilir.
Metbex senetine gelince çesitli yemek növleri xezinesinde besleyen Türk insaninin tebiet sevdasi, bu sevdadan yaranmis inceseneti, musiqi özelligi, insanlarinin bu özelliklere alisqanligi, insana olan simpatiyasi, barisdan yana olmasi, bu özelliyin bir basqa örneyidir. Dogum, toy, bayram, yas, ölüm ve basqa gündelik deblere gelince Türk kimliyi ve özelleyi daha da artiq göze çarpmaqdadir. Min illerle yaxin ve iç-içe girmis Azerbaycan türkünün güney bölgeleri ile - Fars kimlikleri ne inki vahid varliq halina gelmemisdir, belke özlerini saxlamis, bir-birinden ara bele açmisdir. Bunun en böyük nedeni, sözsüz bu iki milletin arasinda olan kök ferqi ve zaman.zaman yaranmis qarsiliqli nifret, qorxu ve hemise qalib-meglub münasibetler olmusdur. Iki çesidli medeniyyetin zor ve basqi gücü ile birlesmesi yalniz birinin basqasinda hel olunmasiyla heyata keçerli ola bilir. Ancaq bu hel olunma uzun sürerse iki durumdan asili ola biler:
1- Qalib medeniyyet nisbi demokratik ve medeni metodlara dayanaraq, meglub millete yasam haqqi verer. Onun yoxsullugunu özünün zenginliyi ile doldurar. Ancaq özgür yasam ve dövletçilik haqqi qazandirmaz. Min iller Türk qalibiyyetinin Fars meglubiyyetine hesr ettiyi qarsiliqli
münasibet bunun bariz nümunesidir.
2-Qalib medeniyyet tarixi hadiselerden yararlanaraq qalibiyyet elde etsede, özünden qat-qat böyük, genis, köklü meglub varligi aradan qaldirmaga çalisarsada ugursuz qalar, zaman-zaman sürecli çabalarinda ugursuz qalaraq, en geriçi hereketlere el vurar. Qarsiliqli nifret ve düsmençilik yaraldar. Aydin sekilde yenilmis medeniyyeti danmaga baslar. Yalan tarix yazmaq cehdlerine el vurar. Meglub milletin dilini yasaqlandirar. Din ve inanc deyisimine el vurar. Yenilmis milleti darma-dagin etmek üçün o milleti zorlu Köç ve sürgünlere meruz qoyar. Basqi altina çekilmis torpaqlari vehsi halina getirmeye çalisar. Lakin kiçik olduguna göre böyük ve sindirici etgisi olmaz! Bu üzden zaman keçeyinde tavandan düserek özü sarsilmaya baslayar. Zaman-zaman öz içinde yipranib erken qocalmaga üz getirer. Günden-güne geriler ve sonucda özü meglub halina düser. Fars kimliyinin qalibiyyeti, Azerbaycan türklüyünün meglubiyyeti ele bu durumun en aydin örnekdir.
Azerbaycan ve Farsistan problemini bir siyasi sorun kimi düsündürmeye çalisan bir çox azerbaycanli üzdeniraq aydin yazar ve bilimçilerimizi gözden goymamaq gerekir. Bu üzdeniraq aydin kesim gahdan bu tarixsel olayi o qeder kiçirmeye çalisirlar ki, guya bu 3000 illik problemin yaranmasi filan sahin qalibiyyeti ve basqa sahin meglubiyyeti sonucunda meydana gelmisdir. Bu üzdeniraq aydinlarin sefsetelerine göre milli tezadlarin aradan qaldirilmasi gün siyasetlerini elesdiren hakimlerin deyismesine baglidir. Hal buki Azerbaycan Farsistanin problemleri tarixsel qalib-meglubiyyetler içinde öz hellini tapa bilmemisdirseç bundan sonra da tapa bilmiyecekdir. Niye ki sorunun temel qaynagi rejimlerin deyismesi ve sultanlarin yenib-yenimesinden asili deyildi.
"ESLINDE MAHIYYETI BELIRLENMEYEN HAKIMIYYET SAVASLARI ILE, BELIRLI MILLI QURTULUS SAVASIN ARASINDA COX BÖYÜK FARQ VARDIR. BELEKI BIRINCISI SEXSI XARAKTER DASIYAN ANTI TOPLUM MACERA SAYILIRSA, IKINCISI TOPLUMÇU QUTSAL SAVASDIR."
Göründüyü kimi tarix boyu Iran adlanan ölke içinde kökenli milli savas keçirilmemisdir. Zaman.zaman milletler adina toqqusmalar olsa da temel ideyasi belirli olmadigi üçün sonuca varmamisdir. Türk-Fars olmasina baxmayaraq 3000-illik iki qalib etnosun monarxiya hegomonlugunda yasamaq zorunda qalan çesitli ulus ve xalqlarin oyanis-direnis iradesi ve gücü olmamisdir. Islamdan Fars Pehlevi zamanina dek 1000-ilden artiq türk hakimlerinin dövletçilik sisteminde türklük qalibiyyeti hakim olmamisdir. Türk hakimleri böyük ölçüde siyaseti ordu ve qosun sahelerinde axtararken milli-medeni ve dil sahelerinden uzaq qalmisdirlar. Bu üzden ordunu qazanarken milli dövletçiliyi uduzmusdur. Bu gerceklik birden-bire öne çixmasa da zaman-zaman dilimizin, milli varligimizin, kökümüzün, torpaq bütövlüyümüzün ve dövletçiliyimizin kölgede qalmasiyla günümüze çekilmisdir. Heç sübhesiz 1000-illik türk sülalelerinden qalan milli miras bu iddealarin en möhkem sübutudur.
Sorunu kökden endirib sultan ve sah deyismelerinde axtarmaq, panfarsist arasdiricilarinin en son uydurmalari olaraq özünü göstermekdedir.
"ADI VE SARINDAN ASILI OLMAYARAQ, ULUS (MILLET) BAXIMINDAN TÜRK-FARS, TORPAQ BAXIMINDAN ISE AZERBAYCAN - FARSISTAN MESELESINI ÖZ DERIN FELSEFE TEMELINDEN UZAQLASDIRIB, TARIXSEL MILLI-SIYASI ÇEKISINI AZALTMAQLA, ONU YALNIZ SIYASI PROBLEM KIMI GÖSTERMEYE ÇALISANLAR YA PAN FARSIZMIN BIRBASA AMILERI VE YA SAPI ÖZÜMÜZDEN OLAN MANQURTLASMIS KÖKÜMÜZDEN VIRAN PALTALARDIR."
AZERBAYCAN MILLI HEREKATI COX DERIN VE ZENGIN MILLI-QURTULUS MERHELESINE AYAQ BASMAQDADIR.
1-BUNA GÖRE DERIN KI, AZERBAYCAN MILLI HEREKATI BU GÜNE DEK BELE MILLI IDRAKLI VE MILLETÇI IRADESINE YIYELENE BILMEMISDIR. BÜTÜN TARIXSEL MILLI HEREKETLERIMIZDEN DAHA ANLAMLI OLAN BUGÜNÜMÜZÜN KEYFIYYETI INANILMAZ ÖLÇÜDE TÜRKLESMEYE, AZERBAYCANLASMAGA, KÜRESELLESME DOGRU IRELILEMEKDEDIR.
2-BUNA GÖRE ZENGIN KI, GÜNEYIMIZIN MILLI-QURTULS HEREKATI BÜTÖV AZERBAYCAN VE IMUM TÜRK PROBLEMLERININ TAM ORTASINDA DAYANMAQDADIR. BU BÖYÜK TEMEL GÜC BUGÜN ÖZÜNÜ TAM AÇIQCASINA GÖSTERE BILMESE DE, HEREKETIN DERINLESMESI ILE SEÇIM GEREYINDE, KÖKÜ SEÇMEKDEN BASQA SEÇENEYI QALMIYECEKDIR. BASQA YANDAN ISE BUGÜNE QEDER AZERBAYCANIN GENEL YERALTI VE YERÜSTÜ MADDI VARLIGI DÜNYA KAPITALISMININ GÖZÜNÜ QAMASDIRMAMISDIR.
Bezi sol düsünceli yazarlarimizin baxisina göre Azerbaycanda milli mesele höviyyet böhrani yox, siyasi yarislardan törenmis sosiyal-siyasal problemdir. Bu iddea,ya göre "TÜRK-FARS BIRLESMESI" bir bütöv olaraq millet halina gelmis tarixsel bir varliqdir. 1000-illerle bir yerde yasamis, siyaset qurmus, ortaq düsmenler qarsisinda vahid ölkeni qorumusdur. Habele ortaq tarix, medeniyyet, edebiyyat, erdem ve milli sexsiyyet yaratmis ve yaratmaqdadir. Sübhesiz Iran merkezli fars düsüncesinden yola çixan türk solunun bütün düsünce qaynaqlari panfarsistler sarindan postalanmis qondarma ve tapisirilmis adreslerden adresdir.
80-illik RUS-FARS-Ermeni BIRLESMESININ TÜRKE qarsi yagdirdigi yalan ve iftira dolusu qondarma tarix reklam kompaniyasi dayanmadan aydinlarimizi hedefe almisdir. Bu üzden tarix, siyaset, dil ve milli-kültürel alaninda yazmaga çalisan sol düsünceli aydinlarimiz yeni heç bir bilgi ortaya qoymadan, düsmen qaynaqlarindan zeherlenmis tekrar iddealari ireli surmeye davam edmis ve edmekdedir. Bu saçilmis zeherlerin bir kesimi bilimsel ve marksist teorileri qorumaqdan yana olsa da (M.T.ERANILER KIMI), böyük kesimi bilmeden ve yalniz milli savadsizliqdan törenmis nedenlerden asilidir.
"DÜSMEN ELI ILE ÇIZILMIS TABLOYA GÖRE AZERBAYCAN, 7000-ILLIK GÜNES KIMI AYDIN TÜRK MEDENI KIMLIYINDEN YOX, 2500-ILLIK FARSLIGIN MECHUL (BAX! FARS YAZARI "NASIR PIR PURA"NIN KITABLARINA) KIMLIYINDEN OLUSMUS BIR QOPUQ PARÇADIR!"
BU DÜSMEN TABLOSUNDA TÜRK INSANI GELME, FARS INSANI ISE YERLI GÖSTERILIR. AZERBAYCAN TÜRK MILLETININ DILI EYBECERCESINE FARS DILININ ITMIS AGIZLARINDAN OLAN AZERI-FARSI AGIZI GÖSTERILIR. AZERBAYCANIN MILLI TORPAQLARI SIXISDIRILIB 2-3 USTANDA XELASE OLUNUR. AZERBAYCANIN NIFÜSÜ 5-6 MILYON GÖSTERILIR. BIR SÖZLE TARIXSEL BIR MILLET BÖYÜK(!?) FARS KIMLIYININ ITMIS KIÇIK QOVMU KIMI GÖSTERILIR.
Fars-Rus birlesmesi ulu bir milleti yoxa çixarmaq üçün her hansi qeri insani ise el virmaqdan çekinmeyir. Önce torpagin üreyinden çixan tarixsel emanetleri aradan qaldirmaqla vehsi amaclarina meydan açmaga çalisir. Tarixi abideleri yoxa çixarmaqla medeniyyetin ilk ocagini yandiran bir eski milleti dibinden danmaga baslayir. Bunun adini ise iki milletin könüllü qovusmasi kimi gösterir. Hal buki dünyanin heç yerinde bele birlesmek gönüllü ittifaq kimi deyerlendirilmir.
Azerbaycan 1813-1828.ci illerde "Gülüstan ve Türkmençay" anlasmalarinin sonucunda iki bigane ve özge dövletin arasinda bölünüs duruma düsmüsdür. Bir millet bütün maddi-menevi varligi ile iki özge medeniyyeti, varliqi, milli-siyasi hegomonlugu içinde en vehsi ilisimler ile sixilmaga çekilmisdir.
Azerbaycan xalq sairi "Bextiyar Vahabzade"demisken:
Agalar bilmedi birdir bu torpaq,
Tebriz de, Baki da Azerbaycandir.
Bir elin ruhunu, dilini ancaq,
Kagizlar üstünde bölmek asandir.
Bir çox tekyonlu yazarlarin anlayisina göre, Rus imperyasinin qalibiyyeti ve (Iran) Türk Qacar sahliginin yenilmesi ile sonuclanmis savaslar Iran-Rus savaslari olmusdur. Hal buki bu aci neticelenen savas bütün objektiv ve sobjektiv nedenlere göre bir Rus-Türk savasidir. Eslinde tarixin heç aninda Iran-Rus savasi üz vermemisdir. Basqa sözle desek tarix boyu Rus-Türk savaslari form baximindan deyisse de mahiyyet ve içenek baximindan heç de deyismemisdir. Bu savaslar ister Sefevi, ister Avsar, Ister Qacar, Ister Settar Xan, ister 2sci dünya savasinda, ister Orta Asiyada, ister qafqazlarda, ister Anadoluda, isterse Azerbaycanin qaris-qaris torpaqlarinda yalniz Rus-Türk savaslari olmusdur. Bu savaslarda ruslarin en yaxin fedayilari Ermeniler olsa da, en gizli sampatlari ise Farslar olmusdur. Bütün Rus-Türk savaslari kimi Rus-Qacar (Azerbaycan) savaslari da mehz ruslar terefinden ireli surulmusdur. Neceki Ruslarin yurusu ile baslanmis bütün bu savaslar türk torpaqlarinda davam etmisdir. Ele bu üzden 1810-ci ilden baslamis 1828-ci ile dek çekilmis Rus-Azerbaycan savaslari ancaq Azerbaycan torpaqlarinda olmusdur. Bu savaslarda torpaqlarimiza sürekli yurus getiren düsmen ordusunun qarsisinda yalniz ve yalniz türk azerbaycanli dayanmis, sehid olmusdur.
10,000-lerle canini yurd yolunda qoyan türk insaninin savasini nece basqa milletin adi ile seslendirmek olar!?
1928-ci ilin yenilgesi (Meglübiyyeti) sonucunda basqiya çekilen ve perem-parça olunan torpaqlar yalniz azerbaycan torpaqlari olmusdur. Bir fars kökenli eskerin burunu bele qanamamisdir. Çünki bu savas Azerbaycan-Rusiya savasi olmusdur. Bu üzden savasin bas qamandani "Abbas mirza"dan tutmus sade çavusuna dek türk olmusdur. Unutmamaq ki, bu durumdan en qazanan teref pan farsist olmusdur. Qacarlarin çöküsünü bütün xulyalarinda yasadan fars sovinist sistemi artiq royalarina çatmaqdaydi.
Üzerimize yaxilan Gülüstan ve türkmençay (1913 ve 1928) qara lekeleri ile daha da yenis duruma dusen ancaq türk kimliyi olmusdur. Türk Azerbaycan hakimiyyetinin günden-güne gücden düsmesi ile böyüyen teref fars-rus-ermeni birliyi içine yerlesen "Iran Merkezli Fars Düsünce Sistemi" olmusdur. Iradesini itirmis Türk Qacar sisteminin içine sizmis fars düsünce sistemi bölge ve basqa türk düsmen dövletlerinin yardimiyla qeddarcasina öz Velinemetlerinin kökünü baltalamaga baslamisdir. Bu yumusaq siyaset 1500-lerden baslasa da 1880-lerden etibaren obyektiv mahiyyete varmis, EJE anlasmasi ile öz aydin hüzürünü göstermis, Mesrutiyye ve Tebriz herekatinda müsteqil bir sistem kimi özünü gündeme getirmeyi bacarmisdir. Bu siyasetin aparicilari ister fars, isterse türk, ister yabanci memurlar, isterse de basqa etnuslar aydincasina Türk Qacar hakimiyyetini ve sonucda türk düsünce sistemini yixmaga baslamisdir. (Baxmayaraq ki, Qacarlar özü bu sistemin içinde olmaqlarindan ve öz elleri ile öz dayaq temellerini yixacaqlarini bilmekden aciz idiler!) Özellikle Türk sisteminin yixilmasinda yerli türk qarsi durmasi böyük rol oynamisdir.
Ardċ var