عبدالله امير هاشمي(جوانشير)

abdulla_55@yahoo.com

 

        

ايستيقلالچيلار هانسي پروگرامي تكليف ائدير؟

 

مقدمه

         ايستيقلالچي لار، انقلابچي ناسيوناليستي دونيا گوروشونه و خالقيين مبارزه عنعنه لرينه سويكه نره ك ماهيتجه  ميللي دمكراتيك ( ميللت لشمه و دمكراتيك لشمه) پروگراميني تكليف ائديرلر، اختيارلاريندا اولان بوتون امكان لاريندان استفاده ائدره ك، گونئي آذربايجان خالقي نين سياسي، اقتصادي و اجتماعي مدني ماراقلاريني مدافعه يولوندا مبارزه آپاريرلار. ايستيقلالچيلار، گونئي آذربايجان خالقي نين ميللي آزادليق مبارزه سيني، مترقي و چاغداش ناسيوناليزم ايدئولوگياسينا اساسلانديراراق، گونئي آذربايجان وطنداشي نين و آذربايجان ميلله تينين انكشاف قارشي سيندا بوتون مانعه لره  قارشي مبارزه ائدير، فردي آزادليق، خالقي ميزين مستقل و باغيمسيز ياشاماسي، مستقل گونئي آذربايجان دولتي نين يارانماسي، اجتماعي رفاه و اقتصادي عدالتين تاميناتي يولوندا مختلف يوللارلا مجادله آپاريرلار.

     ايستيقلالچيلار، گونئي آذربايجان پروبلمينين حلليني، گونئي آذربايجان خالقينا بير بيرلشميش، آزاد وطنده گورورلر.

 

ايدئولوژيا اساسلاري

      بشريتين بوگونكو تاريخي مرحله سي، اجتماعي، اقتصادي، سياسي و مدني نائليتلرين نتيجه سينده الده ائديلميشدير. لاكن، بشريتين انكشافي، بوتون فرد، گروپ و ميللت لرين انسان تفككورونون و ايشچي قوه سينين نائليت لريندن فايدالانما امكاني ني الده ائده نه ده ك، تاماملانماميش قالاجاقدير.

     ايسانين، انسان اوزه رينده اسارتي تاريخ بويونجا وار اولموشدور.

     استعمار، يني استعمار، استبداد و استيثمار، اسارتين مختلف نوع لريدير و ميليتاريزم، راسيسم، آسيميلاسيا، آليناسيا و ديكتاتورلوقلا بروزه وريليرلر. عيني زاماندا  ايدئولوژي، مدني  و اقتصادي يوللارلا.نتيجه، انحصارچيليق، ميللي حاقلارا  حرمت سيزليك، انسان حاقلارينا اعتناسيزليق، اكولوژي و چئوره  آلوده ليگيدير. "آرياچيليق"، "" ايسلامچليق " امت چيليگ" آدي آلتيندا  ميللتلر، قادينلار و اوشاقلار  و زحمتكشلر سياسي و اجتماعي اقتصادي  محرومييتلره معروض قاليرلار.

       انسانلار و جمعيتلر، خالقلار و ميللتلر، آزادليق و برابرليگه هر زامان جان آتميشلار و اونلاري الده ائتمك اوچون مبارزه آپارميشلار. هم فرد لرين و هم ده جمعيتلرين انكشافي اوچون  بو طبيعي و شعورلو مبارزه، حياتين سوبكيكتيو و اوبيكتيو فاكتورلارينين قارشي ليق لي تاثير نتيجه سينده انكشاف ائتميشدير. هم ميللي آزادليق يولوندا مبارزه لر و هم ده بشري جمعيت لرين تكامولو (دينج وانقلابي يوللارلا)، عدالتلي سياسي، اجتماعي و اقتصادي سيستم لرين برپا ائديلمه سي يولوندادير. بو تاريخي مضموندور.

 صنايع لشمه نين چوخالماسي و تخنولوژيانين آني انكشافلاري، بشر انكشافينا امكانلار و داها سونراكي موفقيت لر اوچون يني شرايط لر ياراتميشدير. آنجاق ، انسان جمعيتي، هم بين الخلق آيري سئچكيلييه و هم ده اجتماعي قطب لشمگه پروبلماتيك قالير.

      استيقلالچيلار اينانيركي، ميللي دمكراتيا يولو، سياسي، اقتصادي و اجتماعي انكشافا عدالتلي و رفاهلي مناسبتلر باغيشلايا بيلر. ميللي دمكراتيا تفكرو، فردين و خالقين آزادليغي، هم چنين، ميللت لرين تام مستقيل و باغيمسيزليغي، واحيد كوللكتيو اولاراق  اونلارين آهنگدار ياناشي ياشاما و امكداشليقلاري اوغروندا مبارزه آپاران بير يول و آنلايشدير. بو پارالل مبارزه لر، دمكراتيك واسطه لرله يئرينه يئتيريلير، آنجاق اوراداكي دمكراتيا انگلله نير- انقلاب يولو  ايله.

     ايستيقلالچيلارين  ميللي _ دموكراتيا ايده آلي، بير اينسان جمعيتي ياراتماقداديركي اوردا فرد بوتون  ائتنيك، دينيمنسوبيت، ميللي، سياسي، اجتماعي و اقتصادي آيري – سئچيليك، ظلم، اسارت و استثماردان آزاد اولور.

ميللي _دمكراتيا تفكورونون حياتا كچيريلمه سيله، ، هر بير وطنداش، اجتماعي رفاهين ماراقيندا عدالتلي اقتصادي مناسبت لرين قورولماسيندا ايشتراك ائتمه يه سوق ائديلير.

    ميللي مدنيت، ئولكه، چئوره ، يئر آلتي ثروتلر، ميللي ملكييت لردير و استراتژي اهميت داشييرلار. ميللي_ دمكراتيا هر نوع ملكيت ايله راضيلاشير:حكومت، كولكتيو _ كوپراتيو و خصوصي و فردي.

جمعيتده  صنايع، كند تصرفاتي و خدمت ساحه لري، اقتصادي فعاليت  فرمالارينين تركيب حصه سيدير. آنجاق،  اجتماعي فراوانليغين برپاسي،  استحصالين انكشافي ، ثروتين بير يئره ييغيلماسي و انحصارين قارشيسيني آلماق گره ك نظره آلينسين.

 صنايع و كند تصرفاتي ايشچي چوخلوغونون آزاد ايشتيراكي ايله تشكيل اولونور. اقتصادي سيستم، كوپراتيولري محدودلاشديرمادان و آزاد رولو ايله، اوزونه حاكيم اولماقلا مركزلشديريلمه ميش مديريت ايله خاراكتريزه اولونور.

مركزلشديريلمه ميش مديريت  بعضا آكتوآل ماراقلارين ضددينه اولاسادا، يوخاريداكي مقصده نائل اولوناجاقدير. بو تك ايشچي چوخلوقونا فايدا وئرمير، بلكه بوتون مللتين انكشافينا يارديم ائدير.

       بيزيم اوچون ميللت – بير اونيكال تاريخي _ مدني ، ديل و اجتماعي_ سياسي وارليق اولاراق اساسي بير ده يردير.بو بين الخلق بشري و هر طرفلي اينتلكتوال و اخلاقي انكشاف اوچون، اهميتلي فاكتوردور. فردين انكشافي اوچون ميللت ،ان چوخ دئيشن چرچيوه دير( اطراف شرايط دير ).بورادا  اينتلكت و اخلاقي انكشاف، قارشيليقلي علاقه و شخصي ترقي اوچون فردين ان گنيش امكانلاري وار.

ايستيقلالچيلار، بوتون ميللي اوستونلوك و شووينيستيك فيكير بيلديريشلرينين آنلايشلاريني رد ائدير_ اونا گوره كي، اونلار انسان جمعيتينين نورمال انكيشافينا مانعه اولورلار.

هر بير ملتين وطني _ اونون تاريخي و جغرافيائي يوردو_ اونون آيدين اطراف محيطي،  اساس ياراديجيليغي، ياشاماسي و انكشافي، اونون طبيعي و آيريلماز حاقلارينا داخل اولور.

هر بير ملتين ياشاماسي اونون وطنين ده كي مستقل و لگيتيم دولت ايله قارانتي اولونور. دولت ميللتين سياسي اراده سيني تمثيل ائدير. اونون ماراق لاريني قورويور،عمومي و مشترك مدافعه و تهلكه سيز ليگينه تدارك گورور و اونون انكشافيني تامين ائدير. مستقل دولت، طبيعي بشر انكشافي اوچون طلب اولونور. زورلا قبول ائديلميش هر هانسي بير رژيم و يا حاكميت، مستقيل ياشماما پرينسيپلري نين بي آبيرجاسينا پوزولماسيدير، ظالمانه دير، و هر هانسي شرايط آلتيندا قبول ائديلمزدير. مستقيل ياشاماق حاققينا هر هانسي بير محدوديت تطبيق ائديلمزدير. او قوه ده قالير، حتي او ميللت لر اوچون كي قتل عام و يا اوز وطن لريندن دئپورتا اولموشلار. بير ميللتي محو ائتمك اوچون ، هر بير جهد، بشريته قارشي جنايت دير. بو، بوتون ميللت لرين دوغرو حاققيدير كي ، مستملكه چيني، مستبدي، ميللي آزادليق مبارزه سيله و يا هر هانسي بير اويغون واسطه ايله دئويرسين.

ميلت لر، آيدين خاراكترلريله و خصوصي مدنيت لري ايله بشريتي زنگين لشديره بيلرلر. مستقيل و باغيمسيز ميللت لرين هارمونيك ياناشي ياشامالاري، اونلارين آسيميلاسيايا  معروض قالمالاريني آرادان قالديرير.

استقلالچيلار اينانير كي، ناسيوناليزم و مليت چيليك ايده آللاري دمكراتياسيز امكان سيز دير و دمكراتيادا ناسيوناليزم سيز تماملانماميشدير و ناقص دير.       

دموكراتيا، انسان حاقلارينا و سيويل حاق ايله آزادليق لارا حرمت اوچون ضامين دير. دموكراتيا، حقوقي مدافعه ، فيكير آزادليغينا، مختلف سياسي پارتيالارين وارليغينا، تمام سوز آزادليغينا، وجدان، مطبوعات، ياراديجيليق و ايش آزادليغينا،  قادينلارين جنسي برابرليگينه تدارك گورور.

دمكراتيا، آزاد و برابر سس وئرمه حقوقو ايله، و قانون قارشيسيندا برابر قورونما ايله خاراكتريزه اولونور. او، اينستيتوتلاشديريلميش نماينده ليك سيستمي ايله خالقين تام و بير معنالي ايشتراكيني سياسي، اجتماعي و مدني حياتدا قورويور. بئله ليكله ده محصولدار مناسبت لر حاكميت و خالق آراسيندا بر پا ائدير.

دمكراتيا قانون وئريجي، محكمه و اجرا حاكميت لري آراسينداكي گوج آيريليغيني كوكلنديرير.

اوز ايدئولوگياسينا صادق اولان ايستيقلالچي لار، بوتون ئوز امكانلاريني گونئي آذربايجان خالقي نين سياسي_ اقتصادي، اجتماعي و مدني ماراقلاريني آزاد آذربايجانلي، آزاد وطنداش و آزاد وطن يارا تماق مقصديله مدافعه ائتمه يه، حصر ائديرلر.

 

تاريخي اساسلار

آذربايجان تورك ميللتينين وطني اولان _ آذربايجان سيويليزاسيانين ان قديم مكانلاريندان دير. زنگين و قديم تاريخلي بير ئولكه دير. چوخ مين ايلليكلر عرضينده زنگين مدني بير ميراث بو بولگه ده ياراديلميشديركي، دونيا مدنييتينين خزينه ائوينه هديه لر باغيشلاميشدير. آزيخ ماقاراسينين كشفي كي دونيا دا انسانين ان قديم مسكن اولدوغو يئردير و سايلارجا قديم داش دورونده كي مسكن لر، ثبوت ائديركي، آذربايجان، آنتروپوئيد زوناسينا داخلدير و انسانين دوغوم يئريني آشكار ائدير.

سيويليزاسيانين اساس طايفالاري آذربايجاندا گورولموشدور. اورادا ،ميلاددان ئونجه اوچونجو ميللنيومدا قبيله فورمالاشماسي گئديردي و ميلاددان ئونجه بيرنجي ميللنيوم دا بيرينجي سياسي فورمالاشما ميدانا چيخميشدير.

ميلاددان ئونجه دوققوزونجه عصرده آذربايجان دولت سيستمي فورمالاشيردي: ماننا دولتي يوكسك اقتصادي و مدني سويه ايله پيدا اولموشدو. ماننا، ديگر تورك طايفالاريندا اولدوغو كيمي ، گونش و آي كيمي طبيعي فنومن لره اينانير و شامانيزمين اينانجلاريندان بير متد كيمي طبيعته و حيات پروبلملرينين حللي يولوندا ايستيفاده ائديردي. ميلاددان ئونجه آلتي نجي عصرين بيرينجي حصه سينده ماننا، ماد دولتينه مغلوب اولموشدو. قديم آذربايجان بولگه سينده آيري دولت استروكتورلارينين فورمالاشما پروسسينده، آتروپاتنا و قافقاز آلبانياسي نين بويوك رولو اولموشدور. بو آتروپاتناداديركي آذربايجان ناسيوناليزمين ايلك نطفه لرينين فورمالاشماسي پروسسي باشلايير. اوچونجو و بش اينجي عصرلر آراسيندا آذربايجان دولت سيستمي گوجلنمكده ايدي. او زامان خريستيانليق آذربايجانا نفوذ ائتمكده ايدي. روحي و دنيوي حيات انكشاف اتمكده ايدي. خريستيان آپوستوليك كليسالارينين بيرينجي لريندن ، زاقافقازيادا ظاهر اولدو. 5- نجي عصرين اول لرينده آلبان آلفابتي تقديم اولوندو و تحصيلين انكشافينا يارديم گوستردي. مدني و ادبي اونيكال عابيده لر، همين دورون آرخيتكتورا عنعنه لري، بوگونه د ه ك ده گورونموشدور.

8- نجي عصرين اول لرينده، آذربايجان عرب لر طرفيندن هجوما معروض قالميشدير.  816-نجي ايلده، آذربايجان خالقي _ بابكين باشچيليغي ايله، عرب استيلاچيلارينا قارشي سيلاحلي قياما قالخدي. عرب امپرياسينين چوكوشوندن سونرا، تورك – سلجوق قبيله لري بولگه ده گوجلو دولت قوردولار. اسلام، توركلرين عادت و عنعنه لر و مدنيت ايله اويغونلاشيب، آذربايجاندا آپاريجي دين اولدو. اسلامي قبول ائتميش ديگر ميللت لر كيمي، آذربايجانليلاردا " مسلمان" آدلانديلار – مسلمان مدنيتي نين انكشافييندا ايشتراك ائده ركن.

آذربايجان دونيا مدنيتيني زنگين لشديردي. دونيايا برليانت شاعيرلر، علم آداملاري آرشيتكتلروردي.او جومله دن 1300 ايل ليك " ده ده قورقود" رماني( 1300 ايل اول كيتابت اولموشدور، آنجاق داها دا اوزون زامان اول موجود اولموشدور) كي هومروسون " ايللياد و اديسه" اونا، نظامي گنجه لينين پوئماسي" ليلي و مجنون" كي شكسپيرين " رومئو و ژوليته" برابر گورولموشدور. دونيانين ان بويوك هومانيستي - شاعير عمادالدين نسيمي، بو شخصيت لرين آراسيندا محمد فضولي – شاعير كي 500 ايل قاباق ياشاميشدي و پوئمالاريني آذربايجان توركجه سينده، عربجه و فارسجا يازميشدي، اونودولماماليدير.

داها سونرا 1242-1236 ايللرينده  مغول طايفالارينين ياراتديغي امپراطورلوق، ذاقافقازيا ياده ك گنيش لندي. قازان خانين حاكميتي دورونده تبريز پايتخت اولدو. تبريز رصدخاناسينين ،سلطانيه ده خدابنده مقبره سي ، قاراباغ لار مقبره سي نين تيكيلمه سي، اصلاحاتلارين آپاريلماسي، ، تبريزده اونيورسيته نين تاسيسي و بو دوردن بو گونه قالان گوركملي مدني، تاريخي عابيده لردن دير.

اورتا عصرلرده آذربايجان، قاراقويونلو و آق قويونلوكيمي دولتلره بولونموشدو. ان باشاريلي جهد اونلاري بيرلشديرمك اوچون شاه اسماعيل طرفيندن اولموشدو كي، او حكمدار، شاعير، ژنرال و صفوي سلاله سينين باني سي دير.

16 نجي عصرين اوللينده، آذربايجان، الوئريشلي جغرافي موقعيتينه گوره، قاجار، عثمانلي و روس تزار امپراطورلوقلارينين ساواشيله توشلاندي.

18 نجي عصرين عرضينده، دولت لر آراسينداكي آذربايجاني ئوزلرينين ماراق دايره لرينه داخل ائتمك اوزره رقابت، داخيلي چكيشمه لرله نتيجه لندي. بير سيرا مستقيل دولت فورمالاري _ خانليقلار ظاهير اولدو. 18 –نجي عصرين سونلاريندا، 19 نجي عصرين اوللرينده، قاجار، عثمانلي و روس تزار امپراطورلوقلاري آراسينداكي ضديت لر درين لشدي. آذربايجان اوزه رينده ساواشلار آپاريلدي.

1828 نجي ايلده، تزار و قاجار امپراطورلوقلاري آراسيندا باغلانيلان " توركمن چاي" مقاوله سي اساسيندا، آذربايجان ايكي يه بولوندو: بوگون آذربايجان رسپوبليكاسي كيمي تانيديغيميز بولگه يعني قوزي آذربايجان، روسلار طرفيندن اشغال ائديلدي، گونئي آذربايجان ايسه ( تاريخي آذربايجانين 3\2 اراضي سي) بوگونكو توتاليتر، تئوكراتيك و شونيست سيستملي ايران ايسلام رسپوبليكاسي نين مستملكه سينده دير. بو، آذربايجان خالقي نين گونئي و قوزي پارچالاري آراسيندا آيريليغي ياراتدي.

پارچالانمادان سونراكي آذربايجان ئولكه سي و خالقي نين تاريخي، متمادي مبارزه و ميلي دولتي يني دن قورما و يا بر پا ائتمه ايله خاراكتريزه اولونور.

بيرطرفدن آوروپادا گلن حركاتلارين تاثيري، ديگر طرفدن ايسه قاجار تورك امپراتورلوغونون گئت – گئده ضعيفلمه سي  و گونون طلباتينا جواب وئريجي بير حاكميت اولماماسي، تورك كوتله لري آراسيندا قاجار دولتينه قارشي ناراضيليقلاري  آرتيرميش و 1907 – نجي ايلده گونئي آذربايجان دا مشروطه حركاتي ني باشلاميشدير. همين حركاتين نتيجه سينده قاجار امپراطورلوغونون تركيبينده سياسي مختاريت- گونئي آذربايجان ايالت و ولايت انجمن لري نين يارانماسي حقوقو، يني يازيلان كانستيتوسيادا ئوز عكسيني تاپدي.

بيرنجي دونيا محاربه سي عرضينده، مختلف يوللارلا فرانسيز، انگليس، روس دولت لري پلانلاري آراسيندا  داشناك ارمني لر، آذربايجان ليلاري تعقيبه معروض قويدولار- هم قوزي آذربايجاندا (شاماخيدا، باكيدا،ناخچيواندا، جولفادا ...) وهمده گوني آذربايجاندا ( خوي دا، سلماسدا، جلفادا، اوروميه ده، )، آذربايجانليلارا  قارشي تماميله محو ائتمه سياستي، ارمني لرين الي ايله 1918 – نجي ايله دك سوردورولدو.

ارمني لرين همين پلاني موفق اولمادي. آذربايجانين بير پارچاسيندا، آذربايجان ميللي دولت يني دن برپا اولوندو. 28 ماي 1918- نجي ايلده، محمد امين رسول زاده نين باشچيليغي ايله، آذربايجان مستقيل ليگي اعلان ائديلدي. ميللي مجلسين ايلك اجلاسيندا قبول ائديلن مستقيل ليك آكتينا اساسا، قوزي آذربايجان تامام باغيمسيز دولت اولموشدو. دولت- سيستم فورماسي " دمكراتيك رسپوبليكا"  اولدو.  شرقده ايلك دفعه اولاراق  قادينلارا سئچكيلرده ايشتراك ائتمه لري  حقوق لاري وئريلدي. 23 آپريل 1920- نجي ايلده، سووه ت روسيا و ارمني داشناكلارينين متمادي هجوملارينا معروض قالاراق، آذربايجان رسپوبليكاسي قورباني اولدو- روسيانين اولتيماتومي ايله راضي لاشاراق.

گونئي آذربايجاندا ايسه، فورال 1920 نجي ايلده، شيخ محمد خياباني نين باش چيليغي ايله گونئي آذربايجان تورك لري آزادستان آدلي باغيمسيز حاكميت ياراتديلار_ هانسي كي، خارجي تضيق لر نتيجه سينده تاسف له  يالنيز 6 آي عومور ائتدي.

1945_ نجي ايل سنتيابرين اوچونده_، آذربايجان دموكرات فرقه سي سيد جعفر پيشه وري طرفيندن قورولدو. نهايت، 12 دكابر 1945 نجي ايلده، آدف نين رهبر ليگي ايله گونئي آذربايجان ميللي حكومتي قورولدو و پيشه ورينين باش ناظرليگي  ايله دولت كابينتي  ياراندي. تبريز پايتخت اعلان ائديلدي. پيشه وري نين رهبرليگي آلتيندا ميللي حكومتين بير ايلليك دورونده، گنيش  اجتماعي- مدني رفرملار حياتا كئچيريلدي. ميللي مجليس، ميللي قوشون، ميللي پول، دولت گئربي، بايراق، يني راديو- ايستانسيالاري، اونيورسيت لر، فيلارمونيا، ميللي موزي لر، تئاتر، 325 مكتب، 83 گيمنازيا  تاسيس ائديلدي. ائوسيزلره ائو، ايشسيزلره ايش، وريلدي، درين توپراق اصلاحاتي كندليلر آراسيندا آپاريلدي.  دمير يوللاري، كوچه آسفالتلاري، محتشم بينالار انشاء ائديلدي.قادينلارا آزادليق، صاحبسيز اوشاقلاردان حمايت و قانوني ايش ساعات هركس اوچون هفته ده 48 ساعات، گونده 8 ساعات اعلان ائديلدي. بوتون ايشچيلره ايل ده بير دفعه معزونيت چيخما حاققي وئريلدي. بير ماي تقويمده قيرميزي گون اولاراق اعلان ائديلدي. بو سادالانانلار يالنيز بيرجه ايل عرضينده حياتا كنچيريلميشدير.

تام بير ايل سونرا، 12 دكابر 1946- نجي ايلده ، محمد رضا شاه پهلوي نين باشچيليغي ايله فارس اوردوسو گونئي آذربايجانا هجوما كئچدي. 50 مين دن آرتيق آذربايجان توركو اولدورولدو.  20 مين قدري حبس ائديلدي. 100 مين دن چوخو سورگونه معروض قالديلار. كيتابلار، غزه ت آرخيولري، مكتب لر، عابيده لر، قيساجا – آذربايجانليلارا عاييد هر شئي ، فارس شوونيزمي  طرفيندن يانديريلدي. داغيديلدي، تالان ائديلدي. گونئي آذربايجان ميللي حكومتي، توتاليتر و شونيست اولان و استعمارچيلارا آرخالانان مركزي حكومت قارشيسيندا مغلوب اولدو. آذربايجانليلار، حتي دوستلاري طرفيندن بنله مدافعه ائديلمه ديلر.

1978 ده تبريز ده خالق يني دن قيام ائتدي. بير ايل سونرا، ضدي سلطنتي انقلاب غلبه چالدي. آنجاق 4 ايل ليك اينقلاب محصولو اولان ياريم دموكراتيا، 3 مين دن آرتيق آدف نين طرفدارلاري نين حبسي ايله سونا چاتدي. فارس شونيزمي گونئي آذربايجاندا آنجاق شاهليق اصولو ايله يوخ، بلكم ايسلام آديله ده آسيميلاسيا،آليناسيا، فارسلاشديرما، استبداد، استثمار، مستملكه چيليك سياست لريني يئريتمه يه داوام ائتدي.

قوزي آذربايجاندا ايسه ، سووه ت توتاليتاريزم دورونده، آذربايجان خالقي_ خصوصيله اينتلگنت لر، واخت آشيري تعقيبه و سورگونه معروض قاليرديلار. بونا باخماياراق، سووه ت آذربايجان خالقي، آذربايجان مدنيتي، اينجه صنعتي، علميني انكشاف ائتديريب ئوز ميللي شعورونو ياشاتدي. سووه ت اتفاقي نين داغيلماسي ايله، آذربايجان رسپوبليكاسي مستقيل ليگيني يني دن قازاندي.

آذربايجانين آيريلماز حصه سي اولان قاراباغ اوزره مناقيشه، 1988- دن بري مثلي گورولمز بير گرگين ليگه چئوريلميشدير_ بوتون دونيا آذربايجانليلار اوچون.

آذربايجان رسپوبليكاسي مستقيل ليگه قووشماق عرفه سينده، روسيانين دسته يي  ايله ارمنستانين هجوم و حمله سينه معروض قالدي. بئله كي، آذربايجان رسپوبليكاسي نين اراضي سينين 20 % ائ قاراباغ و اونون اطراف رگيونلاري،  ارمني حربي قوه لري طرفيندن ايشغال اولوندو. بير ميليون ايكي يوز مين دن آرتيق آذربايجان توركو ائو- ائشيندن- يوردوندان هانسي كي عصرلر بويو اونون اولموشدور. اخلاقي و فيزيكي ترور اولاراق، متمادي تضيق لره معروض قالاراق، قوولموش و ديدرگين سالينميشلار. قاراباغ د ا آذربايجانين تاريخي ني خاطيرلادان هر شئي، ارمنيلر طرفيندن يانديريلميش، داغيديلميش، تالان ائديلميشدير. داشناك و آسالا- ارمني ترور تشكيلاتلاري، عصرين ان بويوك سوي قيريمي ني، اونودولماز فاجعه ني، دهشتلي قتلي عامي خوجاليدا،  ارمنستان دولتي نين دسته ايله ، 1992 – نجي ايل فورالين 25 دن 26 سينا كئچن گئجه توره تديلر.

 ب م ت تهلكه سيزليك شوراسي نين 822، 853 ،874 ، 884 سايلي قطعنامه لرينه – اوراداكي ارمني لردن ئوز قوشونلاريني قاراباغدان چيخارتمالاري طلب اولونور، باخماياراق، ارمنستان هله ده ئوز حربي قوه لريني آذربايجانين تاريخي حصه سي اولان قاراباغدان چيخارتمير. ايران ايسلام رسپوبليكاسي روسيه ايله بيرليك ده ارمنستانا اقتصادي و حربي يارديم گوستره رك، دستكله يير. بو دا تنها آذربايجان رسپوبليكاسينين وطن داشلاريني يوخ، گونئي آذربايجانليلارين ارمنستانا و ايران ايسلام رسپوبليكاسينا قارشي نفرت لريني گوندن گونه آرتيرير.

ايران رژيمي ايله روسيا، ارمني لري و باشقا ائتنيك لري آذربايجان تورپاقلارينا مختلف فورمالاردا ينرلشديرمه لري، نهايت بوگون آذربايجان ميلي جغرافياسينين پارچالانماسينا،آذربايجانليلاري فارسلاشديرما، روسلاشديرما، و بونلارلا برابر اونلار، آذربايجانليلارين هوموژنيك ميللي خاصيتي ني دئيشديريب، آذربايجان مدنيتينين، اقتصادياتينين و سيويليزاسياسينين انكشافي نين قارشي سي ني آلميش، آذربايجانليلاري واختيله قتل عام لارا و دپورتاسيالارا معروض قويموشلار كي، بويوك حجم ده مهاجر جمعيت لرين يارانماسيله نتيجه لنميشدير.

 

حاضركي وضعيت                           

آذربايجان ميللتي نين آنجاق بير پارچاسي- 8 ميليوندان آرتيق، آذربايجانين مستقيل قسمي اولان آذربايجان رسپوبليكاسيندا ياشايير. 30 ميليوندان آرتيق آذربايجانلي، گونئي آذربايجاندا ياشاماقدادير و چوخلو آذربايجانليلار دا تاريخي آذربايجان اراضي سيندن كنار – او جمله دن اصفهان، شيراز، رشت، ساري، مشهد، زاهدان، ايلام، كرمانشاه، سنندج، و ساير يئرلرده  ياشاماقداديرلار. اون ايكي ميليونا ياخين آذربايجان ليلار ايسه آوروپا ،آمريكا، كئچميش سووه ت اولكه لرينده و ساير ياشاماقداديرلار كي جمعي 50 ميليون آذربايجانليلار يئر كوره سينده ياشايير.

گونئي آذربايجانليلاراوز لريني، ايران ايسلام رسپوبليكاسي آدلانان مستملكه چي، توتاليتر، ديكتاتور، تئوكراتيك، فارس شوونيستي بويوندوروق و اسارتيندن آزاد ائتمك و مستقل ياشاما حاقلارينا بين الخلق تانيما قازانماق اوچون مبارزه آپاريرلار. رژيم لرين وحشيجه هجوملاري نتيجه سينده، 30 ميليوندان آرتيق بير ميللت- ايران آدلانان جغرافي مكاندا ياشايان آذربايجان تورك لري، هئچ بير بشري و يا ميللي حاقلارا صاحيب دييللر.  حتي آذربايجان توركجه سينده بير مكتبه بئله راست گلمك ممكن دئيل. حاكميت ده اولان ذاتا فارس شونيزمي ،گناه سيز انسانلاري اوز وطني اولان گونئي آذربايجاني ترك اتمه يه دولايي يوللارلا مجبور اتمكله ياناشي، ، تعقيبه، تعزيره، حبسه، ايشكنجه يه، سورگونه و اعداما معروض قويور_ هر بير كسي كي اوز كيمليگين ده دايانير، هر بير شخص كي اوزونه آذربايجان توركو دئيير و اوز حاقلاريني طلب ائدير، دمكراتيادان دانيشير، اجتماعي عدالتدن سوز آچير و يا خود سياسي پلوراليزمي مدافعه ائدير. آذربايجان تورك لرينه عاييد اولان ميللي_ تاريخي عابيده لر داغيديلير. خصوصيله 23 بويوك آذربايجان شهرلرين ده او جمله دن، تبريز، تهران، اردبيل، قزوين، اوروميه، خالخال، زنجان، مراغه،  همدان، ماكي، انزه لي، سويوق بولاغ، و ساير شهرلرده.

7 مين دن آرتيق تاريخه صاحب اولان بير ميللتين ميراثي، محو ائديلير.

آذربايجان توركلرينين  وضعيتي گونئي ده آشاغيداكي كيمي خاراكتريزه ائديله بيلر:

اوز آنا ديللري و يا حقيقي كيم ليك لري، تاريخلري، باره ده اويرنمه يه قطعين حاقلاري يوخدور. بولگه ده آذربايجان تورك لرينين تاريخي تورپاغيندا حاكيم اولماغا داوام ائده بيلمك اوچون، رژيم گوجونده اولان هر شئي _ اوجمله دن اقتصادي، مدني و سياسي اهرم لري ايشه سالاراق