DÜNYA AZƏRBAYCANLILARI VAHİD BİR
TƏŞKİLATDA BİRLƏŞƏCƏKLƏR
[27.04.2004 10:36]
Avropa Azərbaycanlıları Konqresinin
yaradılması bu məqsədə xidmət edir.
Dünya Azərbaycanlılarının vahid bir ideya ətrafında
birləşdirilməsi məsələsi bu gün də vacib
vəzifə olaraq qalmaqdadır. Ümummilli lider Heydər Əliyev
tərəfindən əsası qoyulmuş və konkret
prinsipləri müəyyənləşdirilmiş bu böyük ideyanın
həyata keçirilməsi prosesi uzun vaxt və gərgin
əmək tələb edir. Xarici Ölkələrdə Yaşayan
Azərbaycanlılarla İş üzrə Dövlət Komitəsi
bu istiqamətdə mühüm işlər görür. Bu il aprel ayının
17-də Almaniyanın Berlin şəhərində Avropa
Azərbaycanlıları Konqresinin təsis edilməsi müxtəlif
ölkələrdə yaşayan həmvətənlərimizin
təşkilatlanması istiqamətində
əhəmiyyətli hadisə oldu. Bəs bu yeni təşkilat
diaspor quruculuğunda hansı rol oynaya bilər, onun
fəaliyyəti nədən ibarətdir,
gələcəkdə bu tip yeni qurumların yaradılması
nəzərdə tutulurmu? Bu və digər suallarımıza
Xarici Ölkələrdə Yaşayan Azərbaycanlılarla
İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Nazim İBRAHİMOV
cavab verir.
- Nazim müəllim, Avopa Azərbaycanlıları Konqresinin yaradılması
ideyası necə və nə vaxt meydana çıxdı?
- Bildiyiniz kimi, Xarici Ölkələrdə Yaşayan
Azərbaycanlılarla iş üzrə Dövlət Komitəsi yaradıldığı
vaxtdan bu günə qədər dünyanın müxtəlif ölkələrində
yaşayan həmvətənlərimizin təşkilatlanması,
onların fəaliyyətinin müstəqil Azərbaycan dövlətinin
milli maraqları kontekstində koordinasiya olunması
istiqamətində mühüm işlər görmüşdür. Bizim
əsas məqsədimiz və fəaliyyətimizin başlıca
qayəsi ümummilli liderimiz Heydər Əliyevin müəllifi olduğu
azərbaycançılıq ideologiyasının fundamental
prinsiplərini həyata keçirməkdən ibarətdir. Hesab
edirəm ki, Xarici Ölkələrdə Yaşayan Azərbaycanlılarla
İş üzrə Dövlət Komitəsinin bu istiqamətdə gördüyü
işlər hər şeydən əvvəl Azərbaycan xalqının
tarixi mənafelərinin reallaşdırılmasına
xidmət edir.
Ötən dövr ərzində həmvətənlərimizin təşkilatlanması
istiqamətində müxtəlif tədbirlərin həyata keçirilməsinə
nail olmuşuq. 2003-cü ildə belə tədbirlərdən biri
Almaniya Federativ Rspublikasının Maynts şəhərində
keçirilən Dünya azərbaycanlıları diaspor təşkilatları
rəhbərlərinin I forumu oldu. Həmin forum zamanı bir çox
mühüm qərarlar qəbul edildi ki, onlardan da biri MDB regionunda
yerləşən həmvətənlərimizin ölkəmizlə
əlaqələrinin daha da möhkəmləndirilməsinə,
onların arasında mənəvi, siyasi birliyin və ideya
həmrəyliyinin yaradılmasına xidmət edən, soydaşlarımızın
mədəni, sosial və vətəndaş hüquqlarının
müdafiəsi, milli-mənəvi dəyərlərimizin qorunması
vəzifəsini öz üzərinə götürmüş "MDB Ölkələri
Azərbaycan İctimai Birliklərinin Əlaqələndirmə
Şurası"nın yaradılması oldu. Bu tədbir zamanı
Avropa azərbaycanlılarının vahid bir təşkilatda
birləşdirilməsi ideyası meydana çıxdı. Belə
bir təklifin səsləndirilməsinə səbəb
Avropadakı Azərbaycan icmalarının pərakəndə
halda fəaliyyət göstərməsi idi. Bu tədbirdən
sonra da komitənin ünvanına eyni məzmunlu təkliflər
daxil oldu və nəhayət, biz bu ideyanın reallaşdırılmasının
zəruriliyini nəzərə alaraq Avropa Azərbaycanlıları
Konqresinin təsis konfransını keçirdik.
- Avropa Azərbaycanlıları Konqresinin əsas məqsədi
nədən ibarətdir və sizcə, bu qurum qarşısına
qoyduğu vəzifələrin öhdəsindən gələ
biləcəkmi?
- Bu gün dünyada qloballaşma adlı mürəkkəb bir tarixi
proses başlamışdır. Bu Avropada özünü daha qabarıq
şəkildə göstərməkdədir. Avropanın birləşməsi
ideyasının meydana çıxması və bu istiqamətdə
atılan addımlar yeni ictimai-siyasi situasiya yaradır və
təbii ki, Azərbaycan diaspor təşkilatları bu
situasiyaya uyğunlaşmalıdırlar. Yəni
həmvətənlərimizin təşkilatlanması prosesi
daha geniş vüsət almalıdır ki, biz sözügedən
qitədə yaşayan azərbaycanlıların qloballaşma
prosesindən kənarda qalmasına imkan verməyək. Avropa
Birliyinin genişlənməsi soydaşlarımızın bir
təşkilatda birləşməsi məsələsini tarixi
zərurətə çevirmişdir.
Digər tərəfdən bir mühüm məqamı da
nəzərə almalıyıq ki, indi ermənilərin ən
böyük diaspor təşkilatları məhz Avropada
fəaliyyət göstərir və onlar hətta bu ölkələrdə
siyasəti proseslərə təsir etmək imkanına
malikdirlər. Deməli, Azərbaycan da öz gücünü ortaya qoymalıdır
və bunun yeganə yolu Avropa azərbaycanlılarının
ideya-siyasi birliyinin yaradılmasından ibarətdir. Hesab
edirəm ki, AAK üzərinə düşən
vəzifələrin öhdəsindən layiqincə
gələcəkdir. Bu işdə Azərbaycan dövləti,
Xarici Ölkələrdə Yaşayan Azərbaycanlılarla
İş üzrə Dövlət Komitəsi əlindən
gələn köməyi əsirgəməyəcəkdir. AAK tam
müstəqil bir qurum, qeyri-hökumət təşkilatı kimi
fəaliyyət göstərəcək və hər hansı
kənar müdaxilələrə yol verilməyəcək. Eyni
zamanda Konqresin üzvü olan təşkilatların da
fəaliyyəti bu qurum tərəfindən məhdudlaşdırılmayacaq
və onlar da sərbəst şəkildə fəaliyyət göstərəcəklər.
Biz sadəcə olaraq Konqresin fəaliyyətinin daha
səmərəli təşkilində zəruri ehtiyac yarananda
köməyimizi edəcəyik. AAK Avropadakı Azərbaycan
dərnəklərinin, icmalarının, federasiyalarının
və bir çox başqa diaspor təşkilatlarının
fəaliyytinin koordinasiya olunmasına nəzarət
edəcəkdir. Dövlət Komitəsinin isə əsas
vəzifəsi bundan ibarətdir ki, Konqresin işinin gücləndirilməsinə,
onun strukturlarının formalaşdırılmasına öz
dəstəyini əsirgəməsin. AAK mütəmadi şəkildə
Azərbaycanda gedən proseslər barədə ətraflı
məlumatlandırılacaq, zəruri məsləhətlər
alacaqdır. Fikrimcə, bu AAK-ın qarşısına qoyduğu
vəzifələrin icrasına əlavə stimul yaradacaqdır.
AAK-ın nizamnaməsində də qeyd edilir ki, təşkilatın
başlıca məqsədi Avropa ölkələri
ərazisində Azərbaycan diasporunun formalaşdırılmasına
xidmət etməkdir. Bu regionda azərbaycanlıların
milli-mədəni xüsusiyyətlərini qorumaq, sosial və
siyasi-hüquqi maraqlarını təmin etmək Konqresin əsas
vəzifələrindən biri kimi təsbit edilmişdir. Bunları
həyata keçirmək üçün AAK dövrü mətbuatda, elektron kütləvi
informasiya vasitələrində fəal təbliğat işi
aparacaqdır. AAK-ın fəaliyyət sahələrindən
biri də Azərbaycan, Qafqaz və Xəzər bölgələri
ilə əlaqəli elmi-tədqiqat işlərini
dəstəkləmək, fondlar, tədqiqat institutları,
kitabxanalar və arxivlər təsis etməkdən ibarətdir.
Xüsusi tapşırıqların icrasını təmin
etmək məqsədilə AAK mətbuat bölməsi və
komitələr yaratmaq səlahiyyətinə də malikdir.
Konqres müxtəlif mövzulara aid konfranslar, diskussiyalar, mətbuat
üçün brifinqlər, kurslar, seminarlar, məruzələr,
sərgilər, musiqili tədbirlər, təhsillə
əlaqəli səfərlər təşkil edə bilər.
Təşkilat Azərbaycan Respublikasi ilə yaxşı münasibətlərə
malik, Avropada, MDB-də və digər regionlardakı ölkələrdə
fəaliyyət göstərən qurumlarla sıx dostluq və
əməkdaşlıq münasibətləri saxlayacaqdır.
- AAK-ın təsis konfransında hansı qərarlar qəbul
edildi və təşkilatın fəaliyyətinin konkret
prinsipləri necə müəyyənləşdirildi?
- İlk növbədə onu qeyd edim ki, AAK-ın təsis konfransı
oduqca yüksək səviyyədə keçdi. Almaniyanın Berlin
şəhərində keçirilən bu tədbirə dünyanın
28 ölkəsindən 50-dən çox diaspor təşkilatı
və 264 nümayəndə qatılmışdı. Konfransda
Rusiya Federasiyası, Ukrayna, Belarus, Moldova, İsveç, İsveçrə,
Norveç, Danimarka, Fransa, Hollandiya, Avstriya, Bolqarıstan, Rumıniya,
Macarıstan, Belçika, Finlandiya və Almaniyadakı Azərbaycan
icmalarının və diaspor təşkilatlarının nümayəndələri,
Türkiyədə fəaliyyət göstərən Azərbaycan
cəmiyyətlərinin rəhbərləri, Türkiyə Böyük
Millət Məclisinin üzvləri, eyni zamanda Azərbaycan
Respublikasının nümayəndələri - prezident
adminstrasiyasının ictimai-siyasi şöbəsinin müdiri Əli
Həsənov, Almaniyadakı səfirimiz Hüseynağa Sadıqov
iştirak edirdilər.
Konfransın birinci bölümündə Azərbaycan prezidentinin iştirakçılara
təbrik məktubu oxundu və bundan sonra müxtəlif mövzularla
bağlı məruzələr dinlənildi. "Azərbaycan
Avropa məkanında - Avropa dövlətləri: demokratiya, dünyəvilik,
qanunun aliliyi vətəndaş cəmiyyətinin normalarına
çevrilir", "Azərbaycan-Almaniya münasibətləri müasir
mərhələdə", "Azərbaycan iqtisadiyyatında
yeniləşmə və dinamika", "Bakı-Tbilisi-Ceyhan
Xəzər regionu və Aralıq dənizi ölkələri arasında
körpüdür", "Azərbaycanda turizm potensialının
imkanları" mövzularında məruzələr ölkəmiz
haqqında iştirakçılara ətraflı məlumat
verilməsi məqsədi daşıyırdı. Bundan sonra
ikinci bölümdə "Azərbaycan diaspor quruculuğunun çağdaş
durumu və inkişaf perspektivləri" mövzusunda geniş müzakirələr
aparıldı. Qeyd edim ki, müzakirələr olduqca
səmərəli keçdi və Azərbaycan diaspor quruculuğunun
sürətləndirilməsini şərtləndirən
amillər, bu ideyanın həyata keçirilməsində qarşıya
çıxan çətinliklər və maneələr,
gələcəkdə görüləcək işlər, dünya
azərbaycanlılarının vahid bir ideya ətrafında
birləşdirilməsinin əsas prinsipləri barədə
ciddi fikir mübadiləsi aparıldı.
Bu müzakirələrdən sonra AAK-ın nizamnaməsi qəbul
edildi və qurumun rəhbər orqanları seçildi. Türkiyə-Almaniya
İş Adamları Birliyinin prezidenti Bahəddin Qaya AAK-ın
prezidenti, Ümumrusiya Azərbaycanlıları Konqresinin
vitse-prezidenti Natiq Ağamirov və Ukrayna Azərbaycanlıları
Konqresinin sədri Oqtay Əfəndiyev birinci vitse-prezident
vəzifələrinə seçildilər. Bundan sonra 50-dən artıq
icma və birliklərin iştirakı ilə rəsmi razılıq
protokolu imzalandı və AAK-ın təsis konfransının
qətnaməsi, eyni zamanda konfrans iştirakçılarının
Azərbaycan prezidenti cənab İlham Əliyevə müraciəti
qəbul olundu. Bu sənədlərdə bir daha AAK-ın
yaranmasının zəruriliyini ifadə edən amillər,
təşkilatın öz qarşısına qoyduğu
məqsəd və vəzifələr, azərbaycanlıların
vahid bir təşkilatda birləşdirilməsi
istiqamətində görəcəyi işlər barədə
ətraflı məlumat verilir. Eyni zamanda təsis konfransının
iştirakçıları bir daha bəyan etdilər ki, onlar müasir
Azərbaycan dövlətinin Heydər Əliyev ideyaları
əsasında qurulmuş siyasətini və respublikamızın
prezidentini dəstəkləyir, milli maraqlarımızın
reallaşdırılması istiqamətində dövlət başçısının
həyata keçirdiyi tədbirlərin uğurlu
nəticələr verməsində əllərindən
gələni etməyə hazır olduqlarını
bildirirlər.
- AAK-ın strukturu barədə məlumat verə
bilərsinizmi?
- AAK-ın ali orqanı Qurultaydır. Qurultay hər iki ildən
bir çağırılacaq və əsasən təşkilati
məsələlərin həlli ilə məşğul
olacaqdır. Qurultay prezident və vitse-prezidentləri seçir, eyni
zamanda ali qərarverici orqan olan Mərkəzi Şuranın
tərkibini müəyyənləşdirir. İcraiyyə
Komitəsi isə icraedici funksiyanı həyata keçirəcəkdir.
Bundan başqa, məşvərət funksiyasını
yerinə yetirən Məşvərət Şurası da AAK-ın
əsas idarəetmə orqanlarından biri kimi
nəzərdə tutulub. Bütün bunlar nizamnamə ilə
tənzimlənir və təşkilatın fəaliyyətinin
səmərəli təşkilini təmin etmək, onun
idarə olunmasını sadə mexanizmlər əsasında
həyata keçirmək məqsədi daşıyır. Bu
strukturların hər birinin səlahiyyətləri
nizamnamədə dəqiq şəkildə müəyyənləşdirilmişdir.
Hesab edirəm ki, AAK-ın fəaliyyəti Azərbaycan
diasporunun təşkilatlanması işinin uğurla həyata
keçirilməsinə stimul yaradacaqdır. Bu təşkilat Avropa
ölkələri ərazisində rəsmi qeydiyyatdan keçmiş
cəmiyyətlərin fəaliyyətini koordinasiya edən bir
qurum kimi təsis olunub və təbii ki, onun idaretmə
strukturları da məhz Avropada indi çox aparıcı mövqe tutan
demokratik prinsiplərə uyğun şəkildə formalaşdırılmalı
idi. AAK-ın nizamnaməsi də məhz bu prinsiplər əsasında
hazırlanıb. Ona görə də tam əmin olmağa əsasımız
var ki, gələcəkdə AAK-ın idarə
edilməsində heç bir problem meydana çıxmayacaq.
- İndiyə qədər belə bir fikir formalaşmışdı
ki, ermənilər və ümumiyyətlə, digər xalqların
başqa ölkələrdə yaşayan nümayəndələri
diaspor işinə, təşkilatlanmaya, öz ölkələrinə
dəstək verməyə daha çox meyl göstərirlər,
nəinki azərbaycanlılar. Necə hesab edirsiniz, Avropada
və digər regionlarda diasporumuzun yaradılması işinə
münasibətdə həmvətənlərimiz lazımı
səviyyədə fəallıq nümayiş etdirə
bilirlərmi və bu mənada AAK-ın təsis konfransı
sizdə hansı təəssürat yaratdı?
- Azərbaycanlıların təşkilatlanma
məsələsində passivlik nümayiş etdirməsi artıq
tarixə çevrilməkdə olan bir tendensiyadır. Son
illərdə Azərbaycan dövlətinin apardığı
məqsədyönlü və ardıcıl siyasət bu
sahədə nəzərəçarpacaq dəyişikliklərə
səbəb olmuşdur. Ümummilli liderimiz Heydər Əliyevin böyük
fədakarlıqlar bahasına qurduyu Azərbaycan dövləti bütün
dünya azərbaycanlılarının tarixi və siyasi istinadgahına,
dayaq nöqtəsinə çevrilmişdir. Bunu görməmək,
sadəcə, mümkün deyildir və etiraf etmək lazımdır
ki, əgər Azərbaycan dövlətinin varlığını
qoruyub saxlamaq mümkün olmasaydı, onda Azərbaycan xalqının
və deməli, həm də onun dünyanın müxtəlif nöqtələrinə
səpələnmiş nümayəndələrinin taleyi şübhə
altında qala bilərdi. Ümummilli liderimiz Heydər Əliyevin
tarixi xidmətlərindən biri də bundan ibarətdir ki, o, dünya
azərbaycanlılarının vahid bir etnik-siyasi toplum kimi tanınmasını
təmin edən ideologiya yarada bilmişdir. Bu ideologiyanın adı
Azərbaycançılıqdır. Nə qədər çətin
və ağrılı mərhələlərdən keçsə
də, Heydər Əliyevin yaratdığı bu ideologiya
tarixin sınaqlarından uğurla çıxa bilmişdir və
onun müəllifinin kifayət qədər müdrik şəxsiyyət
olduğunu təsdiqləyən əsas faktlardan biri də
elə bundan ibarətdir.
Dünya azərbaycanlılarının I qurultayının keçirilməsi
və diasporumuzun faliyyətini tənzimləyən müvafiq dövlət
orqanının yaradılması həmvətənlərimizin
təşkilatlanması prosesində əhəmiyyətli dönüşə
gətirib çıxaran addımlar idi. Ümümmilli liderimiz Heydər
Əliyev bu tarixi qərarlara imza atmaqla Azərbaycan diasporunun
daha mütəşşəkkil şəkildə və dinamik
fəaliyyətinə əsas yaratmış oldu. Vacib
məqamlardan biri də bundan ibarətdir ki, Azərbaycan dövlətinin
həyata keçirdiyi bu tədbirlərin hər biri xaricdə yaşayan
soydaşlarımızın milli maraqlarımızın gerçəkləşdirilməsində
yaxından iştirakına təminat yaratmışdır.
Xarici Ölkələrdə Yaşayan Azərbaycanlılarla
İş üzrə Dövlət Komitəsinin dünya azərbaycanlılarının
təşkilatlanması və diaspor quruculuğu
sahəsində gördüyü işlər
həmvətənlərimizin mənəvi-ideolji birliyinin yaradılmasına
ciddi təkan vermişdir. Komitə hər bir ölkədə
fəaliyyət göstərən Azərbaycan icmaları və
cəmiyyətləri ilə mütəmadi görüşlər keçirir,
onlarla söhbətlər aparır və soydaşlarımızı
müstəqil dövlətimizin inkişafı naminə dünyanın
hansı nöqtəsində yaşamasından asılı
olmayaraq bütün azərbaycanlıların qüvvəsinin
səfərbər edilməsinin vacibliyinə inandırmağa
çalışır. Mən yuxarıda da qeyd etdim ki, AAK-ın
yaranması ideyası da xaricdə yaşayan soydaşlarımız
tərəfindən irəli sürülmüşdü. Yəni bu faktın
özü də göstərir ki, həmvətənlərimiz vahid bir
ideya ətrafında təşkilatlanmağa böyük maraq göstərirlər.
Əvvəllər bu meyl ona görə mövcud deyildi ki, onlar dövlətin
dəstəyini və marağını hiss etmirdilər. Amma
bu gün belə bir dəstək var və eyni zamanda müstəqil
Azərbaycan dövlətinin qazandığı
nailiyyətlər, onun getdikcə möhkəmlənməsi, qarşıda
duran vəzifələr, xalqımızın müəyyən
problemləri onların təşkilatlanmaya olan marağını
artırır. Başqa cür desəm, əslində, xaricdə
yaşayan həmvətənlərimizin təşkilatlanmağa
marağı həmişə olmuşdur, sadəcə olaraq,
bunu stimullaşdırmaq lazım idi. Azərbaycan dövləti
də bu sahədə əlindən gələni edir və
edəcəkdir.
- Azərbaycan diasporunun təşkilatlanması
məsələsi ermənilər tərəfindən ciddi
narahatlıqla qarşılanır və bəzi məlumatlara görə,
artıq onlar da fəallaşıblar.
- Bəli, belə məlumatlar var. Bu yaxınlarda
ermənilər Moskvada Ümummilli Erməni İttifaqı adlı
təşkilat təsis ediblər. Qısa vaxt ərzində bu
təşkilat külli miqdarda maliyyə vəsaiti toplayıb.
Konkret rəqəmi deyə bilmərəm, amma bəzi
məlumatlara görə, 100 milyon dollar vəsait toplaya
biliblər. Onu da qeyd edim ki, gələcəkdə
Ermənistana edilən yardımlar bu təşkilat
tərəfindən yönləndiriləcəkdir. Yəni bu faktın
özü də göstərir ki, ermənilər azərbaycanlıların
təşkilatlanmasından ciddi şəkildə narahatlıq
keçirirlər və adekvat tədbirlər görməyə başlayıblar.
Bizim əsas məqsədlərimizdən biri də
ermənilərin Azərbaycana qarşı təbliğatının
qarşısını almaqdan ibarətdir. Hesab edirəm ki, biz
buna nail ola biləcəyik və artıq bu istiqamətdə
bəzi uğurlar qazana bilmişik.
Hazırda dünyanın 63 ölkəsində 200-dən artıq
Azərbaycan icma və birlikləri fəaliyyət göstərir.
Xarici Ölkələrdə Yaşayan Azərbaycanlılarla
İş üzrə Dövlət Komitəsinin diaspor ilə apardığı
məqsədyönlü işlərin nəticəsində bu gün dünyanın
bir çox regionlarında Azərbaycan icmaları yaradılmış
və onlar arasında əlaqələr qurulmuşdur.
Təkcə 2003-cü il ərzində Belarusda Azərbaycan İcmaları
Konqresi, Moldova Azərbaycanlıları Konqresi, Özbəkistanda
Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzlər Assosiasiyası,
Norveçdə Azərbaycan-Norveç Assosiasiyası, Hollandiyada
Azərbaycan-Hollandiya Cəmiyyəti, Frankfurtda Azərbaycanın
Dostları Cəmiyyəti və digər qurumlar yaradılmışdır.
Bu proses indinin özündə də davam edir və elə AAK-ın
yaradılması da həmin prosesin tərkib hissəsidir.
Bununla yanaşı, biz ölkəmizə münasibəti müsbət
olan bir çox digər xalqların diaspor təşkilatları
ilə əlaqələr qura bilmişik. Xarici ölkələrdə
Azərbaycan həqiqətlərinin yayılması, tariximiz
və xalqımız haqqında, o cümlədən
Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə
dair dünya ictimaiyyətində obyektiv təsəvvürlərin
formalaşdırılması sahəsində də çox
əhəmiyyətli addımlar atmışıq. Bu işdə
məhz xaricdə yaşayan həmvətənlərimizin gücündən
səmərəli şəkildə istifadə etməyi qarşımıza
məqsəd qoymuşuq və hesab edirəm ki,
nailiyyətlərimiz var.
- Bəzi mətbuat orqanları AAK-ın yaradılmasını
Dünya Azərbaycanlıları Konqresini parçalamaq cəhdi kimi
qələmə verirlər. Bu məsələyə münasibətinizi
bilmək maraqlı olardı.
- Mən ilk növbədə onu qeyd etmək istəyirəm ki,
Avropa Azərbaycanlıları Konqresinin yaranması ideyası
bu cür xırda mübahisələrin predmeti ola bilməz.
Təəssüf doğuran haldır ki, bəzi dairələr heç
bir məntiqi əsas olmadan belə bir mühüm hadisənin
əhəmiyyətini kiçiltməyə çalışırlar.
AAK bütün bu cür qərəzli yanaşmaların və cılız
iddiaların fövqündə dayanan bir təşkilatdır. Onun
yaradılmasında əsas məqsədin nədən
ibarət olduğunu mən ətraflı şərh etdim. Bir
faktı da diqqətə çatdırmağı vacib bilirəm
ki, DAK-ın sədri AAK-ın təsis konfransında iştirak
etdi və birgə protokola imza atdı. Bu o deməkdir ki, DAK
AAK-da təmsil olunan 50-dən çox təşkilatdan biridir və
AAK-ın tərkib hissəsi, təsisçilərindən biri kimi
çıxış edir. C.Derəxti də öz çıxışında
bildirdi ki, AAK-la əməkdaşlıq etməkdə heç bir
problem görmür. Digər tərəfdən mən bir
məsələni də qeyd etmək istərdim ki, DAK-ın
indiki fəaliyyəti qənaətbəxş deyil və bu
təşkilatın adı ilə real imkanları üst-üstə
düşmür. Mən DAK-ın son qurultayında üç dəfə çıxış
etdim və onların diqqətinə çatdırdım ki, ya adınız
qədər güclü olun, ya da malik olduğunuz gücə uyğun
ad seçin. Bu gün də həmin fikrimdə qalıram və eyni
zamanda bir daha bəyan etmək istəyirəm ki, Azərbaycanın
sərhədlərindən kənarda iqtidar-müxalifət yoxdur,
yalnız bir məfhum var - Azərbaycançılıq. Bəzi
adamların bu iki qurumu iqtidar-müxalifət münasibətləri
kontekstində təqdim etməsi isə fikrimcə,
Azərbaycanın milli maraqlarına və Azərbaycan xalqının
mənafelərinə cavab vermir. DAK AAK-ın təsis konfransının
protokoluna imza atmış və onun təsisçilərindən
biri olan təşkilatdır və əgər bu
kimlərisə narahat edirsə, bu, artıq onların öz
problemidir. Əminəm ki, çox yaxın zamanlarda hər birimiz
AAK-ın yaradılmasının nə qədər
əhəmiyyətli bir hadisə olduğu barədə real
faktlar, əməli işlər əsasında danışacağıq.
Hələlik bu qurum yeni təsis olunub və hər bir
vətənpərvər azərbaycanlının borcudur ki, bu
hadisəni alqışlasın, təşkilatın
fəaliyyətinə uğurlar arzulasın və onun inkişafı
üçün əlindən gələn köməyi
əsirgəməsin. Əgər bunu kimlərsə hansısa
səbəblərdən bacarmırlarsa, heç olmasa
qərəzli danışmasınlar.
- Xarici Ölkələrdə Yaşayan Azərbaycanlılarla
İş üzrə Dövlət Komitəsi dünyanın başqa
qitələrində AAK kimi təşkilatların yaradılmasını
planlaşdırırmı?
- Bəli, bizim belə planlarımız var və inanıram ki
onların həyata keçirilməsinə müvəffəq olacağıq.
Bu il may ayının sonlarında Türkiyədə Ümumtürkiyə
Azərbaycan Dərnəkləri Federasiyası təsis
ediləcəkdir. Bu istiqamətdə müəyyən işlər
görülüb və artıq qardaş ölkənin 15 vilayətində
Azərbaycan dərnəkləri yaradılıb. Bundan sonra
isə biz Amerika Azərbaycanlıları Konqresinin yaradılmasını
planlaşdırırıq. Qeyd edim ki, bu gün dünyanın bir çox
ölkələrində çoxlu sayda azərbaycanlı yaşayır.
Əfqanıstanda 300 minə qədər azərbaycanlı var,
Pakistanda, Hindistanda, Avstraliyada, hətta Cənubi Afrika Respublikasında
minlərlə həmvətənimiz yaşayır. Bizim
məqsədimiz onların hamısının təşkilatlandırılmasına,
diasporumuzun əhatə dairəsinin genişləndirilməsinə
nail olmaqdır. Qitələrdə Azərbaycan diasporları
yaradıldıqdan sonra biz vahid bir təşkilat yaratmağı
qərara almışıq. Yəni bu proses çoxşaxəlidir
və yalnız bir amala - Dünya azərbaycanlılarının
təşkilatlandırılmasına, onların
mənəvi-ideoloji birliyinin təmin olunmasına yönəlib.
Hesab edirəm ki, bu ideyaların həyata keçirilməsində
problem yaranmayacaq.
"Azərbaycan"
Avropa Azərbaycanlıları Konqresinin
yaradılması bu məqsədə xidmət edir.
Dünya Azərbaycanlılarının vahid bir ideya ətrafında
birləşdirilməsi məsələsi bu gün də vacib
vəzifə olaraq qalmaqdadır. Ümummilli lider Heydər Əliyev
tərəfindən əsası qoyulmuş və konkret
prinsipləri müəyyənləşdirilmiş bu böyük ideyanın
həyata keçirilməsi prosesi uzun vaxt və gərgin
əmək tələb edir. Xarici Ölkələrdə Yaşayan
Azərbaycanlılarla İş üzrə Dövlət Komitəsi
bu istiqamətdə mühüm işlər görür. Bu il aprel ayının
17-də Almaniyanın Berlin şəhərində Avropa
Azərbaycanlıları Konqresinin təsis edilməsi müxtəlif
ölkələrdə yaşayan həmvətənlərimizin
təşkilatlanması istiqamətində
əhəmiyyətli hadisə oldu. Bəs bu yeni təşkilat
diaspor quruculuğunda hansı rol oynaya bilər, onun
fəaliyyəti nədən ibarətdir,
gələcəkdə bu tip yeni qurumların yaradılması
nəzərdə tutulurmu? Bu və digər suallarımıza
Xarici Ölkələrdə Yaşayan Azərbaycanlılarla
İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Nazim İBRAHİMOV
cavab verir.
- Nazim müəllim, Avopa Azərbaycanlıları Konqresinin yaradılması
ideyası necə və nə vaxt meydana çıxdı?
- Bildiyiniz kimi, Xarici Ölkələrdə Yaşayan
Azərbaycanlılarla iş üzrə Dövlət Komitəsi yaradıldığı
vaxtdan bu günə qədər dünyanın müxtəlif ölkələrində
yaşayan həmvətənlərimizin təşkilatlanması,
onların fəaliyyətinin müstəqil Azərbaycan dövlətinin
milli maraqları kontekstində koordinasiya olunması
istiqamətində mühüm işlər görmüşdür. Bizim
əsas məqsədimiz və fəaliyyətimizin başlıca
qayəsi ümummilli liderimiz Heydər Əliyevin müəllifi olduğu
azərbaycançılıq ideologiyasının fundamental
prinsiplərini həyata keçirməkdən ibarətdir. Hesab
edirəm ki, Xarici Ölkələrdə Yaşayan Azərbaycanlılarla
İş üzrə Dövlət Komitəsinin bu istiqamətdə gördüyü
işlər hər şeydən əvvəl Azərbaycan xalqının
tarixi mənafelərinin reallaşdırılmasına
xidmət edir.
Ötən dövr ərzində həmvətənlərimizin təşkilatlanması
istiqamətində müxtəlif tədbirlərin həyata keçirilməsinə
nail olmuşuq. 2003-cü ildə belə tədbirlərdən biri
Almaniya Federativ Rspublikasının Maynts şəhərində
keçirilən Dünya azərbaycanlıları diaspor təşkilatları
rəhbərlərinin I forumu oldu. Həmin forum zamanı bir çox
mühüm qərarlar qəbul edildi ki, onlardan da biri MDB regionunda
yerləşən həmvətənlərimizin ölkəmizlə
əlaqələrinin daha da möhkəmləndirilməsinə,
onların arasında mənəvi, siyasi birliyin və ideya
həmrəyliyinin yaradılmasına xidmət edən, soydaşlarımızın
mədəni, sosial və vətəndaş hüquqlarının
müdafiəsi, milli-mənəvi dəyərlərimizin qorunması
vəzifəsini öz üzərinə götürmüş "MDB Ölkələri
Azərbaycan İctimai Birliklərinin Əlaqələndirmə
Şurası"nın yaradılması oldu. Bu tədbir zamanı
Avropa azərbaycanlılarının vahid bir təşkilatda
birləşdirilməsi ideyası meydana çıxdı. Belə
bir təklifin səsləndirilməsinə səbəb
Avropadakı Azərbaycan icmalarının pərakəndə
halda fəaliyyət göstərməsi idi. Bu tədbirdən
sonra da komitənin ünvanına eyni məzmunlu təkliflər
daxil oldu və nəhayət, biz bu ideyanın reallaşdırılmasının
zəruriliyini nəzərə alaraq Avropa Azərbaycanlıları
Konqresinin təsis konfransını keçirdik.
- Avropa Azərbaycanlıları Konqresinin əsas məqsədi
nədən ibarətdir və sizcə, bu qurum qarşısına
qoyduğu vəzifələrin öhdəsindən gələ
biləcəkmi?
- Bu gün dünyada qloballaşma adlı mürəkkəb bir tarixi
proses başlamışdır. Bu Avropada özünü daha qabarıq
şəkildə göstərməkdədir. Avropanın birləşməsi
ideyasının meydana çıxması və bu istiqamətdə
atılan addımlar yeni ictimai-siyasi situasiya yaradır və
təbii ki, Azərbaycan diaspor təşkilatları bu
situasiyaya uyğunlaşmalıdırlar. Yəni
həmvətənlərimizin təşkilatlanması prosesi
daha geniş vüsət almalıdır ki, biz sözügedən
qitədə yaşayan azərbaycanlıların qloballaşma
prosesindən kənarda qalmasına imkan verməyək. Avropa
Birliyinin genişlənməsi soydaşlarımızın bir
təşkilatda birləşməsi məsələsini tarixi
zərurətə çevirmişdir.
Digər tərəfdən bir mühüm məqamı da
nəzərə almalıyıq ki, indi ermənilərin ən
böyük diaspor təşkilatları məhz Avropada
fəaliyyət göstərir və onlar hətta bu ölkələrdə
siyasəti proseslərə təsir etmək imkanına
malikdirlər. Deməli, Azərbaycan da öz gücünü ortaya qoymalıdır
və bunun yeganə yolu Avropa azərbaycanlılarının
ideya-siyasi birliyinin yaradılmasından ibarətdir. Hesab
edirəm ki, AAK üzərinə düşən
vəzifələrin öhdəsindən layiqincə
gələcəkdir. Bu işdə Azərbaycan dövləti,
Xarici Ölkələrdə Yaşayan Azərbaycanlılarla
İş üzrə Dövlət Komitəsi əlindən
gələn köməyi əsirgəməyəcəkdir. AAK tam
müstəqil bir qurum, qeyri-hökumət təşkilatı kimi
fəaliyyət göstərəcək və hər hansı
kənar müdaxilələrə yol verilməyəcək. Eyni
zamanda Konqresin üzvü olan təşkilatların da
fəaliyyəti bu qurum tərəfindən məhdudlaşdırılmayacaq
və onlar da sərbəst şəkildə fəaliyyət göstərəcəklər.
Biz sadəcə olaraq Konqresin fəaliyyətinin daha
səmərəli təşkilində zəruri ehtiyac yarananda
köməyimizi edəcəyik. AAK Avropadakı Azərbaycan
dərnəklərinin, icmalarının, federasiyalarının
və bir çox başqa diaspor təşkilatlarının
fəaliyytinin koordinasiya olunmasına nəzarət
edəcəkdir. Dövlət Komitəsinin isə əsas
vəzifəsi bundan ibarətdir ki, Konqresin işinin gücləndirilməsinə,
onun strukturlarının formalaşdırılmasına öz
dəstəyini əsirgəməsin. AAK mütəmadi şəkildə
Azərbaycanda gedən proseslər barədə ətraflı
məlumatlandırılacaq, zəruri məsləhətlər
alacaqdır. Fikrimcə, bu AAK-ın qarşısına qoyduğu
vəzifələrin icrasına əlavə stimul yaradacaqdır.
AAK-ın nizamnaməsində də qeyd edilir ki, təşkilatın
başlıca məqsədi Avropa ölkələri
ərazisində Azərbaycan diasporunun formalaşdırılmasına
xidmət etməkdir. Bu regionda azərbaycanlıların
milli-mədəni xüsusiyyətlərini qorumaq, sosial və
siyasi-hüquqi maraqlarını təmin etmək Konqresin əsas
vəzifələrindən biri kimi təsbit edilmişdir. Bunları
həyata keçirmək üçün AAK dövrü mətbuatda, elektron kütləvi
informasiya vasitələrində fəal təbliğat işi
aparacaqdır. AAK-ın fəaliyyət sahələrindən
biri də Azərbaycan, Qafqaz və Xəzər bölgələri
ilə əlaqəli elmi-tədqiqat işlərini
dəstəkləmək, fondlar, tədqiqat institutları,
kitabxanalar və arxivlər təsis etməkdən ibarətdir.
Xüsusi tapşırıqların icrasını təmin
etmək məqsədilə AAK mətbuat bölməsi və
komitələr yaratmaq səlahiyyətinə də malikdir.
Konqres müxtəlif mövzulara aid konfranslar, diskussiyalar, mətbuat
üçün brifinqlər, kurslar, seminarlar, məruzələr,
sərgilər, musiqili tədbirlər, təhsillə
əlaqəli səfərlər təşkil edə bilər.
Təşkilat Azərbaycan Respublikasi ilə yaxşı münasibətlərə
malik, Avropada, MDB-də və digər regionlardakı ölkələrdə
fəaliyyət göstərən qurumlarla sıx dostluq və
əməkdaşlıq münasibətləri saxlayacaqdır.
- AAK-ın təsis konfransında hansı qərarlar qəbul
edildi və təşkilatın fəaliyyətinin konkret
prinsipləri necə müəyyənləşdirildi?
- İlk növbədə onu qeyd edim ki, AAK-ın təsis konfransı
oduqca yüksək səviyyədə keçdi. Almaniyanın Berlin
şəhərində keçirilən bu tədbirə dünyanın
28 ölkəsindən 50-dən çox diaspor təşkilatı
və 264 nümayəndə qatılmışdı. Konfransda
Rusiya Federasiyası, Ukrayna, Belarus, Moldova, İsveç, İsveçrə,
Norveç, Danimarka, Fransa, Hollandiya, Avstriya, Bolqarıstan, Rumıniya,
Macarıstan, Belçika, Finlandiya və Almaniyadakı Azərbaycan
icmalarının və diaspor təşkilatlarının nümayəndələri,
Türkiyədə fəaliyyət göstərən Azərbaycan
cəmiyyətlərinin rəhbərləri, Türkiyə Böyük
Millət Məclisinin üzvləri, eyni zamanda Azərbaycan
Respublikasının nümayəndələri - prezident
adminstrasiyasının ictimai-siyasi şöbəsinin müdiri Əli
Həsənov, Almaniyadakı səfirimiz Hüseynağa Sadıqov
iştirak edirdilər.
Konfransın birinci bölümündə Azərbaycan prezidentinin iştirakçılara
təbrik məktubu oxundu və bundan sonra müxtəlif mövzularla
bağlı məruzələr dinlənildi. "Azərbaycan
Avropa məkanında - Avropa dövlətləri: demokratiya, dünyəvilik,
qanunun aliliyi vətəndaş cəmiyyətinin normalarına
çevrilir", "Azərbaycan-Almaniya münasibətləri müasir
mərhələdə", "Azərbaycan iqtisadiyyatında
yeniləşmə və dinamika", "Bakı-Tbilisi-Ceyhan
Xəzər regionu və Aralıq dənizi ölkələri arasında
körpüdür", "Azərbaycanda turizm potensialının
imkanları" mövzularında məruzələr ölkəmiz
haqqında iştirakçılara ətraflı məlumat
verilməsi məqsədi daşıyırdı. Bundan sonra
ikinci bölümdə "Azərbaycan diaspor quruculuğunun çağdaş
durumu və inkişaf perspektivləri" mövzusunda geniş müzakirələr
aparıldı. Qeyd edim ki, müzakirələr olduqca
səmərəli keçdi və Azərbaycan diaspor quruculuğunun
sürətləndirilməsini şərtləndirən
amillər, bu ideyanın həyata keçirilməsində qarşıya
çıxan çətinliklər və maneələr,
gələcəkdə görüləcək işlər, dünya
azərbaycanlılarının vahid bir ideya ətrafında
birləşdirilməsinin əsas prinsipləri barədə
ciddi fikir mübadiləsi aparıldı.
Bu müzakirələrdən sonra AAK-ın nizamnaməsi qəbul
edildi və qurumun rəhbər orqanları seçildi. Türkiyə-Almaniya
İş Adamları Birliyinin prezidenti Bahəddin Qaya AAK-ın
prezidenti, Ümumrusiya Azərbaycanlıları Konqresinin
vitse-prezidenti Natiq Ağamirov və Ukrayna Azərbaycanlıları
Konqresinin sədri Oqtay Əfəndiyev birinci vitse-prezident
vəzifələrinə seçildilər. Bundan sonra 50-dən artıq
icma və birliklərin iştirakı ilə rəsmi razılıq
protokolu imzalandı və AAK-ın təsis konfransının
qətnaməsi, eyni zamanda konfrans iştirakçılarının
Azərbaycan prezidenti cənab İlham Əliyevə müraciəti
qəbul olundu. Bu sənədlərdə bir daha AAK-ın
yaranmasının zəruriliyini ifadə edən amillər,
təşkilatın öz qarşısına qoyduğu
məqsəd və vəzifələr, azərbaycanlıların
vahid bir təşkilatda birləşdirilməsi
istiqamətində görəcəyi işlər barədə
ətraflı məlumat verilir. Eyni zamanda təsis konfransının
iştirakçıları bir daha bəyan etdilər ki, onlar müasir
Azərbaycan dövlətinin Heydər Əliyev ideyaları
əsasında qurulmuş siyasətini və respublikamızın
prezidentini dəstəkləyir, milli maraqlarımızın
reallaşdırılması istiqamətində dövlət başçısının
həyata keçirdiyi tədbirlərin uğurlu
nəticələr verməsində əllərindən
gələni etməyə hazır olduqlarını
bildirirlər.
- AAK-ın strukturu barədə məlumat verə
bilərsinizmi?
- AAK-ın ali orqanı Qurultaydır. Qurultay hər iki ildən
bir çağırılacaq və əsasən təşkilati
məsələlərin həlli ilə məşğul
olacaqdır. Qurultay prezident və vitse-prezidentləri seçir, eyni
zamanda ali qərarverici orqan olan Mərkəzi Şuranın
tərkibini müəyyənləşdirir. İcraiyyə
Komitəsi isə icraedici funksiyanı həyata keçirəcəkdir.
Bundan başqa, məşvərət funksiyasını
yerinə yetirən Məşvərət Şurası da AAK-ın
əsas idarəetmə orqanlarından biri kimi
nəzərdə tutulub. Bütün bunlar nizamnamə ilə
tənzimlənir və təşkilatın fəaliyyətinin
səmərəli təşkilini təmin etmək, onun
idarə olunmasını sadə mexanizmlər əsasında
həyata keçirmək məqsədi daşıyır. Bu
strukturların hər birinin səlahiyyətləri
nizamnamədə dəqiq şəkildə müəyyənləşdirilmişdir.
Hesab edirəm ki, AAK-ın fəaliyyəti Azərbaycan
diasporunun təşkilatlanması işinin uğurla həyata
keçirilməsinə stimul yaradacaqdır. Bu təşkilat Avropa
ölkələri ərazisində rəsmi qeydiyyatdan keçmiş
cəmiyyətlərin fəaliyyətini koordinasiya edən bir
qurum kimi təsis olunub və təbii ki, onun idaretmə
strukturları da məhz Avropada indi çox aparıcı mövqe tutan
demokratik prinsiplərə uyğun şəkildə formalaşdırılmalı
idi. AAK-ın nizamnaməsi də məhz bu prinsiplər əsasında
hazırlanıb. Ona görə də tam əmin olmağa əsasımız
var ki, gələcəkdə AAK-ın idarə
edilməsində heç bir problem meydana çıxmayacaq.
- İndiyə qədər belə bir fikir formalaşmışdı
ki, ermənilər və ümumiyyətlə, digər xalqların
başqa ölkələrdə yaşayan nümayəndələri
diaspor işinə, təşkilatlanmaya, öz ölkələrinə
dəstək verməyə daha çox meyl göstərirlər,
nəinki azərbaycanlılar. Necə hesab edirsiniz, Avropada
və digər regionlarda diasporumuzun yaradılması işinə
münasibətdə həmvətənlərimiz lazımı
səviyyədə fəallıq nümayiş etdirə
bilirlərmi və bu mənada AAK-ın təsis konfransı
sizdə hansı təəssürat yaratdı?
- Azərbaycanlıların təşkilatlanma
məsələsində passivlik nümayiş etdirməsi artıq
tarixə çevrilməkdə olan bir tendensiyadır. Son
illərdə Azərbaycan dövlətinin apardığı
məqsədyönlü və ardıcıl siyasət bu
sahədə nəzərəçarpacaq dəyişikliklərə
səbəb olmuşdur. Ümummilli liderimiz Heydər Əliyevin böyük
fədakarlıqlar bahasına qurduyu Azərbaycan dövləti bütün
dünya azərbaycanlılarının tarixi və siyasi istinadgahına,
dayaq nöqtəsinə çevrilmişdir. Bunu görməmək,
sadəcə, mümkün deyildir və etiraf etmək lazımdır
ki, əgər Azərbaycan dövlətinin varlığını
qoruyub saxlamaq mümkün olmasaydı, onda Azərbaycan xalqının
və deməli, həm də onun dünyanın müxtəlif nöqtələrinə
səpələnmiş nümayəndələrinin taleyi şübhə
altında qala bilərdi. Ümummilli liderimiz Heydər Əliyevin
tarixi xidmətlərindən biri də bundan ibarətdir ki, o, dünya
azərbaycanlılarının vahid bir etnik-siyasi toplum kimi tanınmasını
təmin edən ideologiya yarada bilmişdir. Bu ideologiyanın adı
Azərbaycançılıqdır. Nə qədər çətin
və ağrılı mərhələlərdən keçsə
də, Heydər Əliyevin yaratdığı bu ideologiya
tarixin sınaqlarından uğurla çıxa bilmişdir və
onun müəllifinin kifayət qədər müdrik şəxsiyyət
olduğunu təsdiqləyən əsas faktlardan biri də
elə bundan ibarətdir.
Dünya azərbaycanlılarının I qurultayının keçirilməsi
və diasporumuzun faliyyətini tənzimləyən müvafiq dövlət
orqanının yaradılması həmvətənlərimizin
təşkilatlanması prosesində əhəmiyyətli dönüşə
gətirib çıxaran addımlar idi. Ümümmilli liderimiz Heydər
Əliyev bu tarixi qərarlara imza atmaqla Azərbaycan diasporunun
daha mütəşşəkkil şəkildə və dinamik
fəaliyyətinə əsas yaratmış oldu. Vacib
məqamlardan biri də bundan ibarətdir ki, Azərbaycan dövlətinin
həyata keçirdiyi bu tədbirlərin hər biri xaricdə yaşayan
soydaşlarımızın milli maraqlarımızın gerçəkləşdirilməsində
yaxından iştirakına təminat yaratmışdır.
Xarici Ölkələrdə Yaşayan Azərbaycanlılarla
İş üzrə Dövlət Komitəsinin dünya azərbaycanlılarının
təşkilatlanması və diaspor quruculuğu
sahəsində gördüyü işlər
həmvətənlərimizin mənəvi-ideolji birliyinin yaradılmasına
ciddi təkan vermişdir. Komitə hər bir ölkədə
fəaliyyət göstərən Azərbaycan icmaları və
cəmiyyətləri ilə mütəmadi görüşlər keçirir,
onlarla söhbətlər aparır və soydaşlarımızı
müstəqil dövlətimizin inkişafı naminə dünyanın
hansı nöqtəsində yaşamasından asılı
olmayaraq bütün azərbaycanlıların qüvvəsinin
səfərbər edilməsinin vacibliyinə inandırmağa
çalışır. Mən yuxarıda da qeyd etdim ki, AAK-ın
yaranması ideyası da xaricdə yaşayan soydaşlarımız
tərəfindən irəli sürülmüşdü. Yəni bu faktın
özü də göstərir ki, həmvətənlərimiz vahid bir
ideya ətrafında təşkilatlanmağa böyük maraq göstərirlər.
Əvvəllər bu meyl ona görə mövcud deyildi ki, onlar dövlətin
dəstəyini və marağını hiss etmirdilər. Amma
bu gün belə bir dəstək var və eyni zamanda müstəqil
Azərbaycan dövlətinin qazandığı
nailiyyətlər, onun getdikcə möhkəmlənməsi, qarşıda
duran vəzifələr, xalqımızın müəyyən
problemləri onların təşkilatlanmaya olan marağını
artırır. Başqa cür desəm, əslində, xaricdə
yaşayan həmvətənlərimizin təşkilatlanmağa
marağı həmişə olmuşdur, sadəcə olaraq,
bunu stimullaşdırmaq lazım idi. Azərbaycan dövləti
də bu sahədə əlindən gələni edir və
edəcəkdir.
- Azərbaycan diasporunun təşkilatlanması
məsələsi ermənilər tərəfindən ciddi
narahatlıqla qarşılanır və bəzi məlumatlara görə,
artıq onlar da fəallaşıblar.
- Bəli, belə məlumatlar var. Bu yaxınlarda
ermənilər Moskvada Ümummilli Erməni İttifaqı adlı
təşkilat təsis ediblər. Qısa vaxt ərzində bu
təşkilat külli miqdarda maliyyə vəsaiti toplayıb.
Konkret rəqəmi deyə bilmərəm, amma bəzi
məlumatlara görə, 100 milyon dollar vəsait toplaya
biliblər. Onu da qeyd edim ki, gələcəkdə
Ermənistana edilən yardımlar bu təşkilat
tərəfindən yönləndiriləcəkdir. Yəni bu faktın
özü də göstərir ki, ermənilər azərbaycanlıların
təşkilatlanmasından ciddi şəkildə narahatlıq
keçirirlər və adekvat tədbirlər görməyə başlayıblar.
Bizim əsas məqsədlərimizdən biri də
ermənilərin Azərbaycana qarşı təbliğatının
qarşısını almaqdan ibarətdir. Hesab edirəm ki, biz
buna nail ola biləcəyik və artıq bu istiqamətdə
bəzi uğurlar qazana bilmişik.
Hazırda dünyanın 63 ölkəsində 200-dən artıq
Azərbaycan icma və birlikləri fəaliyyət göstərir.
Xarici Ölkələrdə Yaşayan Azərbaycanlılarla
İş üzrə Dövlət Komitəsinin diaspor ilə apardığı
məqsədyönlü işlərin nəticəsində bu gün dünyanın
bir çox regionlarında Azərbaycan icmaları yaradılmış
və onlar arasında əlaqələr qurulmuşdur.
Təkcə 2003-cü il ərzində Belarusda Azərbaycan İcmaları
Konqresi, Moldova Azərbaycanlıları Konqresi, Özbəkistanda
Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzlər Assosiasiyası,
Norveçdə Azərbaycan-Norveç Assosiasiyası, Hollandiyada
Azərbaycan-Hollandiya Cəmiyyəti, Frankfurtda Azərbaycanın
Dostları Cəmiyyəti və digər qurumlar yaradılmışdır.
Bu proses indinin özündə də davam edir və elə AAK-ın
yaradılması da həmin prosesin tərkib hissəsidir.
Bununla yanaşı, biz ölkəmizə münasibəti müsbət
olan bir çox digər xalqların diaspor təşkilatları
ilə əlaqələr qura bilmişik. Xarici ölkələrdə
Azərbaycan həqiqətlərinin yayılması, tariximiz
və xalqımız haqqında, o cümlədən
Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə
dair dünya ictimaiyyətində obyektiv təsəvvürlərin
formalaşdırılması sahəsində də çox
əhəmiyyətli addımlar atmışıq. Bu işdə
məhz xaricdə yaşayan həmvətənlərimizin gücündən
səmərəli şəkildə istifadə etməyi qarşımıza
məqsəd qoymuşuq və hesab edirəm ki,
nailiyyətlərimiz var.
- Bəzi mətbuat orqanları AAK-ın yaradılmasını
Dünya Azərbaycanlıları Konqresini parçalamaq cəhdi kimi
qələmə verirlər. Bu məsələyə münasibətinizi
bilmək maraqlı olardı.
- Mən ilk növbədə onu qeyd etmək istəyirəm ki,
Avropa Azərbaycanlıları Konqresinin yaranması ideyası
bu cür xırda mübahisələrin predmeti ola bilməz.
Təəssüf doğuran haldır ki, bəzi dairələr heç
bir məntiqi əsas olmadan belə bir mühüm hadisənin
əhəmiyyətini kiçiltməyə çalışırlar.
AAK bütün bu cür qərəzli yanaşmaların və cılız
iddiaların fövqündə dayanan bir təşkilatdır. Onun
yaradılmasında əsas məqsədin nədən
ibarət olduğunu mən ətraflı şərh etdim. Bir
faktı da diqqətə çatdırmağı vacib bilirəm
ki, DAK-ın sədri AAK-ın təsis konfransında iştirak
etdi və birgə protokola imza atdı. Bu o deməkdir ki, DAK
AAK-da təmsil olunan 50-dən çox təşkilatdan biridir və
AAK-ın tərkib hissəsi, təsisçilərindən biri kimi
çıxış edir. C.Derəxti də öz çıxışında
bildirdi ki, AAK-la əməkdaşlıq etməkdə heç bir
problem görmür. Digər tərəfdən mən bir
məsələni də qeyd etmək istərdim ki, DAK-ın
indiki fəaliyyəti qənaətbəxş deyil və bu
təşkilatın adı ilə real imkanları üst-üstə
düşmür. Mən DAK-ın son qurultayında üç dəfə çıxış
etdim və onların diqqətinə çatdırdım ki, ya adınız
qədər güclü olun, ya da malik olduğunuz gücə uyğun
ad seçin. Bu gün də həmin fikrimdə qalıram və eyni
zamanda bir daha bəyan etmək istəyirəm ki, Azərbaycanın
sərhədlərindən kənarda iqtidar-müxalifət yoxdur,
yalnız bir məfhum var - Azərbaycançılıq. Bəzi
adamların bu iki qurumu iqtidar-müxalifət münasibətləri
kontekstində təqdim etməsi isə fikrimcə,
Azərbaycanın milli maraqlarına və Azərbaycan xalqının
mənafelərinə cavab vermir. DAK AAK-ın təsis konfransının
protokoluna imza atmış və onun təsisçilərindən
biri olan təşkilatdır və əgər bu
kimlərisə narahat edirsə, bu, artıq onların öz
problemidir. Əminəm ki, çox yaxın zamanlarda hər birimiz
AAK-ın yaradılmasının nə qədər
əhəmiyyətli bir hadisə olduğu barədə real
faktlar, əməli işlər əsasında danışacağıq.
Hələlik bu qurum yeni təsis olunub və hər bir
vətənpərvər azərbaycanlının borcudur ki, bu
hadisəni alqışlasın, təşkilatın
fəaliyyətinə uğurlar arzulasın və onun inkişafı
üçün əlindən gələn köməyi
əsirgəməsin. Əgər bunu kimlərsə hansısa
səbəblərdən bacarmırlarsa, heç olmasa
qərəzli danışmasınlar.
- Xarici Ölkələrdə Yaşayan Azərbaycanlılarla
İş üzrə Dövlət Komitəsi dünyanın başqa
qitələrində AAK kimi təşkilatların yaradılmasını
planlaşdırırmı?
- Bəli, bizim belə planlarımız var və inanıram ki
onların həyata keçirilməsinə müvəffəq olacağıq.
Bu il may ayının sonlarında Türkiyədə Ümumtürkiyə
Azərbaycan Dərnəkləri Federasiyası təsis
ediləcəkdir. Bu istiqamətdə müəyyən işlər
görülüb və artıq qardaş ölkənin 15 vilayətində
Azərbaycan dərnəkləri yaradılıb. Bundan sonra
isə biz Amerika Azərbaycanlıları Konqresinin yaradılmasını
planlaşdırırıq. Qeyd edim ki, bu gün dünyanın bir çox
ölkələrində çoxlu sayda azərbaycanlı yaşayır.
Əfqanıstanda 300 minə qədər azərbaycanlı var,
Pakistanda, Hindistanda, Avstraliyada, hətta Cənubi Afrika Respublikasında
minlərlə həmvətənimiz yaşayır. Bizim
məqsədimiz onların hamısının təşkilatlandırılmasına,
diasporumuzun əhatə dairəsinin genişləndirilməsinə
nail olmaqdır. Qitələrdə Azərbaycan diasporları
yaradıldıqdan sonra biz vahid bir təşkilat yaratmağı
qərara almışıq. Yəni bu proses çoxşaxəlidir
və yalnız bir amala - Dünya azərbaycanlılarının
təşkilatlandırılmasına, onların
mənəvi-ideoloji birliyinin təmin olunmasına yönəlib.
Hesab edirəm ki, bu ideyaların həyata keçirilməsində
problem yaranmayacaq.
"Azərbaycan"