Milli-azadliq mubarizesi

yeni merhelede

Tebrizin gozleri umid dolu sabaha achilir

Guney Azerbaycanda milli-azadliq mubarizesi ele bir merheleye qedem qoyub ki, artiq bu zamana qeder Iranin daxilinde hech bir parchalanma meylinin oldugunu qebul etmeyen soyuqqanli fars ziyali ve siyasi xadimleri de narahatliq doguran beyanatla chixish edibler.

Ekseriyyeti taninmish alimlerden, siyasetchilerden ve telebelerden ibaret olan 590 neferlik qrup unvani bilinmeyen bir muracietle olkenin butovluyunun tehluke qarshisinda oldugunu ve rejimin apardigi siyasetin Irani butun dunyadan tecrid etdiyini bildirib. Onlar butov Azerbaycan ugrunda mubarizenin daha da vuset almasindan narahatliqlarini dile getirererek butov Azerbaycanin xeritesinin butun Azerbaycan vilayetlerinde yayilmasini da parchalanmaya olan meylin artmasi kimi deyerlendirirler. Butun bunlarin qarshisinin alinmayacagi teqdirde parchalanmanin qachilmaz olacagi barede xeberdarliq eden “ziyalilar” nedense bir defe de olsun, milletlerin pozulmush huquqlarinin berpasina chagirish seslendirmeyibler. Ve lazim olan meqamlarda soyuqqanliliq gosteren ziyalilar bir defe de olsun Konstitusiyanin butun milletlere ana dilinde tehsil imkani veren maddesinden tekce ermenilerin yararlanmasina etiraz bildirmeyibler ve bu gun Guneyde milli-azadliq herekatinin hedefe dogru ezmle irelilediyi bir zamanda peyda olaraq parchalanma tehlukesinden xalqi xeberdar edirler.
Son illerin mubarizesi oten esrin evvelinden bashlayan azadliq yangisini daha da guclendirib. Tebii ki, dunyada bash veren siyasi prosesler, xususen Iranin indiki sheraiti xalqlarin milli-azadliq mubarizesinin yeni merheleye qedem qoymasini shertlendirib. Artiq bunu movcud veziyyetle barishmayacaq qeder zahiri soyuqqanliliq numayish etdiren rejim de anlayir ve ele bu rejimin vuran eli hesab edilen “ziyalilar”in beyanati xatirlatmadan bashqa bir meqsed gudmur.
Hele Pehlevilerin hakimiyyeti dovrunden Azerbaycan turklerine qarshi medeni ve siyasi repressiyalar bash alib getse de, bunu milli-azadliq herekati ile baglamaq cehdi hakimiyyet terefinden yolverilmez olub. Mehz siyasi fealiyyetine gore hebs edilen yuzlerle azerbaycanli qachaqmalchiliqda, kimlerise tehqir etmekde, separatizmde (bu, son illerin en debe dushmush ittihamidir), daha nelerde gunahlandirilib, amma birce defe de olsun oz huququnun berpasina qalxan xalqin mubarizesi kimi deyerlendirilmeyib. Tekce rejim yox, hem de butun fars shovinistleri siyasi eqidesinden asili olmayaraq xalqlarin milli-azadliq mubarizesini hemishe xarici quvvelerle baglamaq cehdlerinden hech islam respublikasi dovrunde de el chekmeyibler. Butun repressiyalara baxmayaraq, mubarizenin hele de davam etmesi xalqin dozumluluyunden elave oz haqqini qazanacagina olan inamindan ireli gelir ki, rejim de artiq bunu anlamaqla yanashi hem de etiraf edir. Shovinst fars milletchilerinin mubarizeye tepkisi ise daha guclu ve muteshekkil bir mubarizenin bashlanmasindan xeber verir. Sozugeden muracietin metninden en azi onu yazanlarin neler hiss etdiyi ve bashqalarinin duygularina besledikleri istehzali munasibet ozunu buruze verir. Xususen Guneyde teshkilatlanmanin son iller suretlenmesi ve artiq siyasi sehnede oz sozunu deye bilecek teshkilatlarin yaranmasi rejim uchun tehlukeni daha da artirir. Diger terefden Guney meselesinin dunya siyasetinin muzakire movzusuna chevrileceyinden ehtiyatlanan rejim butun ittihamlara cavab vermek qudretinde oldugunu hiss edir, tekce xalqlarin huquq ve azadliqlarinin pozuldugu barede ittihamlardan bashqa. Ele buna gore de, Irani butov bir olke, ehalini ise “vahid Iran xalqi” adlandirmaqla milletler hebsxanasi oldugu barede deyilenleri unutdurmaga chalishir. Prezident sechkilerine hazirlashan Iranda namizedlerin chixishlarina diqqet yetirsek, bu meselenin ustuortulu de olsa defelerle vurgulandiginin shahidi olariq. Sechkiqabagi gorushlerini Guneyde davam etdiren namizedlerin hamisi milletlerin huququna hormetle yanashdigindan, Azerbaycanin qehremanlar diyari oldugundan, azerbaycanlilarin muharibede gosterdikleri qehremanliqlarin unudulmayacagindan agizdolusu danishir, amma birce defe de olsun onlarin huquqlarinin nece qorunacagi barede danishmir. Chunki Azerbaycan onlar uchun Iranin varligini (ele butun menalarda) qorumaq meqsedile lazimdir ve Azerbaycanin itirilmesi Iranin bir olke kimi xeriteden olmasa da, dunya siyasetinden, iqtisadiyyatindan, medeniyyetinden silinmesi demekdir. Butun bunlari yaxshi anlayan prezidentliye namizedler huquqlarin berpasina soz verir, ancaq bunun milli xarakter dashimadigina hamini inandirmaga chalishirlar. Iddia etdikleri kimi, guya burada hansisa milletin yox, butovlukde Iran xalqinin demokratiyaya olan ehtiyacindan sohbet gede biler. Bununla bele, ayri-ayri chixishlarda azerbaycanlilarin pozulmush huquqlarina da diqqet yetirilir ki, bu da 2 baximdan ehemiyyet dashiyir.
Birincisi, hokumet nehayet ki, milletlerin huquqlarinin pozulmasi faktini etiraf edib. Chunki prezidentliye namizedlerin demek olar ki, hamisi ne vaxtsa hakimiyyetde yuksek vezifeler tutmush shexslerdir ve onlarin namizedliyi boyuk ehtimalla razilashdirilib.
Ikincisi ise milletin oz huquqlari ugrunda mubarizesinde ardicil olmasi onlari mecbur edib. Bashqa sozle desek, bele qenaete gelibler ki, yetishmekde olan inqilabi ele beshikde bogmaq oturub gozlemekden daha yaxshidir. Amma o da bellidir ki, artiq vedlere inanmagin dovrani kechib ve elece vedlere inanaraq bir esrde 4 inqilab yola salmish xalqdan bunu gozlemek chox boyuk teveqqe olardi. Ne qeder ki, 1945-ci ilde milli hokumeti mehv etmek uchun Tebrize yeridilmish shah qoshunlarinin qarshisinda qurban kesilen azerbaycanlilarin qani qurumayib, azerbaycanlilardan Iranin geleceyi xatirine daha bir fedakarliq ve sadelovhluk gozlemeyin faydasi yoxdur. Tebrizin gozleri umid dolu sabaha achilir!

Eli Nicat